Жарима баллари қандай қоидабузарликлар учун ҳисобланади ва қачон ҳайдовчилик ҳуқуқидан маҳрум қилиниш мумкин?

Чегара — айнан 12 балл эмас, 12 баллдан ортиқ. МЖтКнинг 34¹-моддасида «ўн иккидан ошса» деган ифода қўлланган. Ҳисобда айнан 12,0 балл турган бўлса, кодекс бўйича балл асосида ҳуқуқдан маҳрум қилиш учун асос мавжуд эмас.

Қайси қоидабузарликлар учун баллар ҳисобланади ва неча балл?

Баллар ЙҲҚнинг барча қоидабузарликлари учун берилмайди. МЖтКнинг 34¹-моддасида моддаларнинг ёпиқ рўйхати келтирилган, Вазирлар Маҳкамасининг 296-сон қарорига 2-иловада эса аниқ балл миқдори белгиланган.

Кўпинча чалкашликка сабаб бўладиган жиҳатлар.

Стоп-чизиқ ва қизил чироқ — турли қоидабузарликлар. Баллар 128⁴-модданинг иккинчи қисми, яъни тақиқловчи сигналда ҳаракатланиш учун назарда тутилган. Биринчи қисм бўйича стоп-чизиқдан ўтиш баллар жадвалига киритилмаган.

Автомобилни нотўғри жойга қўйганлик учун огоҳлантириш берилиши мумкин, аммо балл барибир ҳисобланади. 128⁶-модда огоҳлантириш ёки 2 БҲМ миқдорида жарима беришга йўл қўяди, 2-илова эса ушбу қоидабузарлик учун 0,2 балл беради. Баллар тўлов фактига эмас, қоидабузарлик фактига боғланган.

ЙТҲ жойини тарк этиш икки таркибга ажратилган. 137-модданинг биринчи қисми бўйича 2 балл берилади. Агар ЙТҲ енгил тан жароҳати ёки сезиларли зарарга олиб келган бўлса, иккинчи қисм амал қилади: 30 БҲМ ёки уч йилгача ҳайдовчилик ҳуқуқидан маҳрум қилиш ёки қамоқ. Аммо ушбу қисм баллар рўйхатига киритилмаган.

Агар қоидабузарлик жадвалда бўлмаса, бу унинг кичик эканини англатмайди. Маст ҳолда транспорт бошқаришга балл берилмайди. Аммо МЖтКнинг 131-моддасида 40 БҲМ жарима ва уч йилга транспорт бошқариш ҳуқуқидан маҳрум қилиш назарда тутилган.

Қоидабузарликлар учун қандай жарималар белгиланган?

Президентнинг ПФ-115-сон фармони билан 2026 йил 1 сентябрдан бошлаб базавий ҳисоблаш миқдори 412 000 сўмдан 440 000 сўмга ошди.

Ҳисоб-китоб йили қандай ҳисобланади?

Йил 1 январдан ҳисобланмайди. Ҳисоб-китоб даври балл берилган биринчи қоидабузарлик содир этилган кундан бошланади ва кейинги йилнинг худди шу санасида тугайди.

Масалан, биринчи балли қоидабузарлик 2026 йил 18 сентябрда содир этилди. Демак, ҳайдовчининг шахсий даври 2026 йил 31 декабргача эмас, балки 2027 йил 18 сентябргача давом этади.

Ҳар бир ҳайдовчининг ҳисоб-китоби алоҳида. У фақат биринчи балли қоидабузарлик санасига боғлиқ.

Баллар миқдорини қандай камайтириш мумкин?

Жарима балларини тўғридан тўғри ўчириб бўлмайди. Аммо низомда иккита механизм мавжуд.

Қоидабузарликсиз ярим йил: 2 балл айрилади. Агар ҳайдовчи охирги балли қоидабузарликдан кейин олти ой давомида рўйхатдаги янги қоидабузарликларни содир этмаса, умумий баллардан икки балл айрилади. Агар ҳисобда икки баллдан кам бўлса, қолган балларнинг барчаси олиб ташланади.

