Dori quti ortiga yaşiringan sir: tibbiyotdagi yana bir "öyin” foş etildi
|22:20 / 16.08.2017124 53010 min
Toşkent viloyati Olmaliq şahar 3-son bolalar şifoxonasida davolanayotgan bemorlarning murojaatlaridan söng, Kun.uz tahririyati tomonidan suriştiruv ötkazilgan edi. Unda bolalar şifoxonasi bir kun içida şahar yuqumli kasalliklar şifoxonasi binosiga köçirilgani (taajjublanarlisi, Prezidentning şaharga taşrifidan bir kun avval şoşilinç ravişda şifoxona köçirilib, eşik-romlari qöporib taşlangan), bu esa bemorlarda xavotir uyğotgani, biroq ÖzDSEN vakilining izohiga binoan turli kasalliklarni bir-biridan ajratgan holda davolaş mumkinligi haqida yozilgan edi.
Uşbu holat böyiça jarayonni örganiş çoğida boşqa köpgina masalalar, ta'bir joiz bölsa, tibbiyot sohasidagi illatlarning ayrimlari oşkor böldi.
Xususan, maktablardagi noqonuniy fond pullari Olmaliq şahar 3-son bolalar şifoxonasida ham borligi ma'lum böldi. Kantselyariya mahsulotlari uçun yo hamşira yoki bemor öz yonidan xarajat qiladi. Bundan taşqari, bemorlarga şifokorlar tomonidan qimmat dorilar (arzon va tarkibi bir xil mahalliy muqobili bölgan holda) yozilişi tahririyat muxbiri suhbatlaşgan bemorlar tomonidan ma'lum qilindi. Biz holatni öz tilimiz bilan emas, balki suhbatlaşganlarimizning tilidan boriça aks ettirişga qaror qildik.
“Bular hammasi korobka yiğadi. Nima demoqçiman? Buni isbot qilib bölmaydi-ku, lekin döxtirlarning özlari sizga yozilgan dorining qutisini olib qöyadi. Bor narsa bu. Masalan, davlat tomonidan şifoxonaga ajratilgan dori 14 ming sömlik desak, uni tugagan deyişadi va 22 minglikni yozib, şu dorini olib kel, deydi. Keyin, dorini işlatib bölgaç, uning qutisi, aniqroği ştrix-kodini ovolişadi”, - deydi xasta qizini kötarib yurgan yigit. Uning aytişiça, şifokorlar yoki hamşiralar qani doringizni körayçi, deb dorining qutisini olib qöyişadi.
Yana bir onaning aytişiça, “9800 sömlik dori bilan 32 minglik dori tarkibi bir xil bölsa-da, davolovçi şifokor aynan qimmatini yozadi”.
“Ammo, 9 ming 800 sömlikni davlat çiqarayapti, 32 minglikni firma çiqarayapti. 9 ming 800 likni emas, 32 minglikni yozadi-da, qutisini ovoladi. Ularga (şifokorlarga demoqçi) qanaqadir protsent bor bölsa kerak. Oddiy şunçaki şifokorlarning xalatidagi çöntagida ham qutilar turadi. Agar ularga manfaat bölmasa, çiqindiga taşlanişi kerak bölgan narsalarni nima qilişadi. Hamşiralar ukol qilib bölgaç, yiğişadi. Sumkalarini köring, bir neçta quti bölişi aniq”
Mavzuga oid
, - deydi boşqa bir ona.
Olmaliq şahar 3-son bolalar şifoxonasidan şahardagi yuqumli kasalliklar şifoxonasining alohida korpusiga köçirilgan bemorlarning ota-onalari bilan suhbatlaşişda davom etib, bu masalada yanada köproq fikrlarni, ular duç kelgan holatlarni sözlab berişlarini söradik. Ulardan biri, hatto respublikadagi obröli klinikalardan birida boşidan ötkazgan holatini alam ustida sözlab berdi.
“Bu balki respublika böyiça keng tarqalgan narsadir, aytolmayman. Lekin Toşkent şahridagi ToşMI (Toşkent Tibbiyot institutining xalq orasida nomlanişi) klinikasida ham borligini bilaman. Özim yangi ToşMIda yotdim. Menga qimmat-qimmat dorilarni yozişdi. Olib kelganimdan söng, antibiotiklarning qutilarini ustidagi belgili joyini yirtib olişdi. Keyin yangi ToşMIdagi döxtirlar çöntagingizga qarab muomala qilar ekan. Kesarevo bölişga order bilan bordim. Qaraşmadi, sensalor böldim, döxtirlar orasida. Keyin, uydagilarim 100 ming-100 ming sömdan qöl haqi berişgan ekan, kam ekan, olmayman deyişibdi. Köp şifoxonalarda kiyimingizga qarab muomala qilişadi”, - deydi suhbatdoşlardan biri.
