Xayriya va Rasululloh bergan va'da. Rustamjon domla - yetimni kafillikka oliş haqida 

Payğambarimiz: (s.a.v.) «Yetimning kafili men bilan jannatda şunday böladi», — deya ikkita barmoqlarini körsatganlar. Şundan ilhomlanamiz va barça musulmonlar şu narsani orzu qilib yurişar edi. Alhamdulillah, hozir ham şunday.

Bizda şu narsaning yeçimi topildi: biz xayriya qilmaymiz, balki yetim bolalarni kafillikka olamiz. Bu qanday böladi? Şu hadisni eşitgan har bir musulmon «Yetim bolani kafillikka olişni qanday qilsam bölar ekan», deb orzu qilib yuradimi? Biz yetim bolalarni, qiynalgan oilalarni topib, yordam taklif qilamiz. Ular rozi bölganidan keyin haligi orzudagi odamga yetim bolani taklif qilamiz. «Mana sizga bola, siz şuni kafillikka oling». Qanday qilamiz? Bizga ular öşa bola uçun rözğorlik yuborib turişadi. Har hafta 100 ming sömlik rözğor qilamiz. Bundan taşqari, bir yilda ikki marta mavsumga qarab kiyim qilamiz. Bolalarning öqişi, maktab öquv qurollari, formalari, hattoki, uydagi issiq-sovuğigaça qilinadi.

Yuz ming sömga biz nimalar qilamiz? Biz bu mablağga haftalik rözğor qilamiz, uning içida kundalik işlatiladigan oziq-ovqatlar kiradi, lekin göşt yöq. Biz göştni ilgariroq zaxira qilganmiz. Jumada ma'ruzalaridan birida ma'ruza qilayotgandim, bir fikr keldi, taklif sifatida aytdim: qurbonlikka 10-15 kun qoldi. «Ey birodarlar, sizlar qurbonlik söyib, göştini nima qilasizlar», — dedim. «Aytaymi nima qilasizlar? Göştini bizga oş qilib yedirasizlar. Men, siz, bu yerdagi katta hoji buvalar öşa kunlari şu darajada göştga töygan bölamizki, göştni körib könglimiz ayniydigan vaqt. Şunaqa vaqtda bizga oş qilib berib, savob olaman, deb öylaysizmi? Heç ham.

Payğambarimiz alayhissalom aytganlar, «Dinda taom beriş savob amal, şarti – narigi tomon oç bölsin». «Xohlaysizlarmi, biz sizning qurbonlikka söygan göştlaringizni oğzi oylab göştga tegmagan yetim bolalarga yetkazib beramiz, şunga biz vakil bölamiz», — deb taklif qildik. Xalqimiz ajoyib, aytdimku, ovozimiz hozir uzoqqa yetyapti. Şu kundan e'tiboran dunyo böylab öz qurbonliklarini bizga yubora boşladilar. Mening  nomimdan bitta qöy söyib bering deb öz ismi, otasining ismini aytadi, röyxatga olamiz. Aka-uka qassob bolalarimiz bor. Qurbonlik söyadigan 3 kunlik içida haligi bolalar 8-9 ta şogirdi bilan 3 kun mol söydi. Ularni muzxonalarga solganmiz. Hozir bir haftada bir marta 180-190 kg göşt tarqatamiz. Şu tarqatişda şogirdlarimiz keyingi qurbonlikkaça yetsa kerak deyişyapti. Bitta oilaga 1 kg 200 gr göşt qilganmiz.

— Yetim bolani kafillikka oliş masalasiga biroz töxtalib ötsangiz. Buning tartib-taomili, dinda, şariatda ruxsat berilgan qoidasi qanday?

— Kafillik — ajoyib narsa. Kafil zimmasiga olgan, degani. Yetim bolaning hayotini, oziq-ovqati, kiyimini zimmasiga olsinda, zimmaga olgan bu odamni bir kişi zimmasiga olgan: «Kim yetim bolaning kafilligini zimmasiga olsa, men uning jannatga tuşişini zimmamga oldim», degan kişi bor — Hazrati payğambarimiz Muhammad alayhissalom. Mana şu orzuda bu işni boşlaganmiz.

Buning majburiyatlari qanday? Bir haftada bir marta yoki bir oyda bir marta bolaga bir oylik yetadigan narsani bizga beradi. Haftalik rözğor har hafta öşa oilaga yetkazib beriladi. Bu yerda ajoyib bir narsa bor. Ba'zi odamlar 100 ming söm kam deyişadi. «Men öz uyimdagi farzandim, oilam uçun köp işlataman», — deydi. «Şuning uçun men kafillikka olgan bolaga haftasiga 500 ming beraman», — deydiganlar bor. Uni nima qilamiz? 100 ming sömiga rözğor qilamiz, qöllariga 400 ming söm naqd pul beramiz.

— Şu yerda yana bir savol paydo böladi. Bizda köpinça yetim bolani parvariş qiliş, uni otaliqqa oliş masalalari deganda uni öz uyiga olib kelib boqiş, ta'lim-tarbiya beriş, unga öz farzandidek munosabatda qaraş tuşuniladi. Yoki bölmasam, yetim bola ulğayayotgan oilani öz qaramoğiga oliş, beva ayol bölsa, uni nikohiga oliş aytiladi. Yetimni kafillikka oliş bilan mana şu munosabatlarning örtasida qanday farq bor?

— Tuşunça notöğri bölganidan ham bu muammo şu vaqtga