«Men ölayotgandim» – Navalniy intervyusida zaharlanişi va buning ortida kim turgani haqida gapirdi
|04:11 / 02.10.202047 84815 min
Germaniyada reabilitatsiya jarayonini ötayotgan rossiyalik siyosatçi Aleksey Navalniy Der Spiegel naşriga intervyu berdi. U şifoxonaga tuşişidan oldin nima bölgani, kansler Angela Merkel bilan uçraşuvi va uni qanday zaharlaşgan bölişi mumkinligi hamda buning ortida kim turgani haqidagi taxminlarini bildirgan.
Ahvoli haqida
Intervyu boşida Navalniy kundan kunga özini yaxşi his qilib borayotgani haqida gapirgan: u beşinçi qavatga mustaqil kötarilmoqda, yaqinda u 10ta zinadan yuqoriga çiqa olmayotgandi, asosiysi u - aqliy qobiliyatini tiklagan.
U eng katta muammo sifatida uxlaşi qiyinligini aytib ötdi. «Men uyqu bilan muammosi bor odamlarning ustidan kulib yurardim, çunki mening özimda heç qaçon bunday bölmasdi. Ammo keyin komaga tuşdim, keyin anesteziya (oğriq seziş qobiliyatini yöqotiş), keyin dori-darmonlarni qabul qilişni töxtatiş. Hozir uzoq vaqt davomida özimni na tetik his qilaman, na uxlay olaman. Öşandan buyon men uyqu dorilarisiz uxlay olmayapman», degan u.
Hozirda u Berlinda rafiqasi va öğli bilan ijaraga olingan kvartirada yaşamoqda, qizi esa AQŞdagi öqişiga qaytib ketgan.
«Kundalik hayotim bir xil tarzda. Har kuni maşğulot qilaman, boşqa heç iş qilmayman. Ertalab parkni aylanaman, menga şunday yozib berişgan, keyin şifokor bilan maşğulot ötkazaman, keçqurun yana aylanaman. Kunduzi kompyuterda işlaşga harakat qilaman», deya tasvirlagan Navalniy özining kun tartibini.
Zaharlaniş oqibatlari haqida
Navalniy «Şarite»daligi vaqtida «oğir bemor»lardan biri bölganini aytib ötgan.
«Bir kuni tunda, hali reanimatsiyadaligimda, örnimdan turdim va tanamdagi barça nayçalarni suğurib oldim, qon oqib ketdi. Keyinroq, huşimga kelganimda, atrofimda turgan odamlarni tanidim va ular bilan gaplaşdim, keyin tutqanoq tuta boşladi. Men soğ ekanimni va mehmonxonaga ketişni istaşimni aytardim. Bir neça hafta ötib, bu ğalati xatti-harakatlarim zaharlaniş oqibati ekanini tuşunib yetdim», degan u.
Navalniyning sözlariga köra, şifokorlar u 90 foizga, balki 100 foizga tiklangani haqida aytişayotgani, ammo aslida heç kim aniğini bilmasligini ta'kidlab ötdi.
«Men hozir xuddi tajriba quyonçasi holatidaman - asab tizimini zararlovçi moddadan zaharlanib, keyin tuzalib hayotini davom ettirgan odamlar deyarli uçramaydi. Ehtimol hali men haqimda tibbiyot jurnallarida yozişar. Men öz tajribamni örtoqlaşişga qarşi bölmayman», deydi siyosatçi.
Der russische Oppositionsführer Alexej Nawalny spricht zum ersten Mal nach seiner Vergiftung. Das Interview und mehr im neuen SPIEGEL - ab sofort digital und bereits ab Freitag im Handel.https://t.co/JJr3Vh8eChpic.twitter.com/f5vwwPsYxk
Merkel bilan uçraşuv haqida
Intervyu davomida Navalniy ilk marta Angela Merkel uni qaçon körişga kelgani töğrisida ma'lumot berdi - bungaça u şunçaki GFR kansleri «Şarite» klinikasida bölgani haqidagi xabarni tasdiqlaş bilan kifoyalangandi.
