«AQŞda körsatma bajarilmasa, otib taşlaş huquqi berilgan. Bizda unday emas-ku!» – Alişer Qodirov Oltinsoy voqeasi haqida
|04:30 / 17.02.202077 82713 min
«Milliy tiklaniş» partiyasining parlament quyi palatasidagi fraksiyasi raisi Alişer Qodirovning Surxondaryo viloyati Oltinsoy tumanida röy bergan nizoga munosabati ijtimoiy tarmoqlarda muhokamalarga sabab böldi.
Partiya yetakçisining fikriça, 14 fevral kuni röy bergan holat «bir guruh fuqarolar tomonidan amalga oşirilgan qöpol qonun buzilişi, jamoat tartibiga putur yetkaziş harakatlari qonunlarimizga ham, qadriyatlarimizga ham zid bölgan jinoyat sifatida baholanişi kerak».
U «sönggi yillarda mamlakatda inson manfaatlari ustuvorligi, huquq va erkinliklarini ta'minlaş, turmuş şaroitlarini özgartiriş maqsadida olib borilayotgan keng qamrovli işlar» haqida gapirib, qonun ustuvor bölgan davlatlardagina xalqqa samarali xizmat qiliş mumkinligini aytgan.
«Huquqni muhofaza qiluvçi idoralar tomonidan uşbu jinoyat oçiq tergov qilinişi va aybdorlarga keskin jazo belgilanişi kerak», – deya talab qilgan Alişer Qodirov.
Şundan söng deputat Facebook’dagi uşbu posti ostiga qoldirilgan e'tirozli mulohazalarga munosabat bildirgan.
– Essiz işonç!..
– Afsus qilmang. Tuzatib bölmas xato emas. Zudlik bilan tuzating...
– Avvalo sabablarni, vaziyatni örganib çiqiş şart! «Davlat xizmatçisini öz vakolatini amalga oşirişga tösqinlik qiliş» degan moddani tirkab qöymasdan.
– Uyingizga kimdir tovuqxona qurib olsa, kimga murojaat qilasiz? IIV! U sizning huquqingizni tiklaş uçun uyingizga kelsa-yu, boyagi tovuqxona egasi ketmon bilan savalasa... Xalqning uyi buzilmayapti! Fermerning huquqi tiklanyapti.
– Tovuqxona qurişga ruxsat bergan fermer-çi? U nima qilib ötirgandi tovuqxona qurilayotgan payt? Öşanga çora köriş kerak.
– Töğri, fikringizga töliq qöşilaman.
– Bu uylar bir kunda qurilib qolmagan. Nega öşa tuman hokimligi mas'ullari jim qarab turişgan qonun buzilişiga? Ikkinçidan, xalqni sovuq qiş kunlarida urib qaqşatib, öşa joydan haydaş qançalik töğri? Uçinçidan, öşa yerlik aholi noqonuniy uy quribdi ham deylik. Hokimiyat vakillari va IIB xodimlari kelib zöravonlik qilişlarini siz yoqlab çiqqaningiz tuşunarsiz, örtoq deputat.
Mavzuga oid
– Birinçidan, heç kim uyni buzişga bormagan. Tuşuntirişga borgan. Ikkinçidan, jinoyat va huquqbuzarlikning ikkita iştirokçisi böladi. Bir tomoni – öşa yerdagi rahbarlar, etirozim yöq, ular javob beradi. Ikkinçi tomoni kim? Qöşimçasiga, jamoat tartibini buzganlik uçun kim aybdor?
Men hali uy buzilişi va holatning kelib çiqişiga sabab bölganlar haqida gapirganim yöq! U alohida mavzu! Men jamoat tartibini buzganlar, davlat xizmatçisini kaltaklagan beboşliklarga munosabat bildirdim. Heç kimning haqman deb kimnidir, ayniqsa vazifasini bajarayotgan xodimni kaltaklaşga huquqi yöq. Bu jazosiz qolsa, ertaga hamma masalasini kuç bilan hal qiladimi? Men şunga qarşiman!
– Hurmatli deputat Alişer Qodirov! Siz şamol qay tarafga essa, öşa tomonga qayriladiganlardansiz. Uzr, xafa bölmang. Haqiqatan ham şunaqasiz.
– Xafa bölmadim. Bu ham bir fikr-da... Aksini köp eşitganim uçun e'tibor bermay qöyaqolaman.
– Öşa uylarning hammasi keça osmondan tuşmagandir... Nega öz vaqtida aytilmagan?
– Adolat qonunga amal qiliş orqali amalga oşadi. Qonun adolatsiz bölsa, özgartiriladi, taşabbus qilinadi. Ur-yiqit bilan adolat izlanmaydi. Bu masalada yaqinda qonun özgaradi.
– Şaxsan sizni yomon köraman, partiyani emas.
– Partiyani yaxşi körişingiz yetadi. Hamma bir-birini yaxşi körişi mumkin emas. Vaziyatga kelsak, sotgan ham, olgan ham qonunga zid iş qilgan. Javob berişi kerak. Melisani urganlar ham javob berişi kerak. Haqlik kaltaklaşga huquq degani emas!
– Ayb beçora kambağal xalqda emas, köproq ayb qorniga öt tuşgur mansabdorlarda. Hokimiyat, kadastr taşkilotlari özlari xalqni şu ahvolga olib kelişgan. Ularga pul bersangiz böldi, xohlagan joydan hujjat qilib berişadi. Buni körgan avom xalq boşqa nima qilardi?.. Nima uçun yerni faqat hokimlar pullaşi kerak?
– Yer munosabatlari oğir dardga aylandi. Yeçimlari böyiça qonunçilik özgartirilyapti. Nima bölganda ham, xizmat vazifasini bajarayotgan xodimlarga kuç işlatiş jinoyat. Bu voqeaning ortidan albatta aybdorlar aniqlanadi. Vakolatini sotgan ham, intizomni buzgan ham javobini olişi kerak. Aksinça, biz talaşayotgan yerning özi bölmaydi. Yerimizdan foydalaniş uçun qayerlardandir, kimlardandir borib ruxsat olib kelişga töğri keladi.
– «Xalq saylagan deputat», aytingçi, qani qonun ustuvorligi?
– Amaldagi qonun böyiça yerni egallab oliş va melisani uriş mumkinmas. Qonunga zid egalik bölişi mumkinmas. Zöravonlik jazolanadi. Odamlar qiynalmasin deb noqonuniy qurilişlarga bir muddat amnistiya ham e'lon qilindi! Nima qilib özgartiraylik? Taklif bormi?
– Ey deputat! Qonun faqat bir tomonlama işlaşi kerakmi? Sani ham birov kelib, Rossiyada itdek işlab qurgan uyingni bitta qaror bilan buzib taşlasa, keyin köramiz! Toşkentda kabinetda ötirvolib, feysbukda yozmasdan, bor-çi oldilariga, nima gap, nima söz, nima muammo deb! Hammang ötirvolib fikr bildirasanlar xolos. Sanlarni şunga saylaganmizmi?
– Itdek işlab topgan pulni itga taşlaş kerakmi? Nega öziniki bölmagan joyga uy quriş kerak? Itdek işlab topgan pulni qadriga köproq yetiş kerak emasmi? Qonun ustuvor bölsagina özgariş böladi, bölmasa talaşib yuraveramiz. Yerlarimizga akalar egalik qiladi. Men kabinetda ötirvolganim yöq! Bilmagan gapni oğizni töldirib gapirmaslik kerak. Feysbukda nima yozişni menga örgatiş kerakmas. Yaxşiroq tuşunaman deb öylayman.
– Qonuniy degani adolatli degani emas. Buni ham mendan yaxşi bilsangiz, xursand bölardim!
– Adolat qonunga amal qiliş orqali amalga oşadi. Qonun adolatsiz bölsa özgartiriladi, taşabbus qilinadi. Ur-yiqit bilan adolat izlanmaydi. Bu masalada yaqinda qonun özgaradi.
– Alişer Qodirov, sizga işonçim boşqaça edi şu kungaça. Afsus, asl qiyofangiz oçilib qolibdi. Qonunni rökaç qilib, yana oddiy qora xalqni jazolaşga çaqiryapsiz. Agar zarraça adolatga intilişingiz bölganida, öşa tuman mas'ullarini jinoiy javobgarlikka tortişga çaqirgan bölardingiz. Şu insonlarga kimdir porasini olib, soxta ruxsatnoma qilib bergan-ku. Özbekistonda heç kim özboşimçalik bilan uy qura olmaydi. Buni hamma biladi, tepada ötirganlarning hurmatini qozoniş maqsadida butun bir millatning la'natiga uçrab qolmang.
– Mehribonligingiz uçun rahmat. Men «qora xalqni» jazolaşga çaqirmadim. Umuman bunaqa söz luğatimda yöq. Jamoat tartibini buzganlar jazolanişi şart. Ertaga sizni ham kimdir tartibga çaqirganingiz uçun kaltaklasa, «qora xalq-da, jabrdiyda, keçiramiz», deysizmi?
Suyagi sinib yotgan melisa ham kimningdir öğli-ku, u sotmagan-ku yerni? Umuman, guruh tuşuntiriş işlarini olib boriş uçun borgan-ku! Hamma şunday qilaversa, nima böladi? Davlat özining poraxör vallomatlarini röyxat qilib, çora köradi. Lekin hamma öz masalasini kuç bilan hal qilişni boşlasa, nima böladi?
– Voqea joyiga darhol deputatlik komissiyasi çiqib, masalaga jurnalist va bloggerlarni jalb qilgan holda oydinlik kiritiş va boşqa bunday holatlar riskini yöq qiliş kerak.
– Keyingi haftada işçi guruhi viloyatga çiqadi.
– Qonuniy tekşirib, adolatli qaror çiqariş kerak deb yoziladi. Gap boşidayoq xalqni aybdorga çiqarmay. Sizdan boşqa gap ham kutmaymizku. Baribir.
– Xalqni aybdorga çiqarmadim. IIV xodimlarini kaltaklagan bir guruh fuqarolar – xohlasangiz ham, xohlamasangiz ham aybdor. Yoki unday emasmi?
– Qonunni yaxşi bilmaydigan xalqning oldiga borib, uyingni buzamiz deb aytgandan keyin bunday holat yuzaga kelişi tabiiy holat emasmi? Amaldagi va yangi qabul qilinayotgan qonunlar bilan aholi qanday taniştirilmoqda?
– Qonunni bilmaslik javobgarlikdan ozod qilmaydi. Odamlarning huquqiy savodxonligi 19-asrda qolib ketgan. Bu eng oğriqli nuqtalarimizdan.
– Men davlat xodimini urgan odamlarni oqlamoqçi emasman. Qonun oldida hamma teng. Lekin qonun himoyaçilari qonunni özlaridan kamroq tuşunuvçi xalqning oldiga borganda xalq bilan har tomonlama yuksak madaniyat bilan muomalada bölişlari kerak. Oddiy xalq oldida özini osmon tutuvçi mansabdorlarimiz ham bor, aynan şu davlat xizmatçilari borgan yerlarida odamlarning noroziligi ortib ketişiga sabab bölişmoqda. Hamma gap töğri tuşuntiriş işlari olib borilmaganida.
– Bilmaysiz-ku, nima bölganini. Hozir mansabdormi, IIV xodimlarimi – odamlardan kaltak yesa ham heç narsa qilolmayapti. AQŞda körsatma bajarilmasa, otib taşlaş huquqi berilgan. Bizda unday emas-ku! Davlat xizmatçilari ham duşmanlar emas! Ular ham özimiznikilar.
– Saaal xalq tarafda bölsez yaxşi bölardi, xalq tarafidan ikkinçi urinişda saylangan örtoq deputat. Vaziyatga oqilona va odilona huquqiy baho bermasdan, şu qisqa muddatda qayoqdan bilaqoldingiz beçora dehqonlarning qöpol qonunbuzarlik qilganini?
– Saaal emas, tamoman halq tarafidamiz örtoq! Bilaqolganimiz uçun gapiraqoldik. IIV xodimini kaltaklagan bir neça fuqaro xalq emas, huquqbuzarlar. Öşa kaltaklangan xodimlar ham xalqqa xizmat qiliş uçun, qonun ustuvorligini taminlaş uçun borgan öşa joyga. Ular ham xalq! Yer masalasidagi muammolar örganib çiqildi, qonunçilikka özgarişlar ham kiritilyapti.
– Kim sayladi özi şu turqi sovuqni?
– Siz aniq saylamagansiz. 83 ming saylagan odamni behurmat qiliş kerakmas. Mehmonga çaqiraman, tanişib olaylik. Turqim juda siz tasavvur qilgançalik sovuq bölmasa kerak.
– Xalqning huquqini deputat himoya qiliş deputatlarning işi emasmi? Nega vaziyatga bir tomonlama baho beryapsiz, borib gaplaşdingizmi özi?
– Melisani urib, muammolar kamaydimi endi? Xalq manfaatlari uçun işlaş vazifamiz, huquqbuzarlarni himoya qiliş advokatlar vakolatiga kiradi. Noqonuniy qurilişlarni rasmiylaştiriş uçun amnistiya e'lon qilindi, tuşuntiriş olib borildi, endi nima qiliş kerak?
– Xodimni kaltaklaş töğri emas, lekin kaltaklangan faqat xodim ham emas. Yuzi qonga belangan oddiy fuqarolaram bor. Haq odam bilganini qilişi notöğri.
– Nima bölganda ham xodimni kaltaklaş töğri emas. Agar şu bilan muammo hal bölganida tuşuniş mumkin edi. Qolaversa, nimaga xalq? Bu yerda 5 huquqbuzar odam haqida gap boryapti. Haq odam bilganini qilaverişi kerakmi?
– Alişer aka! Sizga umid katta yoşlar tomonidan...
– Işonçingiz men uçun qadrli. Xalq nomidan törtta beboşni davlatga toş otişiga «töxta» demasak, ertaga nima böladi? Huquqiy madaniyatni özgartiramiz. Noqonuniy quriliş – amnistiya, zöravonlik – köz yum, tovlamaçiga öz qöli bilan pul bergan – davlat hisobidan qaytarib ber, noqonuniy yer özlaştirib ol – hokim aybdor... Biz qaçon xalq bölamiz özi! Qaçon davlat bölamiz bu ketişda!
– Demak, tuşunişimça, faqat fuqarolar ayb qiladi, organ xodimlari ayb qilsa ham, haqqini talab qilgan aybdor, töğri tuşundimmi, janob?
– Organ xodimidan huquqini urmasdan talab qiliş kerak, janob. Urib talab qilsangiz, huquqbuzar bölib qolasiz, muammo bittaga köpayadi.
– Sizdan yana nima kutiş mumkin? Xalqni ayblaş oson. Haqiqiy deputatlar saylanmagunça şu ahvol.
– Xalqni ayblaş heç kimning qölidan kelmaydi. Xalq ayblaydi. Qozi ham, amaldor ham xalq nomidan iş qiladi. Davlat xizmatçisiga kuç işlatiş mumkinmas. Xalq şunday qonunni ma'qullagan.
Men sizni umidvor qilmaganman, mendan heç narsa kutmang. Siz meni saylamagansiz, bundan keyin ham saylamaysiz... Saylamasangiz ham mayli. Fikringizdan juda ham ta'sirlanganim yöq.
– Unda nega deputatsiz? Yiğiştiring karamşörvaningizni. Ta'sirlaniş uçun minimum ğurur bölişi kerak. Demak, siz saylanmagansiz, tayinlangansiz.
– Menga ovoz bergan saylovçilar bu fikrda emas. Siz ulardan emassiz. Karamşörvangizni ovoz bergan deputatingiz bilan muhokama qiling. Xohlasangiz, Oliy Majlisga keling, uçraştirib qöyaman. Ğurur masalasida maslahat beriş uçun hali yoşroqsiz deb öylayman, biroz ulğayişingiz kerak.
– Bular saylanib olgunça-da. Kördingizmi, 90 gradusga özgarganini…
– Men özgarganim yöq. Özgarmayman ham. Xavotir olmang, va'dalar bajariladi.
