«Mehribonlik uyi – kam ta'minlangan oila farzandlari yaşaydigan joy emas» - Dilşod Kenjayev

Masalan, Kitob tumanidagi mehribonlik uyida 68 nafar bola tarbiyalanadi. Şundan 12 nafari çin yetim, 20 nafari esa kam ta'minlangan oilalar farzandlari. Bu bolalar özining oilasida yaşaşi kerak.

Oxirgi paytlardagi imtiyozlar köpçilikning közini parda bilan tösib qöyganga öxşaydi. U öylaydiki, bolasini mehribonlik uylariga olib borsa, öşa imtiyozlardan foydalanadi. Bolasini öşa yerga beriş orzu-havas bölib qolyapti», – dedi xalq ta'limi vaziri örinbosari.

Dilşod Kenjayev kam ta'minlangan oilalar farzandlarini mehribonlik uyiga taşlab ketişi, köp insonlar yetim qolgan bolani töğri mehribonlik uyiga olib kelişi kabi masalalarga bir neçta yeçimlar keltirdi.

Uning aytişiça, birinçi yeçim – bandlikni ta'minlaşda. Ikkinçisi, hokimiyatning qaror qabul qiliş yönalişini özgartirişda. Ya'ni mehribonlik uyiga kelguniça ham bolani tarbiyalaşga topşirişning bir neça bosqiçlari borligini tuşuntiriş zarur.

«Mehribonlik uyiga joylaştiriş birinçi navbatda hokim qarori asosida böladi. Hozirda 235 nafar kam ta'minlangan oila farzandlari mehribonlik uylarida yaşamoqda. Ularning otasi ham, onasi ham bor. Agar biz mas'ul idoralar bilan birgalikda ularni iş bilan ta'minlab iqtisodiy jihatdan yordam beradigan bölsak, bu bolalar ham öz uyida tarbiyalanadi.

Aslida, mehribonlik uyida juda ham kam sonli bolalar bölişi kerak. Bizda bolani yetim qolsa, qayerga jönatiş böyiça 5ta yönaliş mavjud. Birinçisi – vasiylik va homiylik. Agar bola 14 yoşgaça bölsa, uni qarindoşi yoki qöşnisiga homiylikka beriladi; agar 14 yoşdan yuqori bölsa, vasiylikka beriladi.

Keyingi variant – bu farzandlikka beriş. Bugungi kunda bizning vasiylik va homiylik organlarimizda 66 ming bola röyxatda turibdi. Şuning 32 ming nafari farzandlikka berilgan.

Yana bir yönaliş, bu – patronat. Ya'ni ma'lum bir oila yetim qolgan bolani mehribonlik uyidan öz tarbiyasiga olsa, unga davlat tomonidan har oyda 855 ming sömdan pul tölab beriladi. Öylab qaralsa, qişloq joyda ana şunça pulni işlab topişni özi bölmaydi.

Agar yuqoridagi yönalişlarda joy topilmasa, şundagina bolani mehribonlik uyiga joylaştirişimiz kerak. Ming afsuslar bölsinki, hokimiyatimiz birinçi navbatda ana şu oxirgi yönalişni qöllab-quvvatlayapti.

Bitta bolani mehribonlik uyida tarbiyalaş bir oyda 2,5 mln sömga tuşadi. Patronatga bersak, 855 ming söm. Unisiyam, bunisiyam davlat budjetidan ketyapti. Qaysi biri bizga ma'qulroq? Bu yerda gap faqatgina arzonligida emas, bola oilada tarbiya olgani ma'qulroq. Çunki oilada bola otani köryapti, onani köryapti, birga bozorga boryapti, birga mahallaga çiqyapti. Albatta, bu jarayonlar uning ta'lim-tarbiyasida özini ijobiy ta'sirini körsatadi. Mehribonlik uyida esa unday emas. U yerda jamoa bölib yaşaşyapti. Albatta, ular bitirganidan keyin hayotga könikişi juda qiyin bölyapti.

Biz mehribonlik uyi bolalarini boşqa bolalardan ajratmaymiz. Kiyimini ham barça öquvçilar bilan bir xil qilamiz. Bir vaqtlar alohida, bir xil kiyim kiydirib qöyardik. Ularni hatto maktab öqituvçilari ham «deddom»ni bolalari deyişardi. Bu judayam yomon narsa. Biz hozir şu holatni yöq qilişga erişdik. Ya'ni «deddom»ni bolasi degan sözdan qoçişimiz kerak. Ular ham özimizning farzandlarimiz. Faqatgina hayot taqozosi bilan qaysidir birining ota-onasi vafot etgan, boşqa birining ota-onasi tirik böla turib taşlab ketdi. Qaysidir biri qamalib qoldi yoki nogiron bölgani uçun bolasi şu yerda yuribdi», – deya ta'kidladi Dilşod Kenjayev.

Majlisda 2019 yilda mehribonlik uyida tarbiyalanayotgan, lekin ota-onasi bor 306 nafar bola uylariga qaytarilgani ma'lum qilindi.

Aytilişiça, Samarqand viloyatidagi ikkita mehribonlik uyidan biri yopilgan. Ayni paytda respublikadagi 2047 nafar tarbiyalanuvçidan çin yetimlari soni 316 nafarni taşkil etadi.