Raqobatni ta'minlaş va iste'molçilarning huquqlarini himoya qiliş sohasida davlat siyosati tubdan takomillaştiriladi.
Prezidentning “Raqobatni ta'minlaş va iste'molçilarning huquqlarini himoya qiliş sohasida davlat siyosatini tubdan takomillaştiriş çora-tadbirlari töğrisida”gi farmoni loyihasi e'lon qilindi.
Belgilanişiça:
Özbekiston Respublikasi Monopoliyaga qarşi kuraşiş qömitasi öz vakolatlarini barça davlat organlari va taşkilotlari, ularning mansabdor şaxslaridan mustaqil ravişda amalga oşiradi hamda Özbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan mutasaddilik qiladigan davlat organlari röyxatidan çiqariladi;
Monopoliyaga qarşi kuraşiş qömitasi huzuridagi Iste'molçilar huquqlarini himoya qiliş agentligi iste'molçilarning huquqlari böyiça Ombudsman rolini bajaradi;
Qömitaning raisi Özbekiston Respublikasi Prezidentining taqdimnomasiga binoan Oliy Majlisi Senati tomonidan lavozimga tayinlanadi va lavozimdan ozod etiladi, maqomi, tibbiy va transport xizmat körsatiş şaroitlari böyiça tegişli ravişda Özbekiston Respublikasi Prezidenti maslahatçisining örinbosariga tenglaştiriladi;
Qömita raisining birinçi örinbosari, örinbosarlari va Agentlikning direktori Qömita raisining taqdimnomasiga binoan Özbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan lavozimga tayinlanadi va lavozimdan ozod etiladi, maqomi, tibbiy va transport xizmat körsatiş şaroitlari böyiça tegişli ravişda vazirning birinçi örinbosariga tenglaştiriladi.
Belgilanişiça:
a) Qömitaning asosiy vazifalari:
raqobatni himoya qiliş borasida yagona davlat siyosatini amalga oşiriş va özlari mas'ul bölgan tarmoqlarda raqobatni rivojlantiriş böyiça davlat organlarining faoliyatini muvofiqlaştiriş;
tadbirkorlik sub'yektlarining tovar va raqamli bozorlarga erkin kirişidagi tösqinliklarni bartaraf etişda kömaklaşiş, şuningdek tovar va xizmatlarning erkin harakatlanişini ta'minlaş;
xöjalik yurituvçi sub'yektlarning ustun mavqeni suiiste'mol qilişi, «kartel» kelişuvlari va til biriktiriş, nohalol raqobatga çek qöyiş, şuningdek, davlat organlarining raqobatni çeklovçi qarorlar qabul qilişiga va şunday harakatlarni amalga oşirişiga yöl qöymaslik;
davlat aktivlarini sotişda, şuningdek, davlat xaridlari va strategik ahamiyatiga ega bölgan xöjalik jamiyatlar va korxonalarining xaridlari davomida raqobatni himoyalaş;
Mavzuga oid
bozor iştirokçilariga monopol va yuqori likvidli tovarlarni (işlar, xizmatlarni) xarid qilişda, davlat xizmatlaridan, şuningdek ustun mavqeni egallab turgan xöjalik yurituvçi sub'yektlar va tabiiy monopoliyalarning infratuzilmasidan foydalanişda teng şart-şaroitlarni ta'minlaş;
qonun hujjatlarining raqobatga ta'sirini baholaş va imtiyozlar hamda preferensiyalar körinişidagi davlat kömagining körsatilişini nazorat qiliş va uning samaradorligini baholaş;
tartibga solinadigan narxlari qöllanilişini, iqtisodiy konsentratsiya va birja savdolarini nazorat qiliş;
raqamli iqtisodiyotni monopoliyaga qarşi tartibga soliş, şu jumladan transçegaraviy xarakterga ega bölgan raqobat töğrisidagi qonunçilik buzilişlarining oldini oliş maqsadida;
monopoliyaga qarşi komplayensni, şuningdek xulq-atvor iqtisodiyoti (behavioral economics) tamoyillariga asoslangan monopoliyaga qarşi tartibga solişning moslaşuvçan vositalarini joriy etiş;
raqobatni tarğib qiliş böyiça keng kölamli işlarni ötkaziş va jamiyatda raqobatni çeklaşning har qanday körinişiga nisbatan murosasizlikni şakllantiriş;
b) Agentlikning qöşimça vazifalari:
qonun hujjatlari va ularning loyihalarini iste'molçilarning huquqlariga va qonuniy manfaatlariga ta'sirini kompleks baholaş;
elektron tijoratni amalga oşirişda, şu jumladan transçegaraviy xususiyatiga ega bölgan, şuningdek elektron tölov xizmatlari yuzasidan iste'molçilarning huquqlarini himoya qiliş böyiça çora-tadbirlarini muvofiqlaştiriş va amalga oşiriş;
tovarlarning ongli ravişda sifatli tanlovi va oqilona iste'mol qiliş modellarini keng tarğiboti böyiça taşabbuslarni ilgari suriş;
iste'molçilarning huquqlarini himoya qiliş bilan boğliq nizolarni sudgaça hal qiliş mexanizmlarini joriy etiş;
iste'mol mahsulotlarning xavfsizligini ta'minlaş böyiça yagona mexanizmlarni işlab çiqiş va mahsulot bilan boğliq xatarlardan iste'molçilarni xabardor qiliş;
Agentlikni jamiyatda “xalq tuzilmasi” sifatida ijobiy tasavvurini şakllantiriş böyiça izçil çora-tadbirlarni amalga oşiriş hisoblanadi.
Quyidagi qöşimça huquqlar beriladi:
a) Qömita va uning hududiy organlariga:
mulkçilik şakllaridan qat'i nazar barça taşkilotlarda Qömita vakolatiga kiradigan masalalar böyiça tekşiruvlarni tadbirkorlik sub'yektlarining faoliyatini tekşirişlarni muvofiqlaştiriş böyiça vakolatli organni xabardor qilgan holda hamda tekşiruvlarni elektron şaklda röyxatga oliş yagona tizimida majburiy ravişda röyxatdan ötkaziş orqali amalga oşiriş;
öz vakolatlari doirasida davlat organlari va taşkilotlarga, mahalliy davlat hokimiyati organlari, şuningdek xöjalik yurituvçi sub'yektlariga raqobat töğrisidagi qonunçilik talablari buzilişini bartaraf etiş yuzasidan ijro etilişi majburiy bölgan yozma ogohlantirişlar va körsatmalar beriş;
raqobatni himoya qiliş masalalari, tabiiy monopoliya sub'yektlari faoliyatini nazorat qilişda amalga oşirilayotgan tadbirlarga iqtisodiy, moliyaviy, soliq, huquqni muhofaza qiliş va boşqa organlari xodimlarini jalb etiş;
birja savdolarida narxlarning asossiz ösişiga yöl qöymaslik maqsadida bir xaridor tomonidan birja savdolarida xarid qilinadigan yuqori likvidli va monopol mahsulotlarning maksimal hajmini belgilaş;
monopolist-korxonalarga va davlat uluşi ustun bölgan taşkilotlarga mahsulotlarni savdo sessiyalariga qöyiş töğrisida körsatma beriş;
davlat xizmatlari uçun belgilangan tölov miqdorlarining asoslanganligini nazorat qiliş va zaruriyat bölgan taqdirda ularni kamaytiriş yuzasidan ijro etilişi majburiy bölgan körsatmalar beriş;
raqobat töğrisidagi qonun hujjatlari talablariga rioya etmaslik holatlarini, şu jumladan kelişuvlarni (kelişilgan harakatlarni) aniqlaş va ularga çek qöyiş, ustun (monopol) mavqe va yuqori muzokara ustunligini suiiste'mol qiliş, savdolar jarayonida raqobatni çeklaş böyiça harakatlar, auksion (birja) savdolarida narxlarni manipulyatsiya qiliş, insofsiz raqobat va raqobatga qarşi harakatlarni aniqlaş va oldini oliş maqsadida monopoliyaga qarşi tergov ötkaziş, bunda quyidagi harakatlarni amalga oşiriş huquqiga ega böladi:
tarafning joylaşgan joyidagi va taraf yoki uçinçi şaxs öz faoliyatini amalga oşirayotgan boşqa yerlardagi joylar, transport vositalari, yer va boşqa obektlarga kiriş va ularni közdan keçiriş;
hujjatlarni ular qanday saqlanayotganligidan qati nazar tekşiriş;
tegişli hujjatlarni olib qöyiş, ulardan nusxa oliş yoki skaner qiliş, va agar texnik sabablarga köra buni amalga oşiriş mumkin bölmasa, monopoliyaga qarşi organning vakolatli şaxsi hujjatlarni olib qöyişi va mazkur hujjatlardan nusxa oliş uçun talab qilinadigan butun vaqt mobaynida ularni saqlab turişi mumkin;
tekşiruv davomida barça xizmat joylari va hujjatlarga band qöyiş;
taraf vakili yoki uning xodimlaridan oğzaki va yozma tuşuntirişlar, şuningdek tergov predmeti bölgan faktlar haqidagi hujjatlarni oliş va agar yozma tuşuntiriş zarur bölsa, monopoliyaga qarşi kuraşiş organining vakolatli şaxsi tuşuntiriş taqdim etilişi şart bölgan muddatni belgilaş;
kelişuvlarni (kelişilgan harakatlarni) aniqlaş va ularga çek qöyiş maqsadida tadbirkorlik sub'yektlari faoliyatida ötkaziladigan tekşiruvlarni muvofiqlaştiriş böyiça vakolatli organni xabardor qilmasdan tösatdan tekşirişlarni amalga oşiriş (dawn raid);
b) Agentlik va uning hududiy organlariga:
iste'molçilar huquqlarini himoya qilişda davlat organlari, xöjalik yurituvçi sub'yektlari bilan munosabatlarda, şuningdek sudlarda ularning nomidan iştirok etadi;
iste'molçilar huquq va manfaatlarini amalga oşiriş yuzasidan suddan taşqari tergov ötkaziş;
davlat organlari va taşkilotlarining iste'molçilarning huquqlarini himoya qiliş, iste'mol tovarlari va xizmatlari sifati va xavfsizligini ta'minlaş, reklama bozorini tartibga soliş sohasidagi, şu jumladan iste'molçilarning muammolarini körib çiqiş va hal qiliş tizimini samarali faoliyat yuritiş faoliyatini muvofiqlaştiriş;
iste'molçilarning huquqlarini himoya qiliş nuqtai nazaridan savdo qoidalariga rioya etilişi ustidan nazoratni amalga oşiriş;
Agentlikning axborot tizimini iste'molçilarning huquqlarini va qonuniy manfaatlarini amalga oşiriş faoliyati bilan boğliq bölgan davlat organlari va taşkilotlarining axborot tizimlari bilan integratsiyalaş;
iste'molçilarning huquqlarini himoya qiliş va reklama töğrisidagi qonunçilik talablariga rioya etilişini örganişni tekşiruvlarni elektron şaklda röyxatga oliş yagona tizimidan röyxatdan ötmagan holda uşbu jarayonni va huquqbuzarlik faktlarni qayd etiş hamda ma'muriy huquqbuzarlik töğrisida bayonnoma rasmiylaştiriş maqsadida şaxsiy kamera-videoregistratorlardan foydalaniş şarti bilan amalga oşiriş;
çakana savdo nuqtalarida tovar va xizmatlarning nazorat xaridini amalga oşiriş va işlab çiqaruvçilardan hamda ulgurji yetkazib beruvçilardan tovar, buyum, xomaşyo, materiallar va yarim tayyor mahsulotlari namunalarini, şuningdek, iste'molçilarning huquqlarini himoya qiliş qonunçilik talablariga muvofiqligini tahlillar, tadqiqotlar va ekspertizalar ötkaziş uçun hujjatlarni olib qöyiş;
iste'molçilar huquqlarini himoya qiliş va reklama töğrisidagi qonunçilikni buzganlik, Agentlikka axborot bermaslik yoki bila turib notöğri axborot beriş, uning körsatmalarini bajarmaslik, şuningdek uning faoliyatiga aralaşganlik hamda uning xodimlariga yuklatilgan vazifa va funksiyalarni qonuniy bajarişlariga tösqinlik qiliş maqsadida har qanday şaklda ta'sir ötkazganlik uçun davlat boşqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, şuningdek xöjalik yurituvçi sub'yektlarga nisbatan jarimalar qöllaş;
Özbekiston Respublikasining har bir tarmoği va hududi böyiça iste'molçilarni himoyalanganligi darajasi yuzasidan reytinglar tuziş;
zaruriyat bölgan taqdirda iste'molçilarning huquqlarini himoya qiliş sohasida tadbirlarni ötkazişda jamoat tartibini ta'minlaş uçun içki işlar organlarning xodimlarini jalb qiliş.
