Hayotda o‘zgalarning haqiga tajovuz qiladigan, o‘zgalar molini o‘zlashtirib oladigan kimsalar, garchi ko‘zga uddaburon kishilar bo‘lib ko‘rinsa-da, nochor va bechora kishilar aynan o‘shalardir.
Hadisi sharifda Payg‘ambar alayhissalom shunday dedilar.“Muflis (hech vaqosi yo‘q nochor) kim bilasizlarmi? Sahobalar: bizning oramizda biror narsasi, biror dirhami ham bo‘lmagan kishi muflisdir, deyishdi. Shunda Rasululloh mening ummatimdan haqiqiy nochorlar shunday kishilarki qiyomat kunida namoz, ro‘za, zakotlari bilan kelishadi, shu bilan birga, dunyo hayotida mana buni so‘kkan, yana birini ayblagan, boshqa birining molini yegan va yana boshqasining qonini oqizgan, yana birini nohaq urgan. Bas unday kishining yaxshi amallari qiyomat kunida ana u haqdoriga olib beriladi agar haqdorining har biriga haqlari olib berilgunga qadar yaxshi amallari tugab qolsa ularning xatolari olinib bunga yuklanadi so‘ngra do‘zaxga uloqtiriladi”, - dedilar.
Ha, haqiqiy nochorlar mana shu toifadagi kishilardir. Agar yaxshiligi bo‘lsa ham o‘zgalarini aldab, molini o‘zlashtirgani bois o‘sha yaxshiligidan ham mahrum bo‘luvchilardir.
Hayot taqozosi bilan insonlar doimo bir-birlari bilan turli xil moliyaviy muomala qilishga muhtojdirlar. Lekin bu aloqada maqsadni halol yo‘l bilan amalga oshirish, harom yo‘llardan va o‘zgalarni haq-huquqlariga hamda mol-mulklariga tajovuz qilmaslik shartdir.
Hayotda o‘zgalarning moliga ko‘z olaytirib, ularga xiyonat qilganlar qiyomatda Allohning huzurida hisob beradilar va albatta haqlar Alloh tarafidan o‘z egalariga olib beriladi. Dunyoda qilgan tajovuzlari, xiyonatlari ularga alamli azobning kelishiga sabab bo‘ladi. Qur'oni Karimning Niso surasida Alloh Taolo aytadi:
“Ey imon keltirganlar! Mol-mulklaringizni o‘rtada nohaq yo‘l bilan yemangiz! O‘zaro rozilik asosidagi tijorat bo‘lsa, bundan mustasno”.
Birovni haqini yeyish ikki xil yo‘l bilan bo‘ladi: birinchisi – zulm orqali. Bunga zo‘rlik bilan tortib olish, xiyonat, o‘g‘irlik, talonchilik bilan yeyish kiradi. Ikkinchisi hazil – o‘yin orqali. Bunga qimor va turli ermaklar kiradi. Rasululloh yana aytadilar: “Kim qayerdan mol topayotganiga e'tibor bermasa, Alloh ham uni do‘zaxning qaysi eshigidan kirishiga e'tibor bermaydi”. Demak, har bir inson o‘zini bu ishlardan ehtiyot qilmog‘i lozim. Bugungi kunda tovlamachilik, o‘zgalar haqiga tajovuz qilishning bir qancha ko‘rinishlari ommalashgan.
Jumladan, tijoratda o‘z sherigiga xiyonat qilish, bozorlarda tarozidan urish yoki molni aybini berkitib sotish, qarz olib qaytarib bermaslik va hokazolar bu ishlar ayrim ibodatli kishilar, hatto ayrim hajga borganlarning orasida ham uchrayotganligi achchiq bo‘lsada haqiqat. Bu kabi ishlar oilalardan, jamiyatdan baraka ko‘tarilishiga sabab bo‘lib, insonlar orasida ishonchsizlik, adovatni paydo qiladi.
