Украинанинг Лиман атрофидаги юриши ҳақида нималар маълум?
Святогорск мудофааси учун масъул бўлган 60-механизациялашган бригадаси жангчилари. Фото: facebook.com/ab3.armyСвятогорск мудофааси учун масъул бўлган 60-механизациялашган бригадаси жангчилари. Фото: facebook.com/ab3.army
Украина қуролли кучлари Учинчи армия корпуси қўмондони, генерал Андрей Билецкий 7 сентябр куни Донецк областининг Святогорск шаҳри марказидан видео эълон қилди – аввалроқ Россия мудофаа вазирлиги ва шахсан Владимир Путиннинг ўзи ушбу шаҳар эгалланганини эълон қилганди. Бундан ташқари, OSINT-таҳлилчилар маълумотига кўра, украин армияси Лиман йўналишида қарши ҳужум амалиётини давом эттирмоқда ва катта эҳтимол билан, сезиларли ютуқларга эришган. BBC Украина хизмати бу «махфий амалиёт ҳамон давом этаётгани»ни қайд этган.
Святогорск шаҳри эгаллангани ҳақида Владимир Путин 1 сентябр куни маълум қилганди. Ушбу шаҳар Лимандан 15 км шимоли-ғарбда жойлашган, унинг атрофида православ христианлар учун муқаддас саналган Авлиё-Успенская Лаври ҳам бор.
Кейинги куни эса Россия мудофаа вазирлиги ҳам ушбу шаҳар эгаллангани ҳақида хабар тарқатди. Шу билан бирга, бунинг учун ҳеч қандай далил келтирилмади.
Ўшандаёқ бу баёнотлар тўғрилигига россиялик Z-блогерларнинг ўзида ҳам шубҳа билдирилганди. Гап шундаки, ушбу аҳоли яшаш манзили ўша вақтдаги фронт чизиғидан тахминан 10–12 км масофада жойлашган ва россиялик штурмчиларнинг ушбу шаҳар йўналишидаги муваффақиятли кириб боргани ҳақида ҳеч қандай маълумот чиқмаганди.
Россия ҳарбий қўмондонлиги баёнотидан бир кун ўтиб бир қатор украин журналистлари Святогорскни айланиб чиқишди ва у ердан россияликларни топа олишмади.
7 сентябр куни фронтнинг мазкур участкаси учун масъул саналган Учинчи армия корпуси генерал Андрей Билецкийнинг видеосини эълон қилди, унда генерал Святогорскни ва Авлиё-Успенская Лавраси атрофини эмин эркин, ҳатто каска киймаган ҳолда айланиб юрганини кўриш мумкин эди. Видеода шаҳар бўйлаб фуқаролик автомобиллари ҳаракатланаётгани, аҳоли яшаш маркази тўлиғича украин армияси назоратида экани кўрсатилган.
Бундан ташқари, Учинчи армия корпуси қўмондони Святогорскни «фронтортидаги шаҳар» деб атаган.
Генерал Андрей Билецкий Святогорск лавраси фонида бу «фронт ортидаги шаҳар» эканини айтган. Видео 7 сентябр куни эълон қилинган
«Святогорскда ҳеч қачон рус аскарлари бўлмаган деб бўлмайди [2022 йилда ушбу шаҳар бир неча ой мобайнида Россия армияси томонидан ишғол этилганди], аммо бу ерда, умуман олганда, ҳеч қандай муаммосиз сайр қилиш мумкин, гарчи зирҳли нимча кийган маъқул… Бу корпусимизнинг фронторти ҳудуди, бу ерда барчаси ажойиб», – деган у.
Мавзуга оид
Россия-Украина уруши мезонлари бўйича «фронторти зонаси» формулировкаси ушбу аҳоли яшаш манзили фронт чизиғидан камида 20–30 км узоқликдалигини англатади.
Украина, Россия ҳамда ғарбдаги OSINT-таҳлилчиларнинг кейинги хабарлари украин армияси душманни нафақат Святогорскдан улоқтириб ташлагани, балки ундан Лиман районидаги каттагина ҳудудни ҳам тортиб олганидан гувоҳлик берди.