«Bu ötgan haftada böldi. Bu mutlaqo kutilmagan uçraşuv edi: eşik oçildi, şifokorim va Merkel kirdi», deydi u.
Navalniyning sözlariga köra, bu xususiy uçraşuv bölgan, uçraşuv oila davrasida ötgan - siyosatçining yonida rafiqasi Yuliya va öğli Zaxar bölişgan. «Uçraşuv tafsilotlarini aytib bera olmayman, ammo biz qandaydir maxfiy yoki şov-şuvli mavzuni muhokama qilmagandik», deya işontiradi siyosatçi.
Navalniy Merkel xonim Rossiyadagi vaziyat va uning faoliyati haqida töliq xabardor ekanidan hayratga tuşganini aytib ötgan.
«U ayrim jihatlarni mendan köra yaxşiroq biladi. U Rossiyada bölayotgan voqealarni juda çuqur tuşunadi. U bilan gaplaşganimda u nega bunça uzoq vaqt Germaniyaning yetakçisi bölib qolayotganini tuşundim. Men unga işga sodiqligi uçun minnatdorçilik bildirdim, u esa şunday dedi: «Men faqat burçimni bajaryapman», deya hikoya qiladi Navalniy.
Samolyotda nimalar bölgani haqida
Navalniyning sözlariga köra, u özi şifoxonaga yotqizilgan 20 avgust kuni avvalida özini juda yaxşi his qilgan - Tomsk aeroportida ham, keyinroq samolyotda ham.
«Men öz örnimda qulay joylaşib ötirar va bemalol serial tomoşa qilişim mumkin bölgan parvozni kutardim. Keyin esa... Buni şunçaki tasvirlaş qiyin, çunki buni nima bilandir taqqoslab bölmaydi. Organofosfatlar asab tizimiga xuddi kompyuterga DDoS-hujum bölgandek ta'sir qiladi - bu xuddi kompyuter peregruzka bölgandagi holatga öxşaydi. Men endi özimni boşqara olmasligimni his qilib turardim, badanimni sovuq ter qoplayotgandi. Men dastlab Kiradan (matbuot kotibi Kira Yarmiş) römolça söradim. Keyin undan men bilan gaplaşişini söradim. Men odam ovozini eşitişim kerak edi. U menga jinniga qaragandek qaradi va gapira boşladi. Keyin styuardessadan suv söradim», deydi u.
Şundan keyin siyosatçi hojatxonaga borişga qaror qilgan.
«Men unitazda ötirdim va sovuq suvda yuvindim. Keyin angladimki, hozir eşikni oçmasam, şu yerda ölaman. Hozir ölaman deb öyladim. Esimda qolgani oğriq yöq edi, lekin ölayotganimni bilib turardim. Hojatxonadan çiqdim va bort kuzatuvçisiga dedim: «Meni zaharlaşdi, men ölyapman». Keyin polga qulaganimni eslayman, u esa menga hayratlanib tabassum qilib turdi, u meni yomon ovqat yeb qöygan deb öylardi. Mendan yurak bilan muammo bor-yöqligini söraşganini eslayman. Ammo mening heç qayerim oğrimasdi - şunçaki bilardimki, men ölayotgandim.
Keyin ovozlar sekinlaşdi, ayol menga gapirardi: «Öçib qolma!». Keyin tamom. Men öldim deb öyladim. Internetda bir video kördim, yölovçilardan biri tomonidan yozib olgan video «Navalniy oğriqdan baqirmoqda» deb nomlangan. Ammo bu oğriq emasdi. Oğriq odamni tirikligini his qilişga majburlaydi. Men esa şunçaki hammasi tugaganini his qilardim. Ammo keyinroq men adaşganim ma'lum böldi. Öşanda özimni yomon his qila boşlaganimdan huşimni yöqotgunimça 30 daqiqaça vaqt ötgandek tuyuladi», deydi Navalniy.
