1991 yilda Vena shahridan bo‘lgan talabalar guruhi Praga fotoapparatlar do‘konidan arzon “LOMO Kompakt-Avtomat” fotoapparatini xarid qilishdi. Ular orasida raqamli texnologiyalar davrida analog kameralar va plyonkalarni sotadigan Lomography kompaniyasi asoschilari - Salli Bibevi va Mattias Figel ham bor edi.
“LOMO Kompakt-Avtomat” kamerasi o‘sha vaqtda mashhur emasdi. Esdalik uchun bir necha fotoapparatni olib, talabalar Venaga qaytishdi. Uyda Bibevi va Figel kameralar g‘aroyib, ya'ni sifati past, yaroqsiz suratlar olishini sezib qolishdi. Kameraning yon tarafidan yorug‘lik tushgani uchun plyonkaning ba'zi qismlari o‘zgacha ko‘rinish kasb etar, ba'zida suratlarda g‘alati, noodatiy tutun effekti paydo bo‘lardi.
Bibevi va Figelning so‘zlariga ko‘ra, ular bunday kamerani ayni vaqtda topib olishdi. Suratlarni “paydo qilish” o‘sha paytda arzon edi va deyarli har bir odam bunday fotoapparatni sotib olishi mumkin edi. Biroq fotografiyada muayyan qoidalar mavjud bo‘lgan: kadr kompozitsiyasini to‘g‘ri qo‘yish, ehtiyotkorlik bilan suratga olish va suratni paydo qilish vaqtida oqarib qolgan joylar va boshqa kamchiliklarga ega suratlarni tashlab yuborish.
Bibevi va Figel bu qoidadan xalos bo‘lishni istashdi. Ular Lomografik jamiyat yaratishdi – nom o‘sha g‘aroyib kamera sharafiga qo‘yildi. Jamiyat tomonidan muallifi ko‘rsatilmagan “yaroqsiz” suratlar ishtirokidagi ko‘rgazmalar o‘tkazilardi. Bunday yondashuvni Figel “demokratik” deb nomlardi. Yangi yo‘nalish yaratuvchilari odamlarning fotografiyaga nisbatan munosabatini o‘zgartirib, u bilan nafaqat professionallar, balki barcha shug‘ullanishi, o‘zi bilan fotoapparat olib yurish kerakligi va olgan suratlaridan mamnun bo‘lishni isbotlamoqchi edilar. Lomografiya o‘zini suratkash sanaganlar uchun emas, kamerasi bor har qanday odam uchun mo‘ljallangandi.
– O‘sha vaqtlarda odamlar yiliga fotoplyonkaning bir yarim kassetasini sarflashardi – suratlarni faqat tug‘ilgan kun va Yangi yil kechasida olishgan, - deya hikoya qiladi Bibevi. – Biz esa umuman boshqacha yo‘l tutishni taklif etdik: odamlarga fotoapparatni doim o‘zlari bilan olib yurishlari va hamma joyda suratga tushishni aytardik.
Qizig‘i fotografiya qoidalaridan xalos bo‘lishni istagan jamiyatning ham o‘z qoidalari bor edi. Lomografiyaning “10 ta oltin qoidasi” mana bunday:
- Kamerani doim o‘zing bilan olib yur.
- Undan doim – kunduz kuni ham, tunda ham foydalan.
