Özbekiston davlat sirkida nima gap?

Bundan taşqari, sirkdagi har qanday moddiy boyliklar kirib çiqişi maxsus kirim-çiqim hujjatlari asosida amalga oşirilişi şart. Lekin men işlagan oxirgi paytlarda tovar moddiy boyliklar, mahsulotlarning köpçiligi heç bir hujjatsiz olib çiqib ketila boşlandi. Bu borada köp marta e'tiroz bildirdim. Oxir-oqibat özim ham aybsiz aybdor bölib qolişdan qörqib, işdan böşab ketdim.

Tsirkning sobiq xodimi Azamat Husinov öz murojaatida quyidagi gaplarni yozgan:

– 2018 yilning yanvar oyida «Rijik» laqabli maymunning joyi direktor tomonidan olib qöyilgan. Şu sababli, maymun yölbarsning yoniga borib qolgan va yölbars uni yeb qöygan. Men bir neça yillar davomida yölbars va şerlarni turli nomerlarga örgatganman. Nomerimga Rossiya federatsiyasidan taklifnoma kelganida, direktor badiiy kengaş bilan kelişgan holda borişimga ruxsat bermadi. Çunki uning mablağni beriş şartiga rozi bölmadim. Hozir men sirkdan işdan ketganman. Şuningdek, direktor turmuş örtoğim Zubayda Husinovaning rus tilini bilmasligidan foydalanib unga işdan böşaş töğrisida ariza yozdirib olgan.

Anonim murojaat baribir öz nomiga köra sirli, undagi faktlar aniqligiga kafolat yöq. Biz masalaga oydinlik kiritiş uçun bevosita sirk rahbari Rustam Majidovga murojaat qildik. Majidov özi intervyu beriş bilan birga, xodimlar jamoasini ham suhbatga jalb etdi. Şuningdek, sirkdagi barça jarayonlarni bevosita kuzatiş va tasvirga oliş imkoniyatini yaratib berdi.

—  Rustam aka, avvalo bir holatga aniqlik kiritib ketaylik. Siz öz akangiz, Özbekiston xalq artisti Bahrom Majidov işdan ketganidan söng, uning örnida vaqtinçalik direktor vazifasini bajarib turibsiz, şundaymi?

— Yöq, bu mutlaqo notöğri. Akam işdan böşaganidan söng yetti yil davomida bu dargohda bir neça direktor almaşdi. Ular bir neça oydan, bir yarim yilgaça işlaşdi. Ularning ayrimlariga qarşi jinoiy işlar oçildi, qamalib ketganlari ham böldi. Mening nomzodimni jamoaning özi tavsiya qilgan. Akamning örniga töğridan-töğri sirk rahbarligini qabul qilib olganim yöq. Tsirk sohasida 30 yildan beri faoliyat yuritib kelmoqdaman.

— Hozir sirkning umumiy jamoasi neça nafar xodimdan iborat?

— Özbekiston respublikasi davlat sirki 350 nafar xodim ştat birligiga ega.

— Neçta hayvon parvarişlanmoqda?

— Tsirkimizda 13 turdagi 82 boş hayvon parvarişlanadi. Ularning 4 turi qizil kitobga kiritilgan. Har bir hayvon turi bilan şuğullanuvçi alohida mas'ul mutaxassislar bor.

— Hayvonlar ta'minoti haqida sözlab bersangiz, masalan yirik yirtqiçlar, şer va yölbarslarga göşt qayerdan olinadi?

— Bizga davlat, Madaniyat Vazirligi tomonidan mablağ ajratiladi. Biz har bir mahsulotni, xususan, göştni ham faqat birja orqali xarid qilamiz. Birjada hammasi şaffof ötkaziladi. Ğolib çiqqan taşkilotning mahsuloti ham veterinarlarimiz tomonidan tekşiriladi, talabga javob bermasa, qaytarib yuboriladi.

— Sobiq xodimingizning taklifnoma asosida Rossiyaga jönatilmaganini qanday izohlaysiz?

— U xodim kimligini yaxşi bilaman. Azamat Husinov men işga kelgunimga qadar yetti oy davomida şer va yölbarslarimiz bilan Qozoğistonda tomoşalar körsatib, sirkimizga 28 million söm mablağ tuşirgan. Endi undan özining maoşlarini çiqarib taşlasak, taşkilotga juda arzimas mablağ qoladi. Xuddi şunday xorijiy köçma sirkning Özbekistondagi tomoşalari uçun biz bu hayvonlarni ikki oyga ijaraga berib, bundan köproq mablağ tuşirişga erişdik. Bu masalaning iqtisodiy tomoni. Eng muhimi, men öz ixtiyorimça hayvonlar va xodimlarni xorijga jönata olmayman. Buning uçun Madaniyat Vazirligi, Taşqi Işlar Vazirligining ruxsatnomalari kerak. U özboşimçalik bilan kontrakt tuzgan. Kontrakt muddati tugab qolmasligidan unga ruxsat berişimizni söragan. A.Husinov umr yöldoşi bilan işdan böşatilgandan söng, turli taşkilotlarga şikoyat xatlari yozgan. Şuningdek, Prezident qabulxonasiga ham. Özingizga ma'lumki, «Ozodlik» saytiga ham murojaat qilgan. Lekin köpçilik OAV xodimlari masalani töliq örganmay turib, ma'lumotlarni ommaga taqdim etgan. 

— «Delfinlar şousi» bir neça bor ortga surilgani sabablariga ham töxtalsangiz.

— Bu şou «Delfinlar şousi» MÇJ tomonidan uyuştirilgan. Biz faqat binoni ijaraga berganmiz va işlatilmagan vaqt uçun ham ijara tölovlari tölanmoqda. Şou bizning aybimiz bilan emas, dastlabki keluvçi tomon – rossiyalik artistlarga delfinlarni olib çiqişga ruxsat berilmagani tufayli ortga surildi. Hozir Ukraina tomoni bilan hamma kelişuvlarga erişilgan, zarur şaroitlar yaratilmoqda. Yaqin kunlarda «Delfinlar şousi» boşlanadi. Bu haqda batafsil ma'lumot berganmiz.

Vaziyatga izoh beriş uçun ataylab taşrif buyurgan Madaniyat Vazirligi matbuot kotibi Mavluda Asqarxöjayeva şunday dedi:

— Vaziyat tölaligiça vazirligimiz, bevosita vazirimiz nazoratida. Baxtiyor Sayfullayev sirk faoliyatini örganiş uçun maxsus işçi guruh tuzişni va barçasini xolisona örganişni buyurgan. Işçi guruhimiz bir neça marta kelib, bu yerdagi vaziyatni örgandi. Aytiş mumkinki, öşa murojaatlarda körsatilgan kamçiliklar tasdiğini topmadi. Töğri, ayrim kamçiliklarga yöl qöyilgan. Lekin ularni tuzatiş mumkin. Xususan, «Delfinlar şousi» böyiça jiddiy nazorat zarurligi ta'kidlandi, oziq-ovqatlarni saqlaş borasida ham kerakli körsatmalar berildi. Vazirimiz hattoki hayvonlar holatini örganiş uçun hayvonot boği veterinaridan taşqari bu işlarga aloqador bölmagan xolis veterinarni jalb qilişga ham körsatma berdi. Barça tekşiruvlar hayvonlar holati qoniqarli ekanligini körsatdi.

Suhbatimizga direktorning ijodiy işlar böyiça örinbosari Rustam Xametov ham qöşildi:

— Azamatning bu işi töğri emas. Sababi, sirk qoşida 13 kişidan iborat badiiy kengaş faoliyat yuritadi, har bir dasturni şu kengaşda körib çiqamiz. Azamat taklifnomani körsatib, jönatişni talab qilyapti. Axir bu yirik hayvonlar davlat tasarrufida, uning xususiy mulki emas-ku? U hayvonlarni örgatgan bölsa, buning uçun maoş olgan, hayvonlar şu taşkilot hisobidan boqilgan. Hayvonlar va xodimlar xorijga jönatilar ekan, bundan sirkimiz ham manfaatdor bölişi şart. Axir biz faqat bir artistning obrösi uçun xizmat qila olmaymiz.

Hayvonlarning oç qoldirilişiga kelsak, hozir birgalikda kiramiz, ularning holini bevosita körasizlar, suratga olasizlar.

Tsirk xodimlari kasaba uyuşmasi raisi Olga Penkina vaziyatni izohlarkan şunday dedi:

— Sobiq xodimimizning bu işi, ustimizdan köp joylarga şikoyat yöllaşi xodimlar kayfiyatiga yomon ta'sir qildi. U öşa maymun yöqolgani töğrisidagi holatni ham bir oy yaşirgan. Eng qiziği, undan maymun qayoqqa yöqolgani töğrisida söralganida u osongina «yölbars yeb qöydi» deb qutulmoqçi böldi. Lekin bu holatning birorta izi qolmagani ajablanarli. Na qon izi bor, na maymunning terisi-yu junlari.

Xodimlarimizdan juda ahil jamoa şakllangan. Uning ahilligini buziş yaxşilik keltirmaydi.

Boş ma'mur Mirhosil Törabekovning sözlari ança ta'sirli böldi:

— Sobiq xodimimizning bu işi qöpol bölsa-da, tuzni içib, tuzliqqa tupuriş böldi. Jamoa orasiga nifoq soliş heç qaçon yaxşilikka olib kelmaydi. Şunça katta jamoa bir jonu-bir tan bölib işlayotgan bir paytda har xil iğvolarni tarqatişdan, ommaviy axborot vositalarida bölar-bölmas gaplarni aytişdan qanday odam manfaatdor böladi? Hayronman...

Tsirkning matbuot kotibi Latofat Sa'dullayeva kelgusi rejalar haqida sözlab berdi:

— Hozir jamoamiz zör berib yangi yil bayramiga hozirlik körmoqda. Bolajonlarimiz uçun ajoyib nomerlar tayyorlayapmiz. Asosiy arenamizda delfinlar şousi ötkazilişiga qaramay, alohida maydonda yangi yil tomoşalari bölib ötadi. Şunday paytlarda xodimlar orasiga nifoq solişdan maqsad nima ekan? Axir bu sirk, madaniyat öçoği, insonlar hordiq çiqaradigan maskan. Mana hozir sirkimiz ulkan özgarişlar ostonasida turibdi. Binolarimiz ma'nan eskirgan, zarur şaroitlar yetarli emas. 2019 yilda hukumatimiz, vazirligimiz tomonidan kapital ta'mirlaş rejalaştirilmoqda. Şunday kunlarda sirk obrösiga putur yetkaziş yaxşi emas.

Tsirkdan çiqqanimizdan söng bu örganişlarga sabab bölgan murojaatlar muallifi Azamat Husinov bilan ham uçraşdik. U dastlab işdan böşab ketgani, endi bu voqealarga izoh bera olmasligini bildirdi. Öşa faoliyat yuritgan davriga oid savollar berişimizni aytganimizda kim bilandir (keyin aytişiça turmuş örtoği bilan) maslahatlaşib olişi zarurligini aytib, telefon orqali gaplaşdi. Söng hozir savollarga javob bera olmasligini aytdi.

Naçora, har qanday murojaat dalillar taqdim etilgandagina işonçli böladi. Suhbatning iloji bölmagani tufayli biz şikoyatlardan iborat murojaat muallifi bilan xayrlaşdik.

Abror Zohidov, Rahmatullo Isroilov,

tasvirçi Fazliddin Abduqodirov.