O‘zbekning qadriyati, uning asrlar osha avlodlarga o‘tib kelayotgan urf-odatlariyu, an'analarini butun dunyo e'tirof etyapti. Ammo ayrim zamonaviy yoshlarimiz esa bu narsaga eskilik sarqiti sifatida qaramoqda. Aniqroq aytadigan bo‘lsak, yigit va qiz o‘rtasidagi munosabat masalasiga.
Biz o‘zimizdan oldingi jurnalistlar, ma'rifatparvar insonlar, ziyolilar tomonidan qalamga olingan so‘zlarni takrorlamoqchi emasmiz. Zero ko‘cha-kuyda, xiyobonlarda va boshqa xilvat maskanlarda yigit va qiz o‘rtasida alanga olgan sevgining amalda nimalar qilayotganini o‘z ko‘zimiz bilan real hayotda yoki internet orqali ko‘rib turibmiz. Ko‘rayapmizu, ammo beparvo bo‘lyapmiz, beparvo bo‘lmay bular haqida so‘z yurityapmizu, ammo so‘zimizning qadri bo‘lmayapti. Xo‘sh, nega? Bugun ana shu haqida imkon qadar so‘z yuritishga ahd qildik.
Tasavvur qiling, xiyobondan ketib boryapsiz, o‘rindiqda o‘tirgan ikki “sevishgan” bir-biriga yopishganicha... xullas shunaqa manzara guvohiga aylandingiz. Nima qilasiz? Indamay o‘tib ketish holati 98 foiz. 2 foiz odam esa bunday holatlarda boshqa yerdan yuradi. Xo‘sh, nega? Chunki ularga gapirsangiz ortiqcha asabbuzarlik, ortiqcha vaqt ketadi, deb o‘ylaymiz yoki muammo orttirib olishdan qo‘rqamiz. Kuppa-kunduzi bir-birining pinjiga kirib ketmoqchi bo‘lganlar esa, go‘yo sharmsizlikni siz qilayotgandek, o‘zingizni yer bilan bitta qilib tashlashadi. Ana shularni o‘ylab yoki yuqoridagi 98 foizlik guruhga yoki 2 foizlik guruhga qo‘shilasiz. Ammo bu noto‘g‘ri. Ayb ish qilayotgan inson ming baqir chaqir qilgan taqdirda ham, u hech qachon qilayotgan o‘z aybini unutmaydi va ana shunday shallaqilik bilan uni berkitmoqchi bo‘ladi. Agar sizdagi qat'iyatni ko‘rsa, agar u jamiyatdagi qat'iyatni ko‘rsa, hech qachon ko‘cha-kuyda bu ishni amalga oshirmaydi.
Yigitlarning ham bu borada g‘ururlariga chang tushgan. Yigit va qizning odamlar oldida quchoqlashib yoki boshqa ish qilib o‘tirishganini ko‘rib, indamay qo‘yaverashdi. Ammo shu indamaslarning singlisi, opasi yoki qarindoshi shu ishni qilsa, to‘polon ko‘tarishadi. Nega, chunki tanishda. Bu esa notanish. Bunaqasi ketmaydi. Jamiyat mustahkam bo‘ladimi unda? Menga nima, o‘zim tinch bo‘lay, degan aqiyda o‘zbeklarga xos emas. Ayniqa, o‘zbek erkaklariga.
Ayrim qizlarning erkaksifat bo‘lib ketishayotgani, yigitlarga o‘xshab “ko‘chani qizi” bo‘lib olishib, zamonaviy dunyoning zamonaviy nag‘malariga o‘ynayotganlari ham kishini tashvishga soladi. Gapirib ko‘rsangiz, kulgingizni qistatib “demokratiya” deyishadi. O‘zbekiston madhiyasining muallifini bilmaydigan bunday yoshlar “demokratiya” deganda o‘zbeklar uchun “milliy qadriyatlarga asoslangan demokratiya” zarurligini emas, ko‘cha-kuyda istagan ishini bajarish mumkin, degan tushunchani anglashadi. Xo‘sh, nima qilish kerak? Tarbiyaviy ishlarni kuchaytirish lozim.
