Ўзбекистонда тўлиқ иш стажи билан пенсияга чиқаётганлар улуши кескин камайган. Хусусан, 2010 йилда янги пенсионерларнинг атиги 6 фоизи етарли иш стажига эга бўлмаган бўлса, 2025 йилга келиб бу кўрсаткич 61 фоизга етган. Бу ҳақда Пенсия жамғармаси матбуот хизмати хабар берди.
Қонунчиликка кўра, ёшга доир тўлиқ пенсия олиш учун эркак 60 ёшга тўлган ва камида 25 йил, аёл эса 55 ёшга тўлган ва камида 20 йил иш стажига эга бўлиши керак. Шунингдек, камида 7 йил иш стажи мавжуд бўлса, бор стажга мутаносиб миқдорда тўлиқсиз ёшга доир пенсия берилади. Агар 7 йиллик стаж ҳам бўлмаса, фуқарога ёшга доир нафақа ажратилади (эркакларга 65 ёшда, аёлларга 60 ёшда).
Қайд этилишича, бугунги кунда ҳар 3 нафар янги пенсионернинг 2 нафари тўлиқ иш стажисиз пенсияга чиқяпти. Умумий пенсионерлар таркибида бундай фуқаролар улуши 2010 йилдаги 3 фоиздан 2025 йилда 39 фоизга кўтарилган.
Иш стажи тўлиқ бўлмаган ҳолда пенсияга чиқаётганлар улушининг ортиши пенсия тўловларининг ҳам нисбатан паст бўлишига сабаб бўляпти. Бугунги кунда пенсионерларнинг 47 фоизи 820 минг сўмдан 1 миллион сўмгача миқдорда пенсия олади.
Пенсия жамғармаси мазкур ҳолатга сабаб бўлаётган омиллар сифатида қуйидагиларни санаб ўтган:
норасмий ишлаш;
иш ҳақини «конвертда» олиш;
ижтимоий солиқ тўланмаслик;
меҳнат фаолиятини тасдиқловчи ҳужжатларнинг архивга топширилмаслиги;
айрим даврларда фуқароларнинг расмий иш билан қамраб олинмагани.
