Yurtimizda turizmni rivojlantirish bo‘yicha keyingi oylarda juda yuksak e'tiborga molik ishlar amalga oshirilmoqda. Xususan, ichki turizmni rivojlantirish, yurtdoshlarimizga mamlakatimizning qadimiy tarixidan so‘zlovchi dargohlar bilan yaqindan tanishish uchun bir qator yengilliklar va imtiyozlar yaratilayotganiga barchamiz guvoh bo‘lib turibmiz.
Shunday go‘shalar borki, ularning yonidan har kuni, har zamon o‘tamiz. Lekin e'tibor bermaymiz, tarixidan bexabarmiz. Aslida, u yerlarda buyuk tariximiz, ma'naviyatimiz, qadriyatlarimiz yashirin bo‘ladi.
Kun.uz Namangan viloyati To‘raqo‘rg‘on tumanida joylashgan ana shunday qadimiy maskanlardan biri — Axsi shahri haqida o‘z o‘quvchilariga hikoya qilib berishni niyat qilib, ushbu maskanga bordi.
Qadimshunos olimlar tomonidan «Farg‘ona Afrosiyobi», deya ta'rif berilib, Axsi yoki Axsikent nomi bilan ataluvchi ko‘hna shahar xarobalari bugungi kunda To‘raqo‘rg‘on tumanidagi Shahand va Gulqishloq qishloqlari orasida, Sirdaryoning shimolida do‘ngtepaliklar ko‘rinishida yastanib yotibdi. Mazkur Eski Axsi manzilgohi Farg‘ona vodiysidagi eng yirik arxeologik yodgorlik hisoblanadi.
Manzilgohni qazib o‘rgangan qadimshunos olimlar moddiy – ashyoviy dalillar va eng ko‘hna yozma xitoy manbalariga tayangan holda, shaharning paydo bo‘lishini taxminan miloddan avvalgi III asrlarga to‘g‘ri kelishi ma'lumotini berishgan.
Axsikentning arxeologik jihatdan o‘rganilishi 1885 yildan boshlangan. Dastlab, Peterburg universitetining professori, taniqli arxeolog va sharqshunos N.Veselovskiy ish olib borgan. 1913 yilda I.Kastane tomonidan navbatdagi qazishma va tadqiq ishlari o‘tkazildi. 1939 yilda Katta Farg‘ona kanali qurilishi davrida professor M.Masson bu yerda arxeologik razvedka ishlari bilan shug‘ullandi. 1960 yildan esa O‘zbekiston Fanlar akademiyasining akademigi Yahyo G‘ulomov boshchiligida mutaxassislar Axsikentda arxeologik qazishma ishlarini amalga oshirishdi.
O‘zbekiston Respublikasi FA Arxeologiya instituti katta ilmiy xodimi, tarix fanlari doktori A.Anorboyev Axsikentda uzoq yillar davomida ilmiy tadqiqot va qazishma ishlarini olib borishi natijasida ko‘plab ilmiy maqola va risolalar chop etdi.
