Savol: Ish beruvchi korxona (tashkilot) navbatdagi mehnat ta'tiliga chiqish to‘g‘risida yozilgan arizani rasmiylashtirmasdan, «ta'tildan so‘ng bo‘shayman», (posleduyushchiy uvolneniye) ko‘rinishida boshqatdan ariza yozasan deb, majburiy ariza yozdirishga harakat qilmoqda. Lekin men bunday mazmundagi arizani yozmasdan, sizlarga maslahat so‘rab murojaat qilishga majbur bo‘ldim. Iltimos qonuniy maslahat bering.
Erkin Botirov
Javob: O‘zbekiston Respublikasi Mehnat kodeksining 144-moddasiga ko‘ra yillik ta'tillarni berish navbati kalendar yil boshlangunga qadar ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo‘mitasi yoki xodimlarning boshqa vakillik organi bilan kelishib tasdiqlanadigan jadvalga muvofiq belgilanadi.
Qoidaga ko‘ra, jadval bo‘yicha navbati kelgan xodimga ta'til uning arizasi bor-yo‘qligidan qat'i nazar berilishi kerak. Lekin, bugungi kunda amaliyotda deyarli barcha holatda ta'til uchun xodimdan ariza talab etiladi.
Bu noto‘g‘ri. Chunki, ta'til berish vaqti haqida xodim ta'til boshlanishidan kamida o‘n besh kun oldin ish beruvchining o‘zi yoki korxonaning mas'ul xodimi tomonidan xabardor qilinishi kerak.
Xodim ta'tildan foydalanishga to‘sqinlik qiluvchi sabablar to‘g‘risida ish beruvchini xabardor qilsa, ta'til ish beruvchi va xodimning kelishuvi bilan boshqa muddatga ko‘chirilishi mumkin.
Ta'til jadvali bo‘yicha navbati kelgan xodimga ta'til o‘z vaqtida berilmasligi mehnat to‘g‘risidagi qonun hujjatlari buzilishi (Ma'muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeks 49-moddasi), deb baholanadi va ish beruvchiga eng kam ish haqining ikki baravaridan besh baravarigacha miqdorda jarima solishga sabab bo‘ladi.
Ish beruvchi xodimdan uning xohishiga zid ravishda «ta'tildan so‘ng mehnat shartnomasini bekor qilishingizni so‘rayman» mazmunidagi arizani talab qilishga haqli emas.
Va o‘z navbatida xodim ushbu mazmundagi arizani yozishga majbur emas.
Xodimlar shuni unutmasliklari lozimki, mehnat shartnomasi bu ish beruvchi istagan vaqtda bekor qilib yuborishi mumkin bo‘lgan hujjat emas. Mehnat shartnomasini bekor qilish tartibiga rioya qilmaslik ham ish beruvchini ma'muriy va moddiy javobgarlikka tortish uchun asos bo‘lishi mumkin.
Ko‘p hollarda, ish beruvchi xodimdan «o‘z xohishing bilan bo‘shashga ariza yoz, bo‘lmasa statya bilan bo‘shataman, keyin seni hech qayerga ishga olishmaydi» mazmunida tahdid qiladi.