Россия плацдарми йўқ қилинган
BBC Украина хизматининг Украина ҳарбий-сиёсий идораларидаги хабардор манбаси Лиман атрофидаги юриш амалиёти фактини тасдиқлаган, аммо «бу амалиёт ҳали давом этаётгани»ни қайд этган. Шунга кўра ушбу амалиёт бўйича ҳозирча расмий тафсилотлар йўқ.
Учинчи армия корпуси матбуот хизмати «хавфсизлик нуқтайи назаридан» бу масала юзасидан изоҳ бера олмаслигини билдирган.
Ўз навбатида, хориждаги қатор OSINT-таҳлилчилар эса украин ҳарбийлари фронтнинг бу участкасида аллақачон муваффақиятга эришгани ва юзлаб километр квадрат ҳудудларни озод этиб, Россия армиясининг Лимандан шимоли-ғарбда ташкил этган плацдармини узиб қўйганини хабар қилди.
Гап Россия армияси 2025 йил ёзи ва кузида Черний Жеребец дарёсининг ўнг соҳилида эгаллаб олган ҳудуд ҳақида кетмоқда.
Ўшанда россиялик ҳарбийлар сув тўсиғини кечиб ўтишга ва Украина ҳудуди бўйлаб Святогорск йўналишида 17–20 км масофада илгарилашга муваффақ бўлганди. Улар Нитриус дарёсидан ҳам кечиб ўтган ва жорий йил мартида Россия мудофаа вазирлиги Святогорская лаврадан атиги 5 км масофада жойлашган Яровая посёлкаси эгалланганини эълон қилганди.
Россия армиясининг янада олға юриши Лиман қулашига олиб келиши мумкин эди (шаҳар логистик йўналишлардан узиб қўйилганди), бунинг ортидан жануброқдаги Словянск-Краматорск агломерациясида вазият оғирлашиши эҳтимоли пайдо бўлганди.
Француз OSINT-таҳлилчиси Клеман Моленга кўра, Украина мудофаа кучлари май ойи охирида Лиман атрофида қарши ҳужумга ўтган ва бу қарийб тўрт ярим ой мобайнида тўлиқ махфий режимда олиб борилган.
Экспертнинг қайд этишича, томонлар ушбу жойларнинг локацияси кўрсатилган контентларни деярли эълон қилмаган. Бироқ у Россия авиабомбалари айнан қаерларга тушганини таҳлил қилган. Бу унга кўрсатилган ҳудудни ким назорат қилаётгани ҳақида хулоса чиқариш имконини берарди.
Моленнинг таъкидлашича, июн-июл ойларидаёқ Украина қуролли кучлари ушбу йўналишда қатор қишлоқларни озод этишга муваффақ бўлганди, аммо бу маълумот махфийлаштирилганди. Ундаги маълумотларга кўра, ҳозирда украин армияси россиялик ҳарбийларни Жеребец дарёси ортига чекинтирган ва дарёнинг бу томонидаги плацдармни буткул бартараф этган.
Америка Урушларни ўрганиш институти (ISW) 7 сентябр кунги ҳисоботида «украинларнинг Лиман атрофидаги қарши ҳужумлари фактини тобора кўпроқ тан олаётган» россиялик ҳарбий блогерларга ҳавола берган.
«ISW хариталаш методологияси Украинанинг Лиман йўналишидаги жорий қарши ҳужумлардаги эҳтимолий муваффақиятлари кўламини етарлича баҳоламайди ва қўшимча маълумотлар йиғилиши 2026 йил кузида Украинанинг Лиман йўналишидаги ғалабаларининг тўлиқ кўламини кўрсатиши мумкин», – дейилади ҳисоботда.
Украиналик ҳарбий таҳлилчи Михайло Жирохов BBC Украина хизматига унинг Украина қуролли кучлари ҳарбийлари орасидаги манбалари Россиянинг Лиман яқинидаги плацдарми муваффақиятли йўқ қилингани ҳақидаги маълумотни тасдиқлаганини айтган.
