Tijorat odoblaridan biri shubhali narsalarni, shubha aralashgan foydalarni tark qilishdir. Shubhali deganda halol yoki haromligi aniq bo‘lmagan va kishi ko‘nglida g‘ashlik paydo bo‘lishiga sabab bo‘ladigan narsalar tushuniladi. Bunday holatlar tijoratda ko‘p uchraydi.
Hadisi sharifda:
عن أبي عبد الله النعمان بن بشير رضي الله عنهما قال: سمعت رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم يقول: إن الحلال بين وإن الحرام بين وبينهما أمور مشتبهات لا يعلمهن كثير من الناس فمن اتقى الشبهات فقد استبرأ لدينه وعرضه ومن وقع في الشبهات وقع في الحرام كالراعي يرعى حول الحمى يوشك أن يرتع فيه ألا وإن لكل ملك حمى ألا وإن حمى الله محارمه ألا وإن في الجسد مضغة إذا صلحت صلح الجسد كله وإذا فسدت فسد الجسد كله ألا وهي القلب
Abu Abdulloh No‘'mon ibn Bashirdan (roziyallohu anhu) rivoyat qilinadi: «Men Rasulullohning (sollallohu alayhi vasallam) bunday deganlarini eshitdim: “Darhaqiqat, halol narsalar ochiq-ravshandir, harom narsalar ham ochiq-ravshandir. U ikkisining o‘rtasida esa, (halol yoki haromligi ko‘pchilik uchun noaniq bo‘lgan) ishtibohli narsalar ham borki, ko‘pchilik ularni (ng hukmini) bilmaydi. Bas, kimki shunday shubhali narsalardan o‘zini ehtiyot qilsa, dinini (ya'ni taqvosini nuqson-kamchiliklardan), nomusi, obro‘sini (turli gap-so‘zlardan) pokiza asrab qoladi. Ammo kimki shubhali narsalarga o‘ralashib qolsa, haromga ham tushib qoladi. Buning misoli (ya'ni ishtibohli narsalardan saqlanmaydigan kishining misoli) birovning qo‘rg‘oni atrofida suruvini o‘tlatib yurgan cho‘ponga o‘xshaydiki, uning qo‘ylari sal qolsa, o‘sha qo‘rg‘onga kirib ketadi. Ogoh bo‘ling, har bir podshohning o‘z qo‘rg‘oni bo‘ladi. Ogoh bo‘ling, Allohning qo‘rg‘oni Uning harom qilgan narsalaridir. Ogoh bo‘ling, jasadda bir parcha go‘sht borki, agar u sog‘lom bo‘lsa, butun jasad sog‘-salomat bo‘ladi. Agar u aynisa, butun jasad buziladi. Ogoh bo‘ling, u parcha go‘sht qalbdir” (Buxoriy va Muslim rivoyati). Imom Navaviy ushbu hadis sharhida aytadi: “Narsalar uch qismga bo‘linadi: Non yemoq, gapirmoq, yurmoq kabi halolligi ochiq-ravshan bo‘lgan narsalar. Aroq ichish, zino qilish kabi haromligi ochiq-ravshan bo‘lgan ishlar. Yana na halolligi va na haromligi aniq bo‘lgan ishtibohli narsalar ham borki, ularning hukmini ko‘pchilik bilmaydi. Ulamolar esa oyat-hadis hujjati bilan yoki qiyos orqali ularning hukmini aniqlashadi. Demak, biron narsaning halol yoki harom ekanligida ishtiboh tug‘ilsa va bu borada oyat-hadisdan va ijmodan dalil topilmasa, mujtahid olim shu mavzuda ijtihod qilishi va shar'iy dalil bilan o‘sha noaniq narsani halolga yoki haromga nisbatlab berishi lozim bo‘ladi”.
Abu Dardo (roziyallohu anhu) bunday deganlar: “Komil taqvo bandaning Alloh taolodan hatto zarracha narsa xususida ham qo‘rqmog‘i va o‘zi bilan harom o‘rtasiga to‘siq qo‘yish maqsadida harom bo‘lishi ehtimolidan qo‘rqib, ba'zi halol narsalarni ham tark qilmog‘idir”.

