“Özi firmalar bilan işlaş holati roddomda (Olmaliq şahar tuğuruqxonasi) juda köp. Şahar (Olmaliq) şifoxonasida ham şunday. Masalan, özim homiladorlik vaqtimda har oy yotişimga töğri keldi. Har çiqqanimda şifokor vypiskaga (şifoxonadan javob beriş qoğozi) 3-4 mingdan oldi. Aslida, şundoq yozib beriladigan narsa. Har safar. Men 9 oy davomida har oy yotib çiqdim”, - deydi yoş ona. Uning sözlariga köra, “bemorlardan sovun-poroşok (kir yuviş kukuni), kantstovarga deb pul yiğiladi”.
“Mana roddomga borib, hali tuğmasimizdan işlatmaydigan, kerakmas dorilarni ham yozib taşlaşadi. Aslida işlatmaydi bizga şularni. Hammayam öşa yozilgan dorilarni qaysi birini, nimaga işlatyapsan, menga qöydingmi, deyolmaydi”, - deydi kuyunçaklik bilan.
Illyustrativ foto
Biz şu örinda Olmaliq şahar 3-son bolalar şifoxonasining ta'mirlanişiga doir savollar bilan murojaat qildik.
“Birinçi qavatni ta'mirlab (yuzaki, joriy deyişga guvohlarning sözlaridan keyin tilim bormadi) bölişgan ekan, biz ikkinçi qavatni ta'mirlaşni boşlaganlarida yotdik. Aytmoqçi bölganim, romni taşqarisi, közga taşlanadigan joyi böyalgan, içini oçib körsa böyalmagan. Şuni (ta'mirlaşni) közböyamaçilikka emas, sidqidildan qilişsin. Davlatning puli ketyapti-ku, yonidan ketayotgani yöq”, - deya qayğuradi yana bir fuqaro.
Ammo, boşqa bir ayol buning aksiga guvoh bölganini, ya'ni ta'mirlaş işlarini hamşiralarning özlari ötkazişgani, quriliş mollarini özlarining yonidan xarid qilişganini aytadi.
“Bizlar ham 3-son bolalar şifoxonasidan köçib keldik yuqumli kasalliklar şifoxonasiga. Öşa yerdagi hamşiralar Prezident kelar ekan deb, öz yonlaridan xarajat qilib, oqlab, böyoqlarni xarid qilib, özlari ustaçilik qilib, böyaşib, yengil ta'mirlaş işlarini ötkazişdi. Men şu vaqtda öşa şifoxonada edim. Lekin, keyinroq, bölmas ekan deb (talabga javob bermas ekan ma'nosida), bu yerga köçirişdi”, - deydi boşqa bir bemor bolaning onasi.
Olmaliq şahar 3-son bolalar şifoxonasi hamşiralari bilan suhbatlaşib, ulardan ham öz sohasidagi kamçiliklarni söradik. Ulardan birining aytişiça, şifoxonada hamşiralar soni 2 martaga kamaytirilgani sababli yozuv-çizuv işlari köpaygan. Bundan taşqari, fond puli yiğişlar, kasallik varaqalarining nusxalarini köpaytiriş işlari ham hamşiralar çöntagi hisobiga amalga oşirilişini u tasdiqladi.
“Bugungi kunda yoziş-çizişlarimiz köpayib ketdi. Bitta ukol qilsak, bitta yozamiz, bemor bolani otasi yoki onasiga qöl qöydiramiz. Ilgari bir hamşira yozsa, boşqasi muolaja işini bajarardi. Hozirda unday emas. Hatto vena tomirdan ukol qilsak, masalan, 3 gramm spirt sarflandi, deya qayd qilamiz, özimiz imzo çekamiz va bemor imzosini qöydiramiz.
