Гап 1809 йил баҳорида Италия вице-қироли Евгений Богарне штабидан генерал Мармонга йўлланган донесение ҳақида бормоқда. Ҳужжат Наполеоннинг Далмациядаги қўмондонга француз ва иттифоқчи қўшинлар ҳолати ҳақида маълумот бериш топшириғи билан боғланмоқда.
Бу Наполеоннинг ўз қўли билан ёзган мактуби эмас, балки унинг кўрсатмаси асосида тайёрланган ҳарбий хабар ҳисобланади.
Оддий жумлалардан кейин 24 қатор шифр келган
Тадқиқот учун 1969 йилда Франциянинг ҳарбий-тарихий журналида босилган репродукция сканидан фойдаланилган.
Хатнинг биринчи қатори оддий француз тилида ёзилган. Унда адресатга жорий ойнинг 8-, 14- ва 20-саналаридаги хатлар эслатилган. Кейин эса рақамлар, ҳарфлар ва қўлёзма белгилардан иборат 24 қатор шифр келган.
Черчнинг ҳисоб-китобига кўра, якуний кўчирмада 1 300 та шифр бирлиги ва 155 хил белги бор.
Шифрлаш тизимида битта ҳарф бир нечта турли белги билан ифодаланган, айрим белгилар эса бутун сўзларни алмаштирган. Шу сабабли энг кўп такрорланган белгини топишнинг ўзи хатни ўқиш учун етарли бўлмаган.
Сунъий интеллект қандай ишлаган?
Тадқиқотда криптография тарихчиси Даниэл Тантнинг аввалдан мавжуд, аммо тўлиқ бўлмаган шифр жадвали бошланғич асос сифатида ишлатилган.
Қолган мосликларни топишда модел эҳтимолий ўқилишларни француз тили билан солиштирган. Баҳсли белгиларни текшириш учун эса қўлёзма тасвирига қайта мурожаат қилган.
Шифр калити вариантларини қидиришда «имитацион тоблаш» деб аталувчи оптималлаштириш усули қўлланган. У турли калитларни синаб, ҳосил бўлаётган матннинг қанчалик тўғри ўқилишини баҳолашга ёрдам беради.
Бундай усуллар замонавий тил моделларидан олдин ҳам мавжуд бўлган. Бу ишнинг ўзига хос жиҳати — қўлёзмани таниш, тарихий манбаларни излаш ва дастурлаш вазифалари бир жараёнда бирлаштирилганидир.
Хатнинг санасига ҳам аниқлик киритилган
Cryptiana тарихий шифрлар каталогида ҳужжат узоқ вақт 1807 йилга тегишли деб кўрсатилган. Черч эса уни 1809 йилга саналашни таклиф қилган.