Лиман чеккасидаги вайрон бўлган кўприк. Уруш бошида Россия ушбу шаҳарни эгаллаб олган, 2022 йил сентябрига келиб Украина қуролли кучлари россиялик ҳарбийларни ушбу шаҳардан сиқиб чиқарганди
«Менга бу ҳақиқатан ҳам шундай эканини жуда эҳтиёткорлик билан тасдиқлашди, Россия бўртиғини кесиб ташлашга муваффақ бўлинган», – дейди у.
Таҳлилчи шундай изоҳлайди: «Гап шундаки, Россиянинг бу бўртиқ ҳудуди „кесиб қўйилди“. Россияликлар анча чуқур кириб кетганди, қанотлар эса ҳимояланмаган, керакли куч ва воситалар йўқ эди. Украина гуруҳи россияликларга тор йўналишда икки қарши зарба беришга муваффақ бўлди. Бу уларнинг энг заиф нуқтаси эди».
Жирохов Украина армияси бу ерда нафақат зарбдор дронлар ёрдамида «кил-зона» яратгани, балки кўрсатилган ҳудудни душмандан жисмонан тозалаганини таъкидлаган.
Унинг сўзларига кўра, Украина қуролли кучлари ҳудуд ичкарисига юришда давом этмайди, балки россияликлар қайта кечиб ўтишига йўл қўймаслик учун Черная Жеребец дарёси бўйида мудофаани ушлайди.
Бу Россия ҳарбийларининг Лиманни эгаллаш ва Словянскни ҳимоя қилаётган гуруҳнинг ортига чиқиш режаларини барбод қилиши мумкин.
Қолаверса, Россия мудофаа вазирлиги баёнотларига кўра, август ойи ўрталарида Россия армияси «Лиманни тозалаш» ишларини амалга оширган ва Украина қуролли кучларининг бу йўналишдаги «логистикасини кесиб қўйган».
Бироқ россиялик Z-блогерларнинг хабарларидан бутунлай бошқача манзара намоён бўлмоқда. Уларнинг баъзилари ҳатто чекиниш ёки Россия гуруҳи қуршаб олиниши ҳақида гапира бошлаган.
Хусусан, йирик «Два майора» телеграм-канали (деярли 1,2 миллион обуначиси бор) 8 сентябр куни Лиман йўналишидаги вазият «мураккаблашаётгани»ни маълум қилган.
Украина кучлари шимолий йўналишдан Редкодуб ва Карповка қишлоқлари яқинида ҳужум қилгани, Черная Жеребец дарёсининг чап соҳилида жойлашган Ямполевка ва Заречное қишлоқларига киргани, шунингдек, Россия армиясини Лиманнинг жануби-шарқий чеккаларидан суриб чиқаргани айтилмоқда.
Яна бир россиялик Z-блогер Юрий Подоляк (қарийб 2,7 млн обуначиси бор) ҳам украин армияси Лиман атрофида Россия логистика йўлларини кесиб қўйиш мақсадида «олдинга ҳаракатланаётгани» ҳақида ёзган.
«Рибар» телеграм-канали (1,5 млн обуначи) ушбу йўналишда «вазият ёмонлашаётганининг янги далиллари пайдо бўлаётгани»ни тан олади.
Россия ҳукумати таъсиридаги ҳарбий блогер Анатолий Радов (36,5 минг обуначи) эса бу ерда Россия қўшини учун вазият «оғирлиги» ва «кундан кунга янада оғирлашаётгани»ни айтган.
Аммо у Лиман ҳудудидаги «қўшинларга чекиниш бўйича буйруқ берилгани» ҳақидаги хабарларни рад этган. «Йигитлар мудофаани ушлаб турибди», – дея ёзади у.
Шу билан бирга, айнан мудофаа айнан қаерда ушлаб турилганига аниқлик киритмаган.
