Ilmiy adabiyotlardan ma’lumki, D vitamini yetişmovçiligi turli xil muammolarga, jumladan, bolalarda raxit va kattalarda osteoporozga olib kelişi mumkin. Avvalgi tadqiqotlar, şuningdek, D vitamini yetişmovçiligi hamda saraton, yurak-qon tomir kasalliklari xavfi örtasidagi boğliqlikni körsatdi. Covid-19 pandemiyasi davrida şifokorlar koronavirus bilan kasalxonaga yotqizilganlarda qondagi D vitaminining normal darajasi salbiy klinik oqibatlar xavfining pastligi bilan boğliqligini aniqladi.
Ba’zi ma’lumotlarga köra, dunyo böylab taxminan bir milliard odam D vitamini tanqisligidan aziyat çekmoqda. Köpinça uni töldiriş uçun vitamin qöşimçalari buyuriladi.
Buyuk Britaniyadan bir guruh diyetologlar va biofanlar böyiça mutaxassislar D2 vitaminini qabul qiliş jigarda hosil bölgan va D vitaminining qondagi asosiy aylanma şakli bölgan D3 vitamini (xolekalsiferol) metaboliti bölgan 25(OH)D3 konsentratsiyasiga qanday ta’sir qilişini örganiş uçun meta-tahlildan foydalanişga qaror qildi. Uşbu birikma umumiy D vitamini tanqisligini taşxislaş, uning tanadagi zaxiralarini va terapiya samaradorligini baholaş uçun işlatiladi. Ergokalsiferolni quyoş nuri ta’sirida inson terisi tomonidan ham işlab çiqariladigan xolekalsiferoldan farqli ölaroq faqat oziq-ovqat orqali oliş mumkin.
Tizimli şarh uçun tadqiqotçilar öndan ortiq klinik sinovlarni tanlab oldi, unda iştirokçilar D2 vitaminini şifokor nazorati ostida qabul qilgan. Ma’lumotlarni soliştirgandan söng, tadqiqotçilar ergokalsiferol qöşimçalari qondagi D3 vitamini darajasini kamaytirişi mumkinligini aniqladi. Uşbu mavzu böyiça maqola Nutrition Reviews jurnalida çop etildi.
D2 vitamini olgan guruhlarda 25(OH)D3 darajasi sinovlar oxiriga kelib tuşib ketdi. Köpgina hollarda, bu darajalar qöşimçani olmagan nazorat guruhlaridagilarga qaraganda past edi. Olimlarning fikriga köra, ergokalsiferolni qabul qiliş D vitamini darajasining dastlabki ösişidan keyin 25(OH)D'dan foydalaniş tezligini oşiradigan tartibga soliş mexanizmini faollaştirgan bölişi mumkin.
Şarh mualliflaridan biri, Surrey universiteti professori Kolin Smit tadqiqotga bergan izohida ular özi boşqargan boşqa tadqiqot natijalariga mos kelişini ta’kidladi, unda D2 va D3 vitaminlarining immun tizimini saqlaşdagi turli rollari ta’kidlanadi. Frontiers in Immunology jurnalida çop etilgan uşbu maqolada olimlar D2 emas, balki D3 şakli immunitet tizimini mustahkamlab, virusli va bakterial infeksiyalarga qarşi turişga yordam beradi, degan xulosaga keldi.
Biroq, diyetologlarning qöşimça qilişiça, qaysi qöşimça turi afzalroq ekanligini aniqlaş masalasiga hali erta. Muammoni töliq tuşuniş uçun D2 va D3 vitaminlari umumiy D vitamini metabolizmida turli xil özgarişlarga olib kelişini tasdiqlovçi keyingi tadqiqotlar talab qilinadi.
