1,7 million ziyoratchi va aqlli boshqaruv. Haj-2026 yakunlari

2026 yil 27 may kuni butun dunyo bo‘ylab Qurbon Hayiti nishonlandi. Shu bois may oyining yakuni bilan– joriy Haj mavsumi ham nihoyasi yetdi. Saudiya Arabistoni rasmiylarining ma’lum qilishicha, ushbu mavsum olomonni boshqarish, texnologik integratsiya va jamoat salomatligi sohasida global mezon bo‘ladigan darajada namunali tashkil qilingan.

Haj mavsumi raqamlarda

Saudiya Arabistoni Statistika bosh boshqarmasi (GASTAT) ma’lumotlarga ko‘ra, 2026 yilda 165 davlatdan 1 million 707 ming 301 nafar ziyoratchi Haj amallarini ado etdi. Bu 2025 yilga nisbatan 2,04 foizga ko‘pdir.

Undan, turli chegara nazorat punktlari orqali kelgan xalqaro ziyoratchilar soni 1 ming 546 mingdan ko‘proq bo‘lsa, mahalliy ziyoratchilar — ya’ni Saudiya fuqarolari va rezidentlari soni 160 ming 646 nafarga yetdi.

Xalqaro ziyoratchilarning kelish yo‘nalishlari asosan havo yo‘llar orqali amalga oshirildi:

• Havo yo‘llari (aeroportlar) orqali: 1 485 729 nafar

• Quruqlikdagi yo‘llar (chegara postlari) orqali: 54 429 nafar

• Dengiz yo‘llari (portlar) orqali: 6 497 nafar

Barcha ziyoratchilar 893 ming nafari erkaklar, qariyb 814 ming nafari esa ayollardan iborat bo‘ldi.

Saudiya qiroli Abdulaziz Al-Saud — ikki muqaddas masjid xodimi tomonidan 2500 nafar xalqaro ziyoratchilar «Haj, Umra va ziyorat dasturi» doirasida bepul ziyoratni amalga oshirdi.

Saudiya davlat OAViga ko‘ra, 44 ming ziyod Yamandagi ko‘chirilganlar va qochqinlar ham alohida dactur doirasida Haj amallarini bajargan. Vataniga qaytayotgan ziyoratchilarga 80 ta tilga tarjima qilingan 1,9 million dona muqaddas Qur’oni Karim nusxalari topshirildi.

Hozircha ziyoratchilarning davlatlar bo‘yicha taqsimoti yuzasidan rasmiy statistika e’lon qilinmagan. Shunga qaramay, aytish mumkinki, aholi soniga qarab ajratiladigan eng ko‘p Haj kvotalari — Indoneziya (200 mingdan ortiq ziyoratchi), Hindiston va Pokiston (ikkalasida 170 ming atrofida), shuningdek, Bangladesh, Misr va Turkiya kabi davlatlarga beriladi.

Ziyoratchilarga xizmat

Saudiya Arabistoni sog‘liqni saqlash sektori Haj mavsumida ziyoratchilarga 2,5 milliondan ortiq xizmat ko‘rsatdi. Bunda murakkab jarrohlik amaliyotlari uchun tibbiy robototexnika, dori-darmonlarni tezkor yetkazib berish uchun dronlar hamda yuqori xavf guruhidagi ziyoratchilarni masofadan turib kuzatish uchun aqlli soatlar kabi innovatsiyalardan foydalanildi.

Xususan, Haj davomida tibbiy robotlar ko‘magida 410 murakkab jarrohlik amaliyotlari amalga oshirilgan, ularning 33 ta ochiq yurak operatsiyasi.

Sun’iy intellekt asosida ishlaydigan «SAWAHER» platformasi 16 ta algoritm va 5000 ta kamera yordamida 1,7 millionlik olomon oqimini boshqardi.

Qirollik ta’minot zanjiri barqarorligini saqlash uchun 712 milliondan ortiq oziq-ovqat va ichimliklar mahsulotlarini yetkazib berdi. Mavsumdan keyin 22 ming nafar xodim Makka va muqaddas qadamjolardan 266 000 tonnadan ortiq chiqindini olib chiqqan.

