Bugungi kunga kelib, muayyan mamlakatni zabt etish, biror xalqni bo‘ysundirish vositalari tubdan o‘zgarib ketdi. Ilgari bu maqsadlarga erishish uchun qanchadan-qancha qurol-aslaha, qimmmatbaho texnika, minglab askarlar va ancha-muncha vaqt ham kerak bo‘lar edi.
Hozirda esa biror mamlakat yoki xalqni bo‘ysindirish uchun ommaviy axborot vositalarining o‘zi kifoya qilmoqda. Kuch ishlatish, majburlash, zo‘ravonlik axborot orqali ta'sir qilish, odamlarni biror bir g‘oyaga ishontirish, ongni boshqarish texnologiyalariga o‘rin bo‘shatmoqda.
Kuch orqali maqsadga erishish insoniyat tomonidan birdek qoralanadi, chunki bunda insonga jismoniy og‘riq, shikast, moddiy zarar yetkaziladi. Ishontirish vositasida xarakat qilayotganlarni esa biror narsada ayblash qiyin. Zero, ular targ‘ib qilayotgan g‘oyalari ortida qanday manfaatlar yashiringanini bilish oson emas. Vaholanki, so‘z, fikr, axborot orqali inson tafakkurini zabt etish ham xalq, mamlakat, hududni bosib olishning biroz madaniylashgan ko‘rinishi hisoblanadi, biroq bunda istilochining kim ekani noma'lum bo‘ladi, hatto aholi o‘zini bosib olish uchun kim kurash olib borayotganini anglamaydi ham.
Hozirda “globallashuv” va “ommaviy madaniyat” yoxud “olomoncha madaniyat” degan yaltiroq va jozibador nomlar bilan keng ko‘lamda targ‘ib etilayotgan tushunchalar ham mustamlakachilikning yangi ko‘rinishida asosiy vosita bo‘lib xizmat qilmoqda desak, mubolag‘a qilmagan bo‘lamiz.
Xo‘sh, ommaviy madaniyat nima o‘zi? “Ommaviy madaniyat” yoki “olomoncha madaniyat” deya tarjima qilayotgan tushunchamiz g‘arbda «populyar» yoki «pop-kultura» (inglizcha “pop culture”) deb ataladi. Bu nom dunyoni boshqarish va butun dunyo ustidan hukmronlikka erishishni maqsad qilgan ayrim g‘arb davlatlari tomonidan o‘ylab topilib, muomalaga kiritilgan, u “ommaviy madaniyat” yoxud “olomoncha madaniyat” degan so‘zlardan ko‘zlangan asl maqsadni niqoblash uchun ishlatiladi.
Olomoncha madaniyat xalqlarning necha ming yillardan beri qalbida ardoqlab kelayotgan qadriyatlarini, odob-axloq tamoyillarini tagidan yemirishga, odamlarni ongu shuuridan, hamiyatidan, iymon-e'tiqodidan ayirib, ma'naviyatsiz, axloqiy tuban manqurtga aylantirishga xizmat qiladi.
Ayrim mutaxassislar (faylasuf va jamiyatshunos olimlar)ning fikricha, aslida mazkur oqimni “madaniyat” deb atashning o‘zi noto‘g‘ri hisoblanadi. Biroq hali ilm-fanda «antikultura» «g‘ayrimadaniyat» yoki “aksilmadaniyat” tushunchalari ilmiy shakllanmaganligi uchun «olomoncha madaniyat» degan nom nochorlikdan qo‘llanmoqda, chunki «olomoncha madaniyat» aslida madaniyatsizlik, ma'naviyatsizlik va axloqsizlikning sinonimidir. Shu bois «olomoncha madaniyat», eng avvalo, yuksak iste'dod va o‘lmas ma'naviy-axloqiy g‘oyalar bayroqdori bo‘lgan mumtoz madaniyatga, san'atga, uning boyliklariga qarshi tish-tirnog‘i bilan kurashib, uni inkor etib kelyapti.
