Söz erkinligi, muxolifat va taşqi siyosat: xorijlik elçilar deputatlikka nomzodlardan nimalar haqida söradi?

Koreys elçisi, şuningdek: «Özbekistondagi bu yilgi saylovlar xalqaro jamoatçilikning e'tiborini qay darajada torta oldi, deb öylaysiz?» degan savolni ham örtaga taşladi.

Nomzodlar orasidan ÖzLiDeP fransiyasi a'zosi Rasul Kuşerbayevning javobi boşqalarnikidan ajralib turdi:

«Töğrisi, qança xalqaro kuzatuvçi kelyapti, menga unça qiziq emas. Ular kuzataveradi. Menga qiziği – saylovçilarim bilan işlaş va saylovda köproq ovoz oliş», – dedi Kuşerbayev.

Buyuk Britaniyaning Özbekistondagi favqulodda va muxtor elçisi Tim Torlot esa partiyalar demokratik prinsiplarga asoslangan fuqarolik jamiyati quriş uçun qanday işlar qiliş niyatida ekani, mamlakatda muxolifat partiyalar borligi közga taşlanmasligi va odamlarning siyosatçilarga işonçini qanday qilib oşiriş mumkinligi böyiça deputatlikka nomzodlarning fikrlarini söradi.

Elçining muxolifat haqidagi savoliga tadbir moderatori – Markaziy saylov komissiyasi a'zosi, Xalqaro press-klub raisi Şerzodxon Qudratxöjayev munosabat bildirdi.

«Körib turibmanki, siz Özbekistonning xorijdagi muxolifatini nazarda tutyapsiz. Ular öz paytida Islom Karimov bilan hokimiyat talaşib, bu yerdan çiqib ketişga majbur bölişgan. Men nomlarini aytmayman, kimligini bilasizlar. Mana 30 yil bölyapti – ular bir avlod almaşib ulgurguniça çetda yaşaşdi; Özbekistonda köp özgarişlar böldi, ayniqsa oxirgi uç yilda.

Press-klubning raisi sifatida ba'zida köraman: parlamentning hukumatga nisbatan oppozitsiyasi bor, masalan. Hukumatning hamma takliflari ham ötmaydi. Öz paytida ular orzu qilgan narsalar bugun Özbekistonda amalda. Özbekistondagi yoş saylovçilar ularni hatto tanimaydi ham.

Sovet tizimida ulğayganmiz – bizda kommunistik mafkura saqlanib qolgan. Kommunistik tuzumda hukmron partiya bolşevik bölsa, qolganlar – menşevik. Menşevikni Stalin otib taşlagan, şuning uçun ham Stalindagi munosabat va şu qörquv hamon bizda bor: hukmron partiyaga qarşi borolmaymiz. Mening nuqtayi nazarim şunday», – deydi Qudratxöjayev.

BMTning Özbekistondagi doimiy koordinatori Helena Freyzer mamlakatda inson huquqlari va söz erkinligini ta'minlaş borasida deputatlarning roli, atrof-muhit muhofazasi va gender tengligi masalalarida partiya vakillarining qaraşlari bilan qiziqdi.

U, şuningdek, Özbekiston BMTning «Nogironligi bor şaxslarning huquqlari töğrisida»gi konvensiyasini 10 yil oldin imzolagani, ammo hamon ratifikatsiya qilmay kelayotgani böyiça munosabat bildirişlarini söradi.

Bu savolga partiyalar reaksiyasi turliça böldi. ÖzLiDeP vakili mazkur konvensiyaning ratifikatsiya qilinişi tadbirkorlar zimmasiga qöşimça xarajatlarni yuklaşi, şuning uçun uni qabul qilişni keyinroqqa qoldiriş ma'qulligini aytdi.

Xalq demokratik partiyasi a'zosi esa hozir Özbekistonda nogironligi bor şaxslar uçun deyarli şaroitlar yöqligi, şu bois bu xalqaro hujjatni ratifikatsiya qiliş zarurligini ta'kidladi.

Uning bu sözlariga «Adolat» partiyasi a'zosi qarşi çiqib, «Keçirasiz, bizda nogironligi bor insonlar uçun şunaqangi boğçalar, maktab-internatlar borki, borib qarasangiz – öz uyingizda bunaqa şaroit yöq. U yerlardagi şaroitning yuksak darajada ekanini körib havasingiz keladi. Bundan taşqari, har bir saylov uçastkasi panduslar bilan jihozlangan. [Konvensiyani] ratifikatsiya qiliş uçun bizga hali biroz vaqtli, menimça», deya fikr bildirdi.

Kun.uz davra suhbatida bildirilgan yana ba'zi boşqa fikrlarni ham yaqin vaqt içida öquvçilar e'tiboriga havola etadi.

• Rasul Kuşerbayev: «Deputatlar jurnalistga bosim ötkaziş holatini jinoyat kodeksiga kiritib berişlari kerak»