Hajdan keyingi ishlar va chiqindi muammosi

Haj mavsumi yakunlanib, ziyoratchilar Makka, Mino, Arafot va Muzdalifani tark etayotgan bir paytda, Saudiya rasmiylari yirik operatsiyani boshlaydi.

Minoda vaqtinchalik inshootlar ko‘zdan kechiriladi, ta’mirlanadi, qismlarga ajratiladi yoki qayta foydalanish uchun saqlashga qo‘yiladi. Hajdan keyingi operatsiyalar mavsum davomidagi yuqori ekspluatatsiya talabi tufayli yuklama tushgan yo‘llar, tunnellar, suv tizimlari, elektr tarmoqlari va sovitish infratuzilmasini tekshirishni ham o‘z ichiga oladi.

Chiqindilarni boshqarish — Hajdan keyingi eng katta muammolardan biridir. Chiqindilarni boshqarish milliy markazi rasmiysiga ko‘ra, ziyorat davomida bir necha turdagi chiqindilar, jumladan, qattiq maishiy chiqindilar, tibbiy chiqindilar, qushxona chiqindilari va qurbonlik loyihasi chiqindilari hosil bo‘ladi.

Eng katta muammo — qisqa vaqt ichida hosil bo‘ladigan chiqindilar miqdorining keskin ortishidir. Ba’zida, ayrim xizmat ko‘rsatuvchi provayderlar qoidalarga rioya qilmasligi ham kuzatiladi. Shunga qaramay, qirollik rasmiylari «barqaror yechimlarga hissa qo‘shish uchun» xususiy sektorga ko‘proq imkoniyatlar berishga harakat qilmoqda.

Umuman olganda Hajdan keyin – yil davomida muqaddas qadamjolarni kelasi mavsumga tayyorlash uzluksiz davom etadi.

Minglab noqonuniy ziyoratchilar

Saudiya Arabistoni xavfsizlik idoralari 21 maydan 27 maygacha jami 8 ming 90 nafar noqonuniy rezidentni qo‘lga oldi. Qo‘lga olinganlarning 4,2 ming nafari yashash (Iqomat) qonunchiligini buzganlar, 2,6 ming nafari chegara xavfsizligi qonunchiligini buzganlar va 1,1 ming nafari mehnat qonunchiligini buzganlar.

Shuningdek, reyd tadbirlari davomida jami 7 466 nafar noqonuniy rezident mamlakatdan deportatsiya qilingan. 14,4 ming kishi qaytish hujjatlarini olish uchun o‘z mamlakatlarining diplomatik vakolatxonalariga yuborilgan.

Qirollik chegarasini noqonuniy ravishda kesib o‘tishga uringan vaqtda jami 1,1 ming kishi qo‘lga olingan. Ularning 25 foizi Yaman, 68 foizi Efiopiya fuqarolari. Noqonuniy ziyoratchilarni transport bilan ta’minlash, ularga boshpana berish va ishga joylashtirish bilan shug‘ullangan 13 nafar shaxs ham qo‘lga olindi.

Avvalroq, Saudiya ichki ishlar vazirligi Qirollikka noqonuniy kirishiga sharoit yaratgan, ularni mamlakat hududida tashigan, boshpana yoki har qanday boshqa yordam va xizmatlar ko‘rsatgan har qanday kimsa 15 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish va 1 million riyolgacha jarima haqida ma’lum qilgandi.

Yangi Umra mavsumi

Saudiya Arabistoni 2026 yil 31 maydan boshlab yangi mavsum uchun Umra vizalarini berishni boshladi. Haj va Umra vazirligi e’lon qilgan Umra mavsumining yangi taqvimiga ko‘ra, ziyoratchilar 1 iyundan Makkaga kirishi va «Nusuk» ilovasi orqali Umra ruxsatnomasini olishi mumkin.

Bu mavsumdagi Umra vizalarini berishning oxirgi kuni 2027 yil 9 mart kuni tugaydi. 2027 yil 7 apreldan keyin kelasi uchun Haj mavsumiga tayyorgarlik boshlanadi.