2019 yil 4 oktyabrda Investitsion nizolarni hal qilish bo‘yicha xalqaro markaz (ICSID) qoshidagi Arbitraj sudi turkiyalik tadbirkor Vohid Guneshga tegishli bo‘lgan Güneş Tekstil Konfeksiyon Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi va boshqalarning O‘zbekiston Respublikasiga qarshi da'vo arizasi bo‘yicha arbitraj ishi yuzasidan qaror chiqardi.
2004-2011 yillarda Toshkentda faoliyat ko‘rsatgan Turkuaz savdo markaziga asos solgan, ayni vaqtda 50 yoshda bo‘lgan turkiyalik Vohid Gunesh 2012 yil aprelida O‘zbekiston hukumati tomonidan musodara qilingan mulklarini qaytarib olib berishini so‘rab, xalqaro arbitraj sudiga murojaat qilgandi. Unga musodara qilingan mol-mulkining kompensatsiyasi sifatida 40 million dollar to‘lanishi kerakligi haqida qaror chiqarildi.
O‘zbekiston Adliya vazirligining Kun.uz’ga ma'lum qilishicha, Arbitraj sudi qarori o‘rganib chiqilgan va vazirlik qator jihatlarga jamoatchilik e'tiborini jalb qilish zarur deb hisoblaydi.
Qayd etilishicha, sud hukumatning da'voning ko‘p jihatlari bo‘yicha pozitsiyasini qo‘llab-quvvatladi va minimal miqdordan tashqari, da'vogarlarning aksariyat talablarini rad etgan.
Bildirilishicha, amalda arbitraj sudi o‘z yurisdiksiyasi yo‘qligini tan olib, mamlakatda «investor» tushunchasi doirasiga kirmaydigan oltita dastlabki da'vogarlardan uchtasining da'vosini rad qildi.
Da'vogarlarning 180 million AQSh dollari miqdoridagi ma'naviy zarar to‘g‘risida bergan da'volari, shuningdek, da'vogarlar tomonidan moddiy zarar miqdorining oshirilgan baholanishi - 66 million AQSh dollaridan ko‘proq - to‘g‘risidagi murojaati to‘liq rad etildi.
Adliya vazirligiga ko‘ra, sud da'vogarlarning shafqatsiz munosabatda bo‘lish haqidagi barcha da'volarini ko‘rib chiqishni rad etdi, shu sababli, Vohid Guneshning bu boradagi barcha bayonotlari bir tomonlama da'volar ekani aytiladi.
Bundan tashqari, sud O‘zbekiston Respublikasining xorijiy investitsiyalar to‘g‘risidagi qonuniga muvofiq, Investitsion nizolarni hal qilish bo‘yicha xalqaro markazga O‘zbekiston Respublikasiga qarshi da'vo arizasi berishga huquqiy asos yo‘qligini tan olgan.
Vazirlikka ko‘ra, sud e'lon qilingan yo‘qotishlarning boshlang‘ich miqdoridan atigi 10 foizi haqida qaror chiqardi, bu 26 million dollarni tashkil etadi (foizlar va xarajatlarni hisobga olmaganda). Ushbu summa faqat Toshkent shahar jinoiy sudining 2011 yilda Vohid Gunesh va boshqa da'vogarlarga qarshi qo‘zg‘atilgan asosiy jinoiy ishdagi hisob-kitoblariga asoslangan. Tribunal da'vogarlar tomonidan berilgan miqdorni spekulyativ va ishonchsiz deb topgani aytiladi.
