Olingan tuşumni xronometraj közdan keçirişdan ötkaziş töğrisidagi nizom tasdiqlanadi

Xronometraj közdan keçiriş ötkaziladigan soliq tölovçilar röyxati quyidagi mezonlar asosida şakllantiriladi:

soliq tölovçilarning soliq obektlari va soliq soliş bilan boğliq obektlari töğrisidagi axborotni aniqlaştiriş maqsadida közdan keçiriş va sörov ötkaziş jarayonida tuzilgan ma'lumotnomalardagi tovarlar (işlar, xizmatlar) realizatsiyasidan tuşgan tuşumlarni hamda işlab çiqariş, xizmatlar körsatiş, quriliş, quriliş-montaj, ta'mirlaş-quriliş hajmlarini kamaytirib körsatilişiga oid şubhali ma'lumotlar;

vazirlik va idoralar tomonidan taqdim etilgan (taşqi manba) ma'lumotlari tahliliga köra, soliq organlariga taqdim etilgan soliq va moliyaviy hisobotlari, şuningdek, boşqa ma'lumotlarida tovarlar (işlar, xizmatlar) realizatsiyasidan tuşgan tuşumlar hamda işlab çiqariş, xizmatlar körsatiş, quriliş, quriliş-montaj, ta'mirlaş-quriliş hajmlarini kamaytirib körsatilganligi töğrisidagi ma'lumotlar;

bir hududda (köçada, bozor va savdo komplekslarida, mahallada yonma-yon) joylaşgan, faoliyat turi, realizatsiya hajmi bir-biriga öxşaş bölgan bir neçta sub'yektlarning kunlik örtaça tuşumlariga nisbatan keskin farq qiladigan tafovutli ma'lumotlar;

markaziy bank tomonidan elektron tarzda taqdim etilayotgan ma'lumotlarga köra, tovarlar (işlar, xizmatlar) realizatsiyasidan tuşgan tuşumlari ötgan davrlarga nisbatan asossiz ravişda kamayib ketganligi va savdo tuşumlarini töliq bank kassalariga topşirmayotganligi töğrisidagi ma'lumotlar;

tovarlar (işlar, xizmatlar) realizatsiyasi böyiça naqd pul va tölov terminali orqali tuşgan kunlik tuşumlar örtasida mavjud yuqori tafovutlar töğrisidagi ma'lumotlar;

soliq tölovçi faoliyatining xususiyatlari, iş rejimi va mavsumiy omillarni hisobga olgan holda iş kuni davomida onlayn nazorat kassa maşinalaridan kamida 2-3 soat oraliğida çek urilmaganligi töğrisidagi ma'lumotlar;

xronometraj közdan keçiriş ötkazilgandan keyingi davrlarda tovarlar (işlar, xizmatlar) realizatsiyasidan tuşgan tuşumlarning xronometraj közdan keçiriş davomida aniqlangan tuşumlarga nisbatan 50 foizdan yuqori kamayib ketganligi töğrisidagi ma'lumotlar;

elektron hisobvaraq-fakturalari orqali kirim qilingan tovarlar hajmiga nisbatan örtaça oylik tuşumlarining farq qilişi töğrisidagi ma'lumotlar.

Tovarlarni (işlarni, xizmatlarni) realizatsiya qilişning haqiqiy hajmlarini aniqlaş böyiça xronometraj közdan keçirişni ötkaziş töğrisidagi buyruq mezonlar böyiça soliq soliş obektlarini va soliq soliş bilan boğliq obektlarni hisobga oliş jarayonida soliq tölovçi tomonidan realizatsiya qilingan tovarlarning (işlarning, xizmatlarning) hamda soliq soliş obektlarining haqiqiy hajmlari kamaytirilganligini taxmin qiliş imkonini beradigan tafovutlar aniqlangan taqdirda davlat soliq xizmati organining rahbari yoki rahbar örinbosari tomonidan qabul qilinadi.

Davlat soliq xizmati organining realizatsiya qilingan tovarlarning (işlarning, xizmatlarning) haqiqiy hajmlarini aniqlaş böyiça xronometraj közdan keçirişni ötkaziş töğrisidagi buyruğida xronometraj közdan keçiriş ötkaziladigan soliq tölovçi, uning identifikatsiya raqami, xronometraj közdan keçiriş ötkaziş joyi va muddati, davlat soliq xizmati organining xronometraj közdan keçiriş ötkazadigan mansabdor şaxslari tarkibi majburiy tartibda körsatiladi.

