Kompyuterlar paydo bo‘lishi bilan juda ko‘p odamlar o‘tirib ishlash tarziga o‘tdi. Tabiiyki, bu butun kunni tik oyoqda o‘tkazishdan ko‘ra yoqimliroq. Ammo, ko‘plab boshqa yoqimli narsalar singari, o‘rindiqda harakatsiz vaqt o‘tkazish bir muncha salbiy oqibatlarga olib keladi.
O‘troq turmush tarzi qanday muammolar keltirib chiqaradi?
1. Vazn orttirish
Harakatlanish tanadagi to‘qimalarni qondagi lipidlar miqdorini boshqaruvchi va oziq-ovqatdan so‘rilgan yog‘ va shakarni qayta ishlashga yordam beradigan lipoproteinlipaz fermentini ishlab chiqarishga majbur qiladi. O‘tirib vaqt o‘tkazish tarzi, albatta, ushbu ferment yetishmasligiga olib keladi va yog‘ so‘rilishi ishiga salbiy ta'sir o‘tkazadi. Natijada siz semira boshlaysiz.
Uzoq o‘tirish metabolik sindrom xavfini oshiradi. Bu nafaqat uzoq vaqt o‘tiradigan, balki jismoniy mashqlar bilan shug‘ullanmaydigan odamlar uchun ham birdek aloqador.
Ba'zan sportdan uzoq insonlar ham ortiqcha kaloriyani parchalay olishadi, ya'ni ular harakatsiz o‘tirmasdan yurishadi, tik turishadi, qimirlashadi. Shu sababli ish kuni davomida faqatgina yurish va turish imkoniyati tug‘ilgan taqdirda ham undan unumli foydalaning.
2. Erta o‘lim xavfi
Bir millionga yaqin inson salomatligini kuzatish tadqiqotlari shuni ko‘rsatadiki, ko‘p o‘tiradigan odamlarda erta vafot etish ehtimoli ko‘proq. Faktlar keltiradigan bo‘lsak, o‘tirishga moslashgan turmush tarzini olib borishda erta o‘lim xavfi 22–49 foizga oshadi.
Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti ma'lumotlariga ko‘ra, jismoniy faollik yetishmasligi dunyo bo‘yicha kuzatiladigan o‘lim holatlarining 6 foiziga sabab qilib ko‘rsatiladi. Shuningdek, harakatsizlik ko‘krak bezi va yo‘g‘on ichak saratoni holatlarining taxminan 21-25 foizi, diabet holatlarining 27 foizi va yurak-qon tomir kasalliklarining 30 foizida asosiy omil hisoblanadi.
3. Qandli diabet va yurak kasalliklari
Tadqiqotchilar deyarli 30 xil surunkali kasalliklarni nofaol hayot tarzi bilan bog‘lashadi. Xususan, uzoq vaqt o‘tirish yurak-qon tomir kasalliklari avj olishi xavfini oshiradi. Bundan tashqari, agar siz uzoq vaqt o‘rningizdan turmasangiz va kuniga 1500 qadamdan kam piyoda yursangiz, tanangizda insulinga qarshilik ortadi. Bu esa ikkinchi toifali diabetning asosiy sababidir.