Қоидабузарликсиз бир йил: кейинги даврда рағбат. 12 ой давомида ЙҲҚни бузмаган ҳайдовчига кейинги ҳисоб-китоб даврида биринчи жарима балли ҳисобланмайди. Бу қоидабузарлик учун асосий жазодан озод қилмайди.

8 балл тўпланганда SMS келади. Тизим ҳайдовчини чегарага оз қолганидан огоҳлантиради. 12 баллдан ошганда ҳам ҳайдовчи хабардор қилинади ва материаллар судга юборилади.

Камера қайд этган қоидабузарлик учун баллар кимга берилади?

2026 йил 1 апрелдан нималар ўзгарди? Тизим ишга туширилган дастлабки даврда баллар асосан йўл ҳаракати хавфсизлиги ходими расмийлаштирган қоидабузарликларга тааллуқли эди. Вазирлар Маҳкамасининг 676-сон қарори Низомни ўзгартирди: энди автоматик фото ва видео қайд этиш асосида чиқарилган қарорлар бўйича ҳам баллар ҳисобланади. Яъни камера қайд этган тезликни ошириш энди нафақат ҳамёнга, балки баллар ҳисобига ҳам таъсир қилади.

Балларни ҳақиқий ҳайдовчига қандай бириктириш мумкин.? Агар автомобилдан мунтазам равишда бошқа шахс фойдаланса, мулкдор ахборот тизимидаги шахсий электрон кабинетини очиб, ҳайдовчи маълумотларини киритиши мумкин. Буни автомобилни беришдан олдин амалга ошириш керак, ҳайдовчи эса маълумотни тасдиқлаши лозим.

Агар автомобилни бериш расмийлаштирилмаган бўлса, баллар мулкдорга берилади. Агарда унинг ҳайдовчилик гувоҳномаси бўлса.

Агар мулкдорнинг ҳайдовчилик ҳуқуқи бўлмаса, баллар автомобил бўйича ҳисобланади. Ҳайдовчини аниқлашнинг имкони бўлмаса ва мулкдорга балл ҳисоблаш мумкин бўлмаса, улар автомобилнинг қоидабузарликлари бўйича ҳисобга олинади. Агар сумма 12 баллдан ошса, транспорт воситаси вақтинча ушлаб турилиши ва жарима майдончасига жойлаштирилиши мумкин.

Бундан оилавий ва хизмат автомобиллари учун амалий хулоса келиб чиқади: автомобилни расмийлаштирилган ҳолда бошқа шахсга бериш энди нафақат мулкий масалаларга, балки кимнинг баллар ҳисобига таъсир қилишига ҳам боғлиқ.

Тизим кимларга татбиқ этилмайди? Низом Ўзбекистонда вақтинча бўлиб турган ёки транзит орқали ўтаётган хорижий транспорт воситалари ҳайдовчиларини, шунингдек белгиланган истисноларга эга бўлган қатор дипломатик, консуллик ва халқаро тузилмаларни истисно қилади. Бу хорижликларга умуман балл ҳисобланмайди дегани эмас: истиснолар рўйхати анча тор.

Қачон ҳайдовчилик ҳуқуқидан маҳрум қилишади?

Баллар сабабли ҳуқуқдан маҳрум қилиш

Асос битта: ҳисоб-китоб даврида баллар йиғиндиси 12 баллдан ошиши. Бунда охирги қоидабузарлик нафақат ўзининг одатдаги жазосига, балки қўшимча жазога, яъни транспорт бошқариш ҳуқуқидан маҳрум қилишга ҳам сабаб бўлади.

Ҳуқуқни суд олиб қўяди. E-jarimaball материалларни жиноят ишлари бўйича туман ёки шаҳар судига юборади. Қарорни судя чиқаради.

