Рекорд ёнғинлар, тошқинлар, қурғоқчилик, жазирама ва бўронларни ўрганувчи Дэниел Суэйн Inside Climate News нашрига интервюсида ҳозирги Эл-Нино ҳақидаги хавотирларини баён қилган.
Материалда тилга олинган тадқиқотга кўра, бу галги Эл-Нино эҳтимол минг йил ичидаги энг кучлиси бўлиши мумкин. Бироқ тақдим этилган матнда ушбу тадқиқотнинг номи ва бундай хулосага келиш усули очиқланмаган.
Эл-Нино қандай ишлайди?
Тропик океанлар катта миқдорда қуёш иссиқлигини ютади. Оқимлар эса унинг бир қисмини сувнинг чуқур қатламларига олиб тушади.
Суэйн бу жараённи қувват тўплайдиган батареяга ўхшатган. Унинг тушунтиришича, океанда йиғилган иссиқликнинг бир қисми Эл-Нино даврида атмосферага чиқиб, дунё бўйлаб тарқалади. Бундай ҳодиса тахминан ҳар икки–етти йилда такрорланади.
Олимнинг таъкидлашича, муаммо фақат битта Эл-Нино билан чекланмайди: Тинч океанида тобора кўпроқ иссиқлик тўпланмоқда. Шу сабабли навбатдаги ҳодиса глобал ҳароратнинг яна кўтарилишига туртки бериши мумкин.
Нега аввалги кўрсаткичнинг ўзи етарли эмас?
Суэйннинг тушунтиришича, олимлар илгари Тинч океанининг тропик қисмидаги муайян ҳудудда сув ҳарорати ўртача кўрсаткичдан қанча юқорилигини ўлчаган. Аммо океанларнинг умумий исиши туфайли таққослаш учун олинадиган ўртача ҳарорат ҳам ўзгармоқда.
Шуни ҳисобга олиш учун АҚШ Миллий океан ва атмосфера тадқиқотлари бошқармаси — NOAA нисбий океаник Нино индекси — RONI кўрсаткичидан фойдаланмоқда.
У тропик Тинч океанининг шарқий қисми бошқа тропик океан ҳудудларига нисбатан қанчалик кўпроқ исиганини баҳолашга ёрдам беради. Ҳароратлар ўртасидаги фарқ атмосферадаги кучли ҳаво оқимлари ва бўронлар йўналишининг ўзгаришини тушуниш учун муҳим.
Бу, масалан, Калифорнияда қишда қанча ёғингарчилик бўлиши ёки Индонезияда қурғоқчилик кузатилиши эҳтимолини баҳолашда қўл келади.
Материалда келтирилишича, 24 август ҳолатига RONI кўрсаткичи 1997–1998 йиллардаги даражага тенглашган ва август охири учун кузатувлар тарихидаги энг юқори қийматга чиққан.
Суэйннинг айтишича, анъанавий океаник Нино индекси — ONI бўйича вазият янада кескин кўринади: ҳарорат кўрсаткичлари аввалги рекордлардан анча юқори.