Qanday zaharlangan bölişi mumkinligi haqida
Navalniy zahar özining organizmiga teri orqali kirgan deb hisoblaydi. «Zahar izlari suv idişidan topilgan [Tomskdagi mehmonxonadan olib ketilgan idiş]. Men zaharli yuzaga teginganman, keyin undan suv içib joyiga qöyganman va xonadan çiqqanman», deydi u.
«Mehmonxonada ketişdan oldin tegiş mumkin bölgan köplab buyumlar bor - duş, hojatxona, kiyimlar uçun veşalka, sumka uşlagiçi - bularga qöl tegişi tabiiy. Şuning uçun kiyimlarimni örganiş muhim», deydi Navalniy va uning kiyimlari «bir oydan buyon katta bakda oqartirgiçda yuvilayotgani»ga şubha qilmasligini bildirgan.
U nima uçun undan boşqa heç kim «Noviçok»dan zararlanmagani haqidagi savolga javob bera turib, siyosatçi zahar faqat u foydalanişi aniq bölgan buyumga surtilgan bölişi mumkinligini aytgan.
«Menimça, ular 48 kişi zararlanib, bir begunoh ayol vafot etgan Skripal işidan xulosa qilişgan. Şu tufayli, katta ehtimol bilan zahar men umuman foydalanmaydigan moddalarga surtilmagan. Mobil telefonimga ham, çunki uni Kiraga berişim mumkin edi - bu holda bir şubhali ölim örniga ikkita bölardi», deya mulohaza yuritadi siyosatçi.
Navalniyning fikriça, u tegingan butilkada zahar izlari juda kam miqdorda bölgan va atrofdagilar hayoti uçun xavf solmagan.
Uning qayd etişiça, bu butilkani berlinlik şifokorlarga «qandaydir qora közoynakdagi maxfiy agent» emas, balki rafiqasi Yuliya va Korrupsiyaga qarşi fonddagi hamkasbi Mariya Pevçix yetkazişgan.
U Germaniya hukumati unga jamoatçilikka aytilganiga qöşimça ravişda ma'lumot bermaganini tasdiqlagan: «Yöq. Men barçasini nemis naşrlaridan bildim. Aniq bilganimiz şuki - men mehmonxonada zaharlanganman. Bu «Noviçok» bölgan, aniqroği uning yangi versiyasi. Bunday moddadan faqat tor doiradagi guruhlar foydalana olişi mumkin».
Zaharlaş ortida kim turgani haqida
«Men bu jinoyat ortida Putin turganini ta'kidlayman va menda bölib ötgan voqea böyiça boşqa versiya yöq. Men buni özimni xursand qiliş uçun aytayotganim yöq, faktlarga asoslanmoqdaman. Eng asosiy fakt - bu «Noviçok», degan Navalniy şu haqdagi savolga javoban.
«Taxmin qiliş mumkinki, faqat uç kişi «Noviçok»ni tayyorlaş va qöllaş böyiça buyruq bera oladi. Agar siz Rossiyadagi haqiqiy holatni bilsangiz, bu nomlarni ham bilasiz: Rossiya Federal Xavfsizlik xizmati (FSB) rahbari Aleksandr Bortnikov, Rossiya taşqi razvedka xizmati rahbari Sergey Narişkin va ehtimol Rossiya Boş razvedka boşqarmasi rahbari. Turgan gapki, ular ham bunday qarorni Putinning ruxsatisiz qabul qilişmaydi», deya qöşimça qilgan u.
U «Noviçok»dan foydalanişga ruxsati borlar safiga Yevgeniy Prigojinni kiritmagan. «Agar unda bu modda bölganida dunyoning yarmini zaharlardi. Eslang, u Afrikada uç nafar rossiyalik jurnalistni qanday öldirtirgandi», deydi u.