Bu ham yetmagandek, iş kunimiz tugagandan keyin har bir foydalanilgan şpritsni sanab topşiramiz. Bir kunda ( iş kuni hisobida - 12 soat) bir hamşira örtaça 25 ta tomçilab yuboriş muolajasini qilsa, 2-3 ta daftarga (ota-onalar daftari, hamşira daftari, muolaja daftari kabilar) 25 marta yozib, imzo qöyadi, qöydiradi. Iş vaqtimiz tugagandan söng, bölim boşliğiga hisobot topşirganimizdan taşqari, boş şifokor örinbosariga yana hisobot beramiz. Bunda şpritslarning ölçamiga ham e'tibor beriladi”, - deydi hamşira.
Biz yuqoridagi quti yiğişlar maoş yetişmasligidan qilinayotgandir, degan öyda hamşiralarning oylik maoşiga qiziqdik. Unga köra, oddiy hamşiralar 300 ming- 400 ming söm, oliy toifalilar 500 ming söm maoş oladi. Ayrim hamşiralar işdan taşqari vaqtlarda 25 ming sömlik kunlik işlarga ham çiqişlari ma'lum böldi.
Şu bilan birga, hamşiralar ota-onalarning ba'zi narsalarni tuşunmasliklarini ham aytişdi.
“Ota-onalarga ham e'tirozlarimiz bor. Köp xarajat qilişlariga ba'zan özlarining asossiz xarxaşalari va talablari sabab böladi. Masalan, Soğliqni saqlaş vazirligi talabi böyiça bir bemorni 2 ta ukol va 3 ta tabletka bilan tuzatişimiz kerak. Ammo, buni tuşuntirsak ham ota-ona meni bolam bunga tuzalmaydi, tomçilab dori yubor, deb turib olişadi. Ular şifokorning yozganiga qanoat qiliş örniga menga kapelnitsa (tomçi usulida yuboriluvçi dori turlari) yoz deb turib oladi.
Ba'zan davlat ajratgan dori-darmon davolaş kursiga yetmay qolsa, yonlaridan xarid qilişiga töğri keladi. Şundayam tuşunmovçilik böladi. Davlat mening bolamni kasaliga ham dori ajratgan, sizlar uni özlaştirib, menga dori xarid qildirayapsizlar, degan holatlar köp uçraydi. Ya'ni, davlat tomonidan ajratilgan dori-darmonlar 3 kunlik muolajaga yetadi, bemorlarning ota-onalari tixirlik qilib, qöşimça antibiotik yoki tomçi dorilarni talab qilişadi. Bunda limit tugagani sababli özlariga olib kelişni aytişga majbur bölamiz”.
Uning davom etişiça, kasallik varaqasi uçun qoğozlar hamşiralar yoki bemorlar hisobidan töldiriladi.
“Har bir bemorga 1800 söm atrofida pulimiz ketadi. Şuning uçun onalarga beramiz, heç bölmasa, 3 tasini nusxa köçirib beringlar deb, tuşungan tuşunadi, pulini beradi, boşqasi bermaydi. Rahbarlarimiz bizga bir nusxani berib qöyişadi, öşani özlarimiz nusxa köçirib, yopiştiramiz. Yana hamşira daftari, bemor daftari kabilarni (pereplyot qilingan daftarlar) ham öz hisobimizdan xarid qilamiz. Bundan taşqari, yilda bir marta 20-25 mingdan fond puli yiğamiz. Har oylik maoşdan 3-4 ming söm kantstovarga pul beramiz”, - deydi Olmaliq şahar 3-son bolalar şifoxonasi hamşiralaridan biri.
Yuqorida qayd qilingan masalalar yuzasidan Olmaliq şahar 3-son bolalar şifoxonasi boş şifokoriga (Sayyora opa deb taniştirdilar) murojaat qildik. U bularning barçasi yolğon ekanini, fond puli, kantstovar pullaridan xabari yöqligini, ta'mirlaş işlari uçun ham pul yiğilmagani, yiğilgan bölsayam, özi körsatma bermaganini ta'kidladi.
Xullas, Olmaliqda mana şunaqa gaplar. Biz yozdik, siz öqidingiz. Xulosani mutasaddi taşkilotlar çiqarsin! Balki, kelgusi safar ToşMI klinikasida davolanayotgan bemorlarga mehmon bölarmiz.
Şu örinda öquvçilarga bir murojaat. Siz yoki yaqiningiz davolangan şifoxonada şunga öxşaş holatlarga duç kelganmisiz? Şunday bölsa, Kun.Uz tahririyatiga murojaat qiling.
