Deniyel Rozenblyum: AQShda prezident almashishi O‘zbekistonga nisbatan siyosatda katta o‘zgarishlarga sabab bo‘lmaydi

— Amerikada o‘tkazilgan prezidentlik saylovi natijalari, prezident almashinuvi O‘zbekiston-Amerika munosabatlariga ta'sir ko‘rsatadimi? Bu borada o‘zgarishlar kutiladimi?

— Juda yaxshi savol. Ko‘plab insonlar bu savolning javobiga qiziqishadi. Ya'ni ayni paytda Amerikada o‘tkazilgan saylovlarni ko‘plab odamlar kuzatishdi. Lekin mendan so‘raydigan bo‘lsangiz, javobim shundayki, men O‘zbekistonga nisbatan Amerika siyosati deyarli o‘zgarmaydi deb aytaman. Ya'ni o‘zgaradi, katta o‘zgarishlar bo‘ladi, deb o‘ylamayman.

Bunday deyishimga sabab shuki, men o‘zim shuncha vaqtdan beri bir necha prezident almashganiga guvoh bo‘ldim. Amerika hukumatida (Davlat departamentida) ishlagan vaqtimda, 90-yillarning oxiridan beri prezident administratsiyasida bir qator o‘zgarishlar ro‘y berdi. O‘zbekistonga nisbatan siyosatda katta o‘zgarishlar bo‘lmadi. Men o‘zim 2 nafar demokrat va 2 nafar respublikachilardan bo‘lgan prezidentlar davrida ishlagan bo‘lsam, siyosatda davomiylikni kuzatdik. Shundan kelib chiqib, AQShning O‘zbekistonga va Markaziy Osiyoga nisbatan siyosati o‘zgaradi deb o‘ylamayman.

O‘zbekiston bilan munosabatlarda o‘zgarishlardan ko‘ra davomiylik bo‘ladi, deb aytishimning sabablari bor.

Birinchisi, biz Markaziy Osiyoning barqaror bo‘lishidan manfaatdormiz. Bu hududda zo‘ravonlik va mojarolar bo‘lmasligi tarafdorimiz. Chunki bunday beqarorlik bo‘lsa AQShga ham o‘z ta'sirini ko‘rsatadi.

Ikkinchi sababi, ushbu mamlakatlar suveren, mustaqil, milliy mustaqilligiga ega bo‘lishini istaymiz. Aynan mana shu sabablar AQShning O‘zbekiston bilan munosabatlarining tamal toshi hisoblanadi. Har holda 90-yillardan buyon ushbu siyosat davom etib kelmoqda va bu yanvar oyida yangi prezident kelgan taqdirda ham shundayligicha qoladi deb o‘ylayman.

— O‘zbekistonda so‘nggi vaqtlarda OAVga erkinlik berilgani, matbuot va jurnalistlar muammolarni bemalol yorita olayotganiga kuzatuvchi sifatida shaxsiy fikringiz qanday?

— Gapingizga qo‘shilaman, 4 yil avvalgiga nisbatan bugungi O‘zbekistonda bu sohada erkinlik kattaroq. O‘zbekistonga elchi bo‘lishimdan avval ham ko‘p marta tashrif buyurganman. Tan olish kerak, farq katta. Bosma matbuotda ham, ijtimoiy tarmoqlarda ham kuzatilyapti.

Lekin oldinda turgan ishlar juda ko‘p. Prezident Shavkat Mirziyoyev aytganidek, bu yerda OAVning roli juda muhim. OAVning jamiyatda nazoratchi bo‘lishi juda ham muhim. Ya'ni ijro hokimiyati ustidan, qonunchilik hokimiyati ustidan nazorat qilib, ularning qilayotgan ishiga aniqlik kiritib, holatlarni yoritishlari kerak.

Aytib o‘tganimdek, hali qiladigan ishlar juda ko‘p. Buning uchun rasmiy vakillar tanqidni qabul qilishni o‘rganishlari, jurnalistlar professionalroq bo‘lishlari kerak. Jamiyat bilishi kerak bo‘lgan faktlar bo‘yicha muhim holatlarni yoritib berishga ustomonlik bilan yondashish kerak.

Shuhrat Yunusov suhbatlashdi.