Siyosatçi u boşqa mamlakatga olib ketilişi haqida öylaşmagani, uning ölimini kutişgani haqida gapirgan.
«Meni mamlakatdan çiqarişni istaşmagan — şu tufayli men transportirovkaga tayyor holatda emasligimni aytişgan. Ammo jamoatçilikning qöllab-quvvatlovi va rafiqamning sa'y-harakatlari tufayli vaziyat «Navalniy Omskda vafot etdi» realiti-şousiga aylanib ketgan. Odamlar esa uni körişni istaşmadi. Putinning odamlari uçun muxolif qurbon maqomini olmasligi, tirik yoki ölgan bölsada siyosiy kapitalga ega bölmasligi muhim edi. Agar men Omskda vafot etganimda yoki u yerda önglanmas ahvolga tuşganimda, bu yaqqol ularning mas'uliyatida bölardi. Bu holatda «Noviçok»ni aniqlaşmasdi, ammo bu ularning aybi ekani - meni mamlakatdan çiqarmaslik şunday oqibatga olib kelgani aniq bölardi. Şu tufayli yakunda meni qöyib yuborişdi. Bundan taşqari, ular zahar tanamdan yöqolib ketişi uçun 48 soat kutişgan, deb öylayman», deydi u.
Siyosatçi Omsk şifoxonasi boş vraçini «odamlarni öldiradigan josuslardan ham yomonroq» deb hisoblaşini qayd etib ötgan.
«Ular uçun [josuslar] qotillik - kamida kasb. U esa [vraç] barçasini bilgan, ammo dunyoga men haddan taşqari köp qölbola aroq içib yuborganim uçun moddalar almaşinuvi buzilgani haqida gapirgan. Ha, bunday odamlardan nafratlanaman, mening ölimimni kutişgan va yana özlarini şifokor deb ataşadi. Men katta qiliçni qölga olib, ularning boşini çopişni istaymanmi? Yöq. Men qonun işlaşi tarafdoriman. Odamlar adolatli sud qilinişi uçun sudga tortiladi», degan Navalniy.
Suiqasd sabablari haqida
Uni nega zaharlaşgani haqidagi savolga javoban Navalniy Belarus va Xabarovsk ölkasidagi namoyişlarni, şuningdek, Rossiyada uning önlab hududiy ştablari faoliyat olib borişini eslatdi.
«Taşkilotimiz hamon mavjud, bizda 40ta regional ştablar bor. Men taxmin qilyapman. Ammo, ular özlariga şunday degan bölişi mumkin: biz barçasini töğri bajarişga harakat qilyapmiz, ammo agar bu metodlar iş bermasa, qat'iy çoralarga ötişga töğri keladi», deydi Navalniy.
«U [Rossiya prezidenti] Xabarovskda nimalar bölganini kördi. Odamlar 80 kundan ortiq vaqt davomida köçalarga çiqişdi, Kreml hozirgaça bunga qarşi qanday çora körişni bilmayapti. Kremldagilar «belarus ssenariysi» takrorlanişining oldini oliş uçun qat'iy çoralar köriş kerakligini tuşunib yetişgan. Tizim jon saqlab qolişga harakat qilmoqda, biz esa buning oqibatlarini his qilmoqdamiz», deya qöşimça qilgan u.
Rossiyaga qaytiş töğrisida
Der Spiegel uçun bergan intervyusida Navalniy reabilitatsiya jarayonidan keyin Rossiyaga qaytiş qarorida qat'iy ekanini bildirib ötgan.
«Agar men ortga qaytmasam, Putin öz maqsadiga erişgan böladi. Endi mening vazifam — qörqmaydigan yigit bölib qoliş. Va men qörqmayman ham! Hozir qöllarim titrayotgan bölsada, qörquvdan titrayotgani yöq. Men Putinga bunday sovğa hadya qilmayman — emigratsiya bölmayman.