Xronometraj közdan keçiriş iştirokçilari quyidagi huquqlarga ega:

a) soliq tölovçi va uning vakilining huquqlari:

xronometraj közdan keçiriş ötkazişni amalga oşirayotgan soliq organlari mansabdor şaxslaridan közdan keçiriş masalalari yuzasidan tuşuntirişlar talab qiliş;

xronometraj közdan keçiriş materiallari bilan tanişiş va natijasi böyiça rasmiylaştirilgan ma'lumotnomadan nusxa oliş;

xronometraj közdan keçirişni amalga oşirayotgan soliq organlari mansabdor şaxslarining noqonuniy talablarini bajarmaslik hamda masalaga aloqasi bölmagan hujjatlarni taqdim etmaslik;

xronometraj közdan keçirişni amalga oşirayotgan soliq organi mansabdor şaxslarining noqonuniy xatti-harakatlari (harakatsizligi) yuzasidan belgilangan tartibda şikoyat qiliş;

xronometraj közdan keçiriş jarayonida qatnaşiş uçun öz vakilini taklif qiliş;

xronometraj közdan keçiriş natijalaridan norozi bölgan taqdirda yoki kelgusida uning faoliyatida tuşumlar böyiça keskin özgarişlar kuzatilganda (tuşumlarning kamayişi yoki köpayişi) qayta xronometraj közdan keçiriş ötkaziş yuzasidan davlat soliq xizmati organlariga murojaat qiliş;

qonun hujjatlarda belgilangan boşqa huquqlar.

b) davlat soliq xizmati organi mansabdor şaxslarining huquqlari:

xronometraj közdan keçiriş ötkaziş jarayonida soliq tölovçining nazorat-kassa maşinasi, tölov terminali, Post terminali va ularning xotirasida mavjud ma'lumotlarni oliş, şuningdek boşqa texnik vositalariga tegişli hujjatlar (uskuna pasporti, sertifikatlari) körib çiqiş;

soliq tölovçi yoki uning vakilining yordami bilan savdo va xizmat körsatiş obektlarida örnatilgan tuşum bilan boğliq bölgan dasturiy mahsullar va axborot tizimlaridan foydalaniş;

soliq tölovçining işlab çiqariş hududlarini, omborxonalarini, savdo obektlarini, boşqa daromad oliş hamda soliq soliş bilan boğliq bino va inşootlarini soliq tölovçi yoki uning vakili iştirokida ularning faoliyatiga zarar yetkazmasdan közdan keçiriş;

xronometraj közdan keçiriş ötkaziş jarayonida har bir xaridor (mijoz)ga qilgan xaridlari böyiça nazorat-kassa maşinasi xarid çekini beriş hamda naqd pul tuşumlarini bank kassalariga töliq kirim qilinişini talab qiliş;

soliq tölovçi tomonidan xronometraj közdan keçiriş ötkaziş töğrisidagi buyruq bilan tanişişdan böyin tovlanganda yoki közdan keçiriş ötkazişga tösqinlik qilinganda, şuningdek xronometraj közdan keçiriş ötkaziş jarayonida nazorat-kassa maşinasining yaroqsizligi yoki boşqa sub'yektga tegişli nazorat-kassa maşinasi va tölov terminalidan foydalanilayotganligi aniqlangan taqdirda aniqlangan holat böyiça ma'lumotnoma rasmiylaştirib vakolatli organni xabardor qiliş tartibida tekşiruv taşkil etiş uçun davlat soliq xizmati organining rahbariga taklif kiritiş;

xronometraj közdan keçiriş ötkazilayotgan soliq tölovçidan oylik iş kunlari soni töğrisidagi ma'lumotlarni talab qiliş;

xronometraj közdan keçiriş jarayonida qalbaki aksiz markali yoki aksiz markasi mavjud bölmagan hamda tegişli ruxsatnomalarsiz alkogol va tamaki mahsulotlarining işlab çiqariş, saqlaş yoki realizatsiya qiliş holatlari aniqlangan taqdirda vakolatli organni xabardor qiliş tartibida tekşiruv taşkil etiş uçun davlat soliq xizmati organining rahbariga taklif kiritiş;

qonun hujjatlariga muvofiq boşqa huquqlar.

Xronometraj közdan keçiriş iştirokçilarining majburiyatlar:

a) soliq tölovçi va uning vakilining majburiyatlari:

xronometraj közdan keçirişni amalga oşirayotgan davlat soliq xizmati organining mansabdor şaxslariga nazorat-kassa maşinalarida va tölov terminallarida saqlanayotgan xronometraj ötkaziş davriga doir ma'lumotlarni taqdim etiş;

xronometraj közdan keçirişni amalga oşirayotgan soliq organlari mansabdor şaxslarini işlab çiqariş hududlari, omborxonalar, savdo obektlari, boşqa daromad oliş hamda soliq soliş bilan boğliq bino va inşootlarni közdan keçirişni amalga oşiriş uçun kiritiş;

soliq organlari mansabdor şaxslarining qonuniy talablarini bajariş va xronometraj közdan keçirişni ötkazişga tösqinlik qilmaslik;

xronometraj közdan keçiriş ötkaziş jarayonida har bir xaridor (mijoz)ga qilgan xaridlari böyiça nazorat-kassa maşinasi va tölov terminalining xarid çekini beriş hamda naqd pul tuşumlarini bank kassalariga töliq kirim qiliş;

qonun hujjatlarda belgilangan boşqa majburiyatlar.

b) davlat soliq xizmati organi mansabdor şaxslarining majburiyatlari:

xronometraj közdan keçiriş boşlaşdan oldin soliq tölovçiga özining xizmat guvohnomasi orqali taniştiriş va taşrif maqsadini tuşuntiriş;

soliq tölovçini davlat soliq xizmati organining xronometraj közdan keçiriş tayinlanganligi töğrisidagi buyruq bilan taniştiriş va nusxasi taqdim etiş;

xronometraj közdan keçiriş natijasi böyiça rasmiylaştirilgan ma'lumotnomadan soliq tölovçiga yoki uning vakiliga nusxa taqdim etiş hamda aniqlangan holatlar böyiça qonunda belgilangan tartiblar töğrisida tuşuntirişlar beriş;

soliq tölovçi va uning faoliyatiga aloqador bölgan axborotlarni boşqa şaxslarga oşkor etmaslik;

qonun hujjatlariga muvofiq boşqa majburiyatlar.

Soliq tölovçi yoki uning vakili davlat soliq xizmati organining xronometraj közdan keçiriş ötkaziş töğrisidagi buyruği bilan taniştirilgan vaqtdan xronometraj közdan keçiriş boşlangan hisoblanadi.

Xronometraj közdan keçiriş soliq tölovçining faoliyatini töxtatmasdan kunlik iş rejimini töliq qamrab olgan holda, joylaşgan joyidan qat'iy nazar barça obektlarida bir vaqtning özida ötkaziladi.

Davlat soliq xizmati organi soliq tölovçining boşqa hududlardagi obektlarida xronometraj közdan keçiriş ötkaziş yuzasidan obekt joylaşgan hududiy davlat soliq xizmati organiga rejalaştirilgan xronometraj közdan keçirişning aniq sanasini körsatgan holda xronometraj közdan keçiriş boşlanişidan 3 (uç) kun oldin yozma xabarnoma yuboradi.

Bunda, soliq tölovçining boşqa hududlardagi obektlarida ötkazilgan xronometraj közdan keçiriş natijasi böyiça rasmiylaştirilgan ma'lumotlar közdan keçiriş yakunlangandan keyin soliq tölovçi röyxatdan ötgan davlat soliq xizmati organiga 3 (uç) iş kuni içida yuborilişi şart.

Xronometraj közdan keçiriş soliq tölovçi va uning xodimlariga xalaqit bermagan holda quyidagi joylarda ötkaziladi:

çakana va ulgurji savdo sohasida bevosita tovarlar realizatsiyasi uçun möljallangan hamda mijoz bilan hisob-kitob qiliş joylarida (kassa yonida);

umumiy ovqatlaniş sohasida bevosita taom tayyorlanadigan, mijozlarga taom tarqatiladigan va mijoz bilan hisob-kitob qilinadigan joylarida;

xizmat körsatiş sohasida bevosita xizmatlar körsatiş va mijoz bilan hisob-kitob qiliş joylarida;

işlab çiqariş sohasida bevosita mahsulot işlab çiqariş sexlarida va mahsulotlarni tarqatiş omborxonalarida hamda mijoz bilan hisob-kitob qiliş joylarida;

boşqa sohalarda soliq tölovçining daromadlar oliş uçun foydalanayotgan yoxud soliq soliş obektlarini saqlaş bilan boğliq joylarda ötkaziladi.

Xronometraj közdan keçiriş quyidagi tartibda ötkaziladi:

a) çakana savdo, umumiy ovqatlaniş va xizmat körsatiş sohasida:

soliq tölovçining kassasidagi mavjud naqd pul qoldiğini nazorat-kassa maşinasining “X” hisoboti bilan soliştiriş va ijobiy farq summasini nazorat-kassa maşinasining xotirasiga kiritilişini ta'minlaş;

realizatsiya qilingan tovarlar va xizmatlarning haqiqiy hajmini aniqlaş hamda kunlik pul mablağlari tuşumini kuzatiş va qayd etiş;

xronometraj közdan keçiriş yakunida nazorat-kassa maşinasidan «Z» hisobot olişdan oldin har bir mijoz böyiça kun davomida berilgan çeklar tarixi nusxalarini çiqariş va ma'lumotnomaga ilova qiliş;

işçilar soni va ularning röyxatini şakllantiriş;

xronometraj közdan keçiriş yakunida kassadagi mavjud kunlik pul tuşumi bilan qayd etiş varaqasidagi tuşumlar miqdori örtasidagi ijobiy farq summasini nazorat-kassa maşinasining xotirasiga kiritiş;

xronometraj közdan keçiriş ötkazilgan kundagi naqd pul tuşumlarining bank iş vaqti tugagunga qadar bölgan qismini şu kunning özida va qolgan qismini keyingi iş kunidan keçiktirmasdan bank kassasiga topşirtiriş, bunda kun yakunidagi qoldiq naqd pul tuşumlarini keyingi iş kunidan keçiktirmasdan bank kassasiga topşirilişi yuzasidan soliq tölovçidan kafolat xati olinadi.

b) işlab çiqariş sohasida:

işlab çiqarilayotgan mahsulotlarning tannarxi va sotiş narxiga, hajmiga, omborxonalaridagi tayyor mahsulotlar miqdoriga aniqlik kiritiş;

işlab çiqariş quvvatlari uçun sarflanayotgan tabiiy resurslarini (gaz, elektr energiyasi, suv, yoqilği-moylaş materiallari) hajmini ölçov asboblari orqali qayd etiş;

işlab çiqariş uçun sarflanayotgan tovar xom-aşyolar hajmini qayd etiş;

işlab çiqariş uskunalarining sonini va ularni quvvatlarini aniqlaş;

işçilar soni va ularning röyxatini şakllantiriş;

işlab çiqarilayotgan mahsulotlar turi va miqdorini aniqlaş;     

işlab çiqarilgan mahsulotlarni realizatsiya qiliş usullarini aniqlaş va jarayonini qayd etiş.

Xronometraj közdan keçiriş ötkaziş ma'lum sabablarga köra soliq tölovçida iş vaqti tugamasdan töxtatilsa, xronometraj közdan keçiriş yakuniga yetkazilmagan hisoblanadi va xronometraj közdan keçiriş ötkaziş muddati doirasida boşqa kunga köçiriladi.

Davlat soliq xizmati organining mansabdor şaxslari tovarlarni (işlarni, xizmatlarni) realizatsiya qilişning haqiqiy hajmlarini aniqlaş böyiça xronometraj közdan keçiriş natijalari böyiça ikki nusxada ma'lumotnoma tuzadi. Ma'lumotnomaning bir nusxasi soliq tölovçiga topşiriladi.

Agar, soliq tölovçi ma'lumotnomani olişdan böyin tovlagan taqdirda, davlat soliq xizmati organining mansabdor şaxsi bu haqda ma'lumotnomaga tegişli yozuvni kiritadi va ma'lumotnomaning bir nusxasi poçta orqali buyurtma xat bilan yoki soliq tölovçining şaxsiy kabinetiga elektron tarzda jönatiladi hamda u jönatilgandan keyin uç kun ötgaç soliq tölovçiga topşirilgan hisoblanadi.

Xronometraj közdan keçiriş natijasi böyiça rasmiylaştirilgan ma'lumotnomaga közdan keçiriş jarayoni bilan boğliq hujjatlar va foto lavhalar ilova qilinadi.

Davlat soliq xizmati organining mansabdor şaxslari xronometraj közdan keçiriş natijasiga köra tuzilgan ma'lumotnoma böyiça xronometraj közdan keçiriş yakunlangandan keyin 1 (bir) iş kuni içida davlat soliq xizmati organi rahbariyatiga bildirişnoma kiritadi.

Davlat soliq qömitasi ötkazilgan xronometraj közdan keçiriş natijalari böyiça rasmiylaştirilgan ma'lumotnomalarning elektron hisobini yuritadi.

Xronometraj közdan keçiriş natijalaridan soliq soliş obektlari va soliq soliş bilan boğliq obektlar töğrisidagi ma'lumotlar bazalarini şakllantiriş va yuritiş, şu jumladan elektron şaklda şakllantiriş va yuritiş, şuningdek taqdim etiladigan hisobotlarning va hisoblab çiqarilgan soliqlar hamda boşqa majburiy tölovlarning summalari işonçliligini soliştirib köriş uçun foydalaniladi.

Davlat soliq xizmati organlari soliq tölovçi faoliyatining xususiyatlari va mavsumiy omillarni hisobga olgan holda soliq tölovçi tomonidan taqdim etilgan xronometraj közdan keçiriş ötkazilgan davrga oid soliq hisobotida aks ettirilgan, tovarlarni (işlarni, xizmatlarni) realizatsiya qilişdan olingan tuşum töğrisidagi ma'lumotlarni tovarlarni (işlarni, xizmatlarni) realizatsiya qilişdan xronometraj jarayonida olingan tuşum töğrisidagi ma'lumotlar bilan soliştirişni amalga oşiradi.

Xronometraj közdan keçiriş yakuni böyiça rasmiylaştirilgan ma'lumotnomalar asosida soliq tölovçi tomonidan xronometraj közdan keçiriş davri uçun soliq hisoboti taqdim etilgandan söng Soliq kodeksining 70-moddasi talablaridan kelib çiqqan holda kameral nazorat ötkaziladi.

Xronometraj közdan keçiriş ötkazilgan davrga oid taqdim etilgan soliq hisobotlarida aniqlangan tafovutlar böyiça quyidagi tartibda soliq va boşqa majburiy tölovlar hisoblab çiqiladi:

YST = (XNT × IK) × SS – yagona soliq tölovi;

QQS = (XNT × IK) × SS – qöşilgan qiymat soliği;

FS = ((XNT × IK) × RD) × SS – yuridik şaxslarning foyda soliği;

AS = (XNT × IK) × SS – aksiz soliği;

NS = (XNT × IK) × SS – yer qa'ridan foydalanganlik uçun soliq.

Bunda:

XNT – xronometraj közdan keçiriş yakuni bilan aniqlangan örtaça kunlik tuşum;

IK – xronometraj közdan keçiriş davrida aniqlangan hisobot davri uçun iş kunlari soni;

SS – soliq stavkasi;

RD – rentabellik darajasi (oldingi hisobot davrida).

Xronometraj közdan keçiriş ötkazilgan davrga oid taqdim etilgan soliq hisobotida tovarlarni (işlarni, xizmatlarni) realizatsiya qilişdan olingan tuşumning kamaytirilganligi alomatlari aniqlansa, davlat soliq xizmati organlari Soliq kodeksining 70-moddasida körsatilgan tartibda soliq tölovçiga talabnoma yuboradi.

Soliq tölovçida tovarlarni (işlarni, xizmatlarni) realizatsiya qilişdan olingan tuşumning kamaytirilganligi takroran aniqlangan taqdirda, bu harakatlar soliqlarni tölaşdan böyin tovlaganlik sifatida tasniflanadi va qonunda belgilangan tartibda tegişli çoralar köriladi.