NASA бу қарорни жорий ҳафтада ўтказилган ички йиғилишда маълум қилган. «Артемида» дастури раҳбари Жереми Парсонснинг кўрсатмасига мувофиқ, агентлик Axiom Space компанияси билан биргаликда режалаштирилаётган Ой скафандрининг соддалаштирилган вариантини ишлаб чиқади. Янги версия Sortie Suit деб номланган.
Sortie Suit дастлабки пилотли Ой миссияларида қўлланиши режалаштирилмоқда. Астронавтларни Ой юзасига тушириш учун SpaceX ва Blue Origin компаниялари ишлаб чиқаётган қўниш аппаратларидан фойдаланиш кўзда тутилган.
Янги ёндашувнинг асосий мақсадларидан бири скафандр вазнини камайтириш, унинг конструкциясини соддалаштириш ҳамда скафандр билан Ойга қўниш модули ўртасидаги техник интерфейсларни осонлаштиришдан иборат.
NASA раҳбари Жаред Айзекман 2025 йил декабрида агентликка келганидан кейин унинг жамоаси дастлабки жадвалдан анча ортда қолган «Артемида» дастурини қайта кўриб чиқишга киришган. Ўша пайтда NASA инсонларни Ойга камида 2030 йилгача қайтара олмаслиги эҳтимоли кучайган эди. Бу эса Хитойнинг америкаликлардан олдин Ойга инсон тушириши мумкинлиги ҳақидаги хавотирларни кучайтирган.
Шундан сўнг Айзекман «Артемида»ни белгиланган муддатларга қайтариш йўлларини излай бошлади. Конгресс кўмагида дастурда бир қатор жиддий ўзгаришлар амалга оширилди. Жумладан, Space Launch System ракетасини ишлаб чиқариш жараёнини соддалаштириш, Ой орбитасидаги Gateway станциясидан воз кечиш ва шу орқали қўниш аппаратларига тушадиган юкни камайтириш бўйича қарорлар қабул қилинган.
NASA, шунингдек, SpaceX ва Blue Origin билан ҳамкорликни кучайтириб, улар ишлаб чиқаётган Ой қўниш аппаратларига қандай ёрдам кўрсатиш мумкинлигини ўрганмоқда.
Скафандр нима учун муаммога айланди?
NASA тахминан тўрт йил аввал янги авлод скафандрларини ишлаб чиқиш бўйича Axiom Space ва Collins Aerospace компаниялари билан шартнома тузган эди. Бироқ 2024 йилда Collins Aerospace дастурдан чиқиб кетди. Компания иш жадвалидан ортда қолган ва молиявий қийинчиликларга дуч келган бўлиши мумкин. Натижада Axiom Space NASA учун Ой юзасида ишлашга мўлжалланган скафандрларни етказиб берувчи ягона компания бўлиб қолди.
Axiom Space лойиҳа устида ишлашни давом эттирмоқда, аммо соҳа манбалари скафандрни ишлаб чиқиш суръатлари бўйича хавотир билдирган.
NASA Аэрокосмик хавфсизлик бўйича маслаҳат гуруҳи аъзоси, собиқ астронавт Чарли Прекурнинг айтишича, агентлик раҳбарияти график ва скафандр хусусиятлари билан боғлиқ муаммоларни ҳал қилиш учун Axiom Space вакиллари билан ҳафтасига олти кун учрашмоқда. Кўп ҳолларда бу музокаралар юзма-юз ўтказилмоқда.