Albatta, men öz oilam uçun xavotirdaman. Hatto rafiqam va farzandim yaşaydigan kvartiramni ham zaharlaşgan bölişsaçi, degan xayollar böldi.
Siyosatçi hozir uning birinçi navbatdagi vazifasi uyga tezroq qaytişi uçun formasini tiklaş ekanini qayd etib ötgan. Navalniy qaytgaç ham «Rossiya regionlari böylab sayohat qilişni, mehmonxonalarda töxtab, nomerlardagi suvlardan içişni» va'da qilgan.
«Men uçun yana nima qoladi. Ular bizga qarşi murakkab usullarni qöllaşadi, biz esa omon qolişga harakat qilamiz», deya davom etgan u.
«Noviçok» qöllaş qörqitadi - bu Putinning strategiyasi. Merkel va Makron unga «qizil çiziq» haqida aytişdi, u esa bu çiziqdan ança ötadi va qiçqiradi: «Men yana nimalar qila olişimni tasavvur qila olmaysiz», deya qöşimça qiladi Navalniy.
Siyosatçining sözlaridan ma'lum bölişiça, hozirgaça Rossiyaning Berlindagi elçixonasi u bilan boğlanmagan.
«Men ularning bayonotlarini OAV orqali öqidim. Tibbiy tahlillarni va qon tahlillarini talab qilişdi, ammo Omskda mening qonim köp bölişi kerak. Ular şunçaki nemis hukumatini eng yomon böyoqlarda tasvirlaşdan manfaatdor. Ularga qolsa, Angela Merkelning şaxsan özi meni «Noviçok» bilan zaharlagan bölib çiqadi», deydi u.
Rossiya va Germaniya munosabatlaridagi inqiroz haqida
Uzoq vaqt davomida Putin Berlin bilan ziddiyatga bormasligi haqida aytib kelişdi — ammo endi vaqti keldi. Germaniya hukumati yaqqol pozitsiya tanlagan, faqat men uçungina emas — bu ular Rossiya qanday xavfli yöldan yurayotganini bilib turişibdi. «Severnyy potok — 2» loyihasini töxtatiş-töxtatmaslik — Germaniyaning işi, ammo Rossiyaga qarşi sanksiyalar deyarli foydasiz. Korrupsiyalaşgan tizimning benefitsiarlari bittama-bitta jazolanişi kerak, ular Ğarbdagi hayotdan zavq ololmasliklari uçun aniq maqsadli jazolar kerak.
Central Asia International Hardware Expo - Markaziy Osiyo quriliş asboblari, uskunalari va mahkamlaş buyumlari bozoriga töğridan-töğri çiqiş imkoniyati
Özbekiston volframi xalqaro eʼtirofga sazovor böldi
Puçon va KT&G Yaşil taşabbusni boşlamoqda
Laboratoriya sokinligining ham harorati bor: Özbekiston uçun Smolensk uskunalari
Uztelecom tarmoği modernizatsiyasi: yölning 90 foizi ortda qoldi. Oldinda yana qanday işlar bor?
Yiliga 25 mingdan ortiq yangi uskuna: Özbekistonda $50 mln investitsiya hisobidan “NURA Electric” elektrotexnika majmuasi işga tuşirildi
Central Asia International Hardware Expo - Markaziy Osiyo quriliş asboblari, uskunalari va mahkamlaş buyumlari bozoriga töğridan-töğri çiqiş imkoniyati
Özbekiston volframi xalqaro eʼtirofga sazovor böldi
Puçon va KT&G Yaşil taşabbusni boşlamoqda
Laboratoriya sokinligining ham harorati bor: Özbekiston uçun Smolensk uskunalari
Uztelecom tarmoği modernizatsiyasi: yölning 90 foizi ortda qoldi. Oldinda yana qanday işlar bor?
Yiliga 25 mingdan ortiq yangi uskuna: Özbekistonda $50 mln investitsiya hisobidan “NURA Electric” elektrotexnika majmuasi işga tuşirildi