Минимал муддат: 6 ой. МЖтКнинг 28-моддаси бўйича махсус ҳуқуқдан маҳрум қилишнинг юқори чегараси уч йилни ташкил этади.

Чегарадаги ҳолатга мисол. Ҳайдовчида 11,5 балл бор. У тезликни оширгани учун яна 0,5 балл олади ва роппа-роса 12,0 баллга етади. «Ўн иккидан ошса» деган шарт ҳали бажарилмаган. 0,2 баллик қоидабузарлик содир этилса, ҳисоб 12,2 баллга етади ва материаллар судга юборилади.

Баҳсли ифода ҳақида. МЖтКнинг 34¹-моддаси ва Вазирлар Маҳкамаси схемасида 12 баллдан ошиш ҳақида сўз боради, Низомнинг ҳисоб-китоб даври тугашини тавсифловчи 4-бандида эса сумма «12 га етмаган» ҳолат тилга олинган. Чегаравий 12,0 қиймат учун кодексга таяниш ишончлироқ: асос фақат чегарадан ошгандан кейин пайдо бўлади.

Ҳайдовчилик ҳуқуқидан дарҳол маҳрум қиладиган қоидабузарликлар

Баллар тўплами ҳайдовчилик ҳуқуқидан маҳрум бўлиб қолишнинг ягона сабаби эмас.

1. Маст ҳолда транспорт бошқариш: 40 БҲМ ва уч йилга ҳуқуқдан маҳрум қилиш.

2. МЖтКнинг 136-моддаси биринчи қисми бўйича тиббий текширувдан ўтишдан бош тортиш: 30 БҲМ ва уч йилга ҳуқуқдан маҳрум қилиш.

Ушбу ҳолатлар баллар ҳисобидан мустақил равишда амал қилади. Шунинг учун «баллар ҳали кам, ҳайдовчилик ҳуқуқим хавфсиз» деган фикр фақат 34¹-модда бўйича ҳуқуқдан маҳрум қилишга нисбатан тўғри.

Балларни қандай текшириш ва жаримани қандай тўлаш мумкин?

Балларни қаердан кўриш мумкин? Балансни E-jarimaball модули ва унинг мобил иловаси кўрсатади. Жарима баллари ҳақида маълумот хизмати MyGov’да ҳам мавжуд.

Оддий тўлов муддати: қарор чиқарилган кундан бошлаб 60 кун. Агар қарор устидан шикоят қилинган ва шикоят қаноатлантирилмаган бўлса, хабар берилган кундан бошлаб 30 кунлик муддат амал қилади.

Тезкор тўлов учун чегирма. МЖтКнинг 332¹-моддасига кўра, қуйидагича тўлаш мумкин:

1. қарор топширилган кундан бошлаб 15 кун ичида сумманинг 50 фоизини;

2. қарор топширилган кундан бошлаб 30 кун ичида 70 фоизини.

Шундан сўнг ҳайдовчи жариманинг қолган қисмидан озод қилинади.

Чегирма ҳар доим ҳам қўлланмайди. 2026 йил 22 июлдан амал қилаётган таҳрирга кўра, соддалаштирилган тартиб 131, 132, 136, 140-моддалар ва 211-модданинг учинчи қисми бўйича қоидабузарликларга, шунингдек қарор устидан шикоят қилинганда ва бир йил ичида худди шу қоидабузарлик такроран содир этилганда қўлланмайди.

Баллар жадвалидаги қоидабузарликларнинг аксарияти учун бу моддалар тўсқинлик қилмайди: улар жадвалда йўқ. Аммо такрорий қоидабузарлик ёки шикоят туфайли чегирма бекор бўлади.

Қандай тўлаш мумкин? Банк кассалари, электрон тўлов тизимлари ва мобил иловалар орқали. Кодексда ушбу каналлар тўғридан тўғри кўрсатилган.