Xo‘jalik yurituvchi sub'yektlarda tushum miqdori va xodimlar soni kamaytirilgani to‘g‘risidagi tafovut qanday aniqlanadi?

Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari muhokamasi portalida Vazirlar Mahkamasining “Xo‘jalik yurituvchi sub'yektlarda realizatsiya qilingan tovarlar (ishlar, xizmatlar) tushumi va xodimlar sonining xronometrajini o‘tkazish tartibi to‘g‘risida nizomni tasdiqlash haqida”gi qarori loyihasi joylashtirildi.

Hujjat bilan xo‘jalik yurituvchi sub'yektlarda realizatsiya qilingan tovarlar (ishlar, xizmatlar) tushumi va xodimlar sonining xronometrajini o‘tkazish tartibi to‘g‘risidagi Nizom tasdiqlanishi mumkin.

Nizomga ko‘ra, xronometraj soliq to‘lovchining mansabdor shaxslari yoki ularning vakillari ishtirokida, davlat byudjyeti daromadlarini oshirish zahiralarini aniqlash yo‘nalishida ma'lum bir davr uchun davlat soliq xizmati organlariga taqdim etilgan hisobotlarda sotilgan mahsulot, bajarilgan ish, ko‘rsatilgan xizmatlar realizatsiyasidan tushgan tushumlarni va xodimlarning hisobotdagi va haqiqiy sonining muvofiqligini  tasdiqlash maqsadida o‘tkaziladi.

Xronometraj bevosita xo‘jalik yurituvchi sub'yektga mulk huquqi, egalik qilish huquqi, foydalanish huquqi yoki ijara huquqi asosida tegishli bo‘lgan, shuningdek pudrat va (yoki) boshqa huquqiy tusdagi shartnomalarga asosan tovarlar ishlab chiqariladigan va realizatsiya qilinadigan, ishlar, xizmatlar bajariladigan obektlarda realizatsiyadan tushadigan tushumlarning haqiqiy hajmi, shuningdek mavjud xodimlarning sonini birma-bir sanab chiqish orqali aniqlanadi.

Xronometrajni amalga oshirish jarayonida tekshirish o‘tkazishga, xo‘jalik yurituvchi sub'yektga nisbatan xronometraj o‘tkazish bilan bog‘liq bo‘lmagan holatlar bo‘yicha talablarni qo‘yishga yoki uning moliyaviy-xo‘jalik faoliyatiga boshqacha tarzda aralashishga yo‘l qo‘yilmaydi, bundan xronometraj o‘tkazilayotgan vaqtda nazorat-kassa mashinasi va to‘lov terminallaridan foydalanishga oid ma'lumotlarni hamda xronometraj o‘tkazilayotgan obektlarda mehnat shartnomasi tuzgan va (yoki) tuzmagan holda faoliyat yuritayotgan jismoniy shaxslar to‘g‘risidagi ma'lumotlarni olish mustasno.

Xronometraj natijalaridan taqdim etilayotgan soliq hisobotining haqqoniyligini tahlil qilib borish, soliq va boshqa majburiy to‘lovlarni qayta hisoblash, shuningdek soliq solish bilan bog‘liq obektlar to‘g‘risidagi ma'lumotlar bazasini yuritish va qo‘shimcha soliq solinadigan manbalarni aniqlashda foydalaniladi.

Xronometrajdan keyingi kunlardagi o‘rtacha tushumlar asosli sabablarga ko‘ra kamayib yoki ko‘payib ketgan holatlarda xo‘jalik yurituvchi sub'yekt o‘rtacha kunlik yoki oylik tushumlarni aniqlash uchun qayta xronometraj o‘tkazish to‘g‘risida davlat soliq xizmati organiga murojaat qilishi mumkin.

Xronometraj o‘tkazishda maxsus vakolatli organlar bilan kelishish talab etilmaydi va “Tekshirishlarni ro‘yxatga olish kitobi”ga yoki uning elektron shakliga yozuv kiritilmaydi.

Xo‘jalik yurituvchi sub'yektlarda tovarlar (ishlar, xizmatlar) realizatsiyasidan tushum miqdori hamda haqiqatda ishlovchi xodimlar sonining kamaytirilganligi to‘g‘risidagi  tafovutlar aniqlanishi xronometraj o‘tkazish uchun asos bo‘ladi.

Tafovutlarni aniqlashda quyidagi ma'lumotlardan foydalaniladi:

xo‘jalik yurituvchi sub'yektlarni pasportlashtirish jarayonida tuzilgan kuzatish dalolatnomalaridagi shubhali ma'lumotlar;

davlat soliq xizmati organlariga xo‘jalik yurituvchi sub'yektlar tomonidan taqdim etilgan hisobotlar, axborotlar va boshqa ma'lumotlar;

ma'lum bir hisobot davri uchun taqdim etilgan hisobotlarda ko‘rsatilgan tushumning tijorat banklardagi hisobraqamlariga kelib tushgan pul mablag‘lariga mos kelmasligi.

Xo‘jalik yurituvchi sub'yektlarda takroriy xronometraj o‘tkazish uchun xronometraj o‘tkazilgan kundan keyingi kunlarda tovarlar (ishlar, xizmatlar) realizatsiyasidan tushumlar keskin ravishda kamayib ketishi, hisobotlarda ishlovchi xodimlar sonining kamaytirib ko‘rsatilishi asos bo‘ladi.

Xronometrajni o‘tkazish to‘g‘risidagi buyruq davlat soliq xizmati organining rahbari yoki rahbar o‘rinbosari tomonidan qabul qilinadi.

Xronometrajni o‘tkazish to‘g‘risidagi buyruqda xronometraj o‘tkaziladigan xo‘jalik yurituvchi sub'yekt nomi, o‘tkazish joyi va muddati, xronometraj o‘tkazish asoslari hamda davlat soliq xizmati organining xronometraj o‘tkazadigan mansabdor shaxslari ko‘rsatiladi.

Xronometraj xo‘jalik yurituvchi sub'yektning belgilangan ish rejimi va faoliyat turiga asosan bir kundan besh kungacha o‘tkaziladi.

Xronometraj natijasida tovarlar (ishlar, xizmatlar) realizatsiyasidan tushgan tushumni yoki xodimlar sonini kamaytirib ko‘rsatish holatlari aniqlangan xo‘jalik yurituvchi sub'yektlarda tushumlar va ishlovchi xodimlar sonining dinamikasi davlat soliq xizmati organlarining ma'lumotlar bazasidan foydalangan holda muntazam kuzatib boriladi.

Davlat soliq xizmati organlari xronometraj natijasiga ko‘ra oxirgi hisobot davri uchun tovarlar (ishlar, xizmatlar) realizatsiyasidan kamaytirib ko‘rsatilgan tushumlar va xodimlar sonini qayta hisob-kitob qilgan holda qo‘shimcha soliq va boshqa majburiy to‘lovlarni hisoblanishi haqida xo‘jalik yurituvchi sub'yektlarga talabnoma yuboradi.

Xronometraj o‘tkazishda davlat soliq xizmati organi mansabdor shaxslari soliq to‘lovchi yoki uning vakiliga xizmat guvohnomasi orqali o‘zini hamda xronometraj o‘tkazish to‘g‘risidagi buyruq bilan tanishtiradi.

Davlat soliq xizmati organi mansabdor shaxslari xronometraj boshlangandan so‘ng sub'yekt kassasida mavjud naqd pullar qoldig‘ini aniqlaydi, nazorat-kassa mashinasi va to‘lov terminalarini o‘rnatilishiga doir hujjatlarni ko‘zdan kechiradi va xronometraj jadvaliga qayd qiladi.

Xronometraj o‘tkazilayotgan xo‘jalik yurituvchi sub'yektlar tomonidan xaridor (iste'molchi)lar bilan hisob-kitoblar amalga oshirilishida nazorat-kassa mashinasi va to‘lov terminalidan to‘liq foydalanishi, shuningdek kvitansiyalar, cheklar va boshqa unga tenglashtirilgan hujjatlarning to‘liq to‘ldirilishi yuzasidan kuzatuv o‘tkazilib, har bir tushum qayd qilib boriladi.

Davlat soliq xizmati organi mansabdor shaxslari xo‘jalik yurituvchi sub'yektlarning mansabdor shaxslari yoki ularning vakillari ishtirokida foydalanayotgan obektlarda ishlayotgan xodimlarni sanab chiqadi.

Davlat soliq xizmati xodimi xo‘jalik yurituvchi sub'yektlarda o‘tkazilgan xronometraj davomida aniqlangan xodimlar soni soliq idoralariga  topshirilgan hisobotlardagi xodimlar soni bilan taqqoslanib, tafovut aniqlanganda xronometraj natijasida tuzilgan hujjatlar xronometraj o‘tkazilgan hudud soliq idorasining tegishli bo‘linmasiga, shuningdek, soliq to‘lovchi davlat ro‘yxatidan o‘tgan hududiy soliq idorasiga belgilangan tartibda ko‘rib chiqish uchun yuboriladi.

Naqd pul tushimi bilan hisob-kitoblarni amalga oshirmaydigan xo‘jalik yurituvchi sub'yektlarda faqat xodimlar sonining xronometraji o‘tkaziladi.