Iqtisodiyot vazirligi va Moliya vazirligining qarori (14.03.2018 yilda 2979-son bilan ro‘yxatdan o‘tkazilgan) bilan Sanoatda qayta ishlash uchun mo‘ljallangan ekstraktsion paxta moyini birja savdolari orqali faqat «O‘zpaxtayog‘» aksiyadorlik jamiyati tizimidagi korxonalariga sotilishi tartibi to‘g‘risidagi nizom tasdiqlandi, deb yozmoqda Norma.

Ekstraktsion paxta moyi (bundan keyin – mahsulot) birja savdolarining elektron tizimidan (BSET) foydalangan holda sotiladi.

Ma'lumot uchun: birja savdolarining elektron tizimi – birja a'zolariga birja savdolarida bevosita birja savdo zalida aniq vaqt rejimida ishtirok etish imkonini beradigan dasturiy apparat vositalari majmuidan iborat axborot tizimi.

Birja respublika hududidagi istalgan nuqtadan birja a'zolarining elektron savdolarda ishtirok etishini ta'minlashi shart. Mahsulot sotuvchilari va xaridorlari birja savdolarida mustaqil ravishda birja bilan tuzilgan shartnoma asosida diler sifatida yoki broker yordamida ishtirok etadilar.

«O‘zpaxtayog‘» AJ keyingi oy boshlanishidan 5 kun oldin, keyingi oyda savdoga qo‘yiladigan mahsulot hajmlari va savdo ishtirokchilari to‘g‘risidagi ma'lumotlarni birjaga taqdim etadi. Xaridor va sotuvchilarni avans summasiga muvofiq birja savdosiga qo‘yish yoki ularni chetlashtirish, birja savdolarining g‘olibini aniqlash va birja bitimini ro‘yxatga olish avtomatik ravishda BSET tomonidan amalga oshiriladi.

Qarama-qarshi buyurtmalarni birlashtirish natijasi bo‘yicha BSET birja bitimlarini shakllantiradi va ro‘yxatga oladi, shundan so‘ng amalga oshirilgan birja bitimlari reyestrini shakllantiradi. Oldi-sotdi shartnomasini rasmiylashtirish uchun birja bitimi tuzilgan kunda birja a'zolariga taqdim etiladi. Birja bitimi ro‘yxatga olingandan so‘ng xaridor oldi-sotdi shartnomasida belgilangan muddatlarda moliyaviy majburiyatlarini to‘liq qoplash uchun qo‘shimcha mablag‘larni o‘tkazishi lozim. Bunda zakalat sifatida kiritilgan mablag‘lar hisobga olinishi mumkin.

Birja savdolarida sotilmagan, shuningdek bekor qilingan mahsulot hajmlari avtomatik ravishda BSET tomonidan keyingi birja savdolariga qo‘yiladi. Birja tomonidan ko‘rsatiladigan xizmatlar uchun komission yig‘im uning summasidan kelib chiqib bitimning har bir tarafidan undiriladi. Birja savdolariga qo‘yilgan mahsulotning boshlang‘ich narxi sotuvchi tomonidan belgilanadi. Tuzilgan birja bitimlari bo‘yicha hisob-kitoblar Hisob-kitob-kliring palatasi (HKKP) orqali amalga oshiriladi.