Davlat eski GESlarni konservatsiyalanishdan xalos etib, yangisini qurish bilan ovora bo‘lib turgan bir paytda, O‘zbekistonning oddiy aholisi elektr energiyasini o‘zlari olishga harakat qilib kelishmoqda. Bunda suvning kinetik energiyasidan elektr ishlab chiqaruvchi va kichik (100 kVt.gacha) quvvatga ega mikro GESlar yordamga kelmoqda.
«Ochiq Osiyo onlayn» muxbiri Namangan injyenerlik-texnologiya instituti tadqiqotchisi, bugungi kunda Namangan viloyatining Kosonsoy shahridagi kichik suv oqimlariga tajriba tariqasida mikrogidroelektr stansiyalari o‘rnatib kelayotgan Zulfiya Mamadaliyeva bilan suhbatlashdi.
Aynan mana shu tinim bilmas, nozik ayol o‘z ona shahrini bepul energiya bilan ta'minlash haqida birinchilardan bo‘lib bosh qotira boshladi.
— Ayting-chi, O‘zbekistonda kam o‘rganilgan va deyarli o‘zlashtirilmagan mavzu bilan shug‘ullanishingizga nima turtki bo‘ldi?
— O‘z ilmiy ishim doirasida va Namangan viloyatidagi ishbilarmonlar va fermerlar bilan ishlaganimda ular muqobil energiya manbalari haqida mutlaqo tushunchaga ega emasliklariga duch kela boshladim. Ular bunda faqat quyosh qurilmalarini tushunishar ekan. Lekin quyosh energetikasidan tashqari ham boshqa ko‘plab, samarali usullar ham bor-ku? Mikrogidroelektr stansiyalar borasidagi tadqiqotlarim ana shunday boshlandi. Avvaliga men o‘zim uchun qaydlar qilib bordim, keyin tumanimizni to‘liq tadqiq qila boshladim — ya'ni, fermer xo‘jaliklarining ehtiyojlarini qondira oladigan, energiya ta'minoti o‘rnini bosa oladigan mikroGESlar barpo etish uchun istiqbolli joylarni topish maqsadida.
— Mikro gidro elektr stansiyalarining afzalligi nimada?
— Birinchidan, ularning asosiy plyusi — o‘z narxi bilan tadbikorlar uchun jozibador. Axir bugun narx-navo masalasi o‘ta muhim. Biz tajriba tariqasida o‘rnatgan qurilma u qadar qimmat emas. Balkim u biroz beso‘naqay ko‘rinar, aslida uni o‘rnatish, yechish, biror joyga ko‘chirib o‘tkazish juda oson. Agar suv oqimi o‘zgarsa, siz uni bemalol boshqa joyga ko‘chirib, sozlashingiz mumkin. Shunday qilib, siz katta mablag‘ ham, mehnat resurslari ham sarflamaysiz.
