Ko‘zingizni yuming va vitaminlarni tasavvur qiling. Nimani ko‘rdingiz? Agar xayolingizda sarxil meva va sabzavotlar bilan to‘lgan idish gavdalangan bo‘lsa, katta ehtimol bilan bu maqola siz uchun emas. Ammo biz shunday zamonda yashayapmizki, aksariyat insonlar «vitamin» so‘zini faqatgina bir quti tabletka bilan bog‘lashadi. Ularga atab dorixonalarda alohida peshtaxtalar o‘rnatilgan, reklama roliklarida esa vitamin komplekslarini sotib olish o‘ta zarurligi haqida bong uriladi. «Buning nimasi yomon?», dersiz. Bugun shu haqda ma'lumot beramiz.
Vitaminlar haqida nimani bilish kerak: nazariy qo‘llanma
Vitaminlar — organizm o‘z vazifasini to‘g‘ri amalga oshirishi uchun zarur bo‘lgan moddalar guruhi. Inson vitaminlarning katta qismini ovqat orqali qabul qiladi. Ammo istisno ham mavjud: D vitamini ultrabinafsha nuri ta'sirida ishlab chiqariladi, A vitamini tanada avvalgi avloddan sintezlanadi, K va B3 vitaminlari esa ichak mikrobiotlaridan ajralib chiqadi.
Yog‘da eriydigan vitaminlar (A, D, E, K) organizmda to‘planish xususiyatiga ega, suvda eriydigan vitaminlar (C va B guruhi) esa tezda suv bilan birga chiqib ketadi.
Vitaminlar bizga nima uchun kerak? Biz ulardan quvvat olmaymiz, ular hujayra va to‘qimalar tuzilishida ishtirok etmaydi. Aslida vitaminlar bizning organizmimizning o‘ziga xos yordamchilari hisoblanadi. Ular fermentlarning to‘g‘ri ishlashiga hissa qo‘shadi va ba'zida gormonlar rolini bajarib, tartibga solish vazifasini bajaradi.
Mineral ionlarni ham yoddan chiqarmaslik zarur — ushbu neorganik birikmalar osmotik bosimni to‘g‘ri ushlab turish uchun muhim bo‘lib, ularning ba'zilari oqsillar va nuklein kislotalari tarkibiga kiradi.
Inson vitamin va mineral ionlarni nimalardan qabul qilishi mumkin?
Ularning manbalari hamma yerda bor. Siz iste'mol qiladigan har bir narsa o‘zida vitamin va minerallar saqlaydi. Hatto chipslar tarkibida ham C, B6 va kaliy vitamini bor. Sutga, un, tayyor nonushtalar, sosiskalar va obakilarga ham vitamin qo‘shiladi. Ammo vitamin va minerallarga eng boy manbalar mevalar, sabzavotlar, go‘sht, baliq, don, non va sut hisoblanadi. Bundan tashqari, muzlatilgan mahsulotlar ham vitaminga boylikda yangi va sarxil holdagilardan ortda qolmaydi.
Vitaminlar kompleksida nima noto‘g‘ri?
O‘zimizga kerakli barcha vitaminlarni bitta dorida jamlash imkoni bordek tuyilishi mumkin. Ammo hammasi bunchalik oddiy emas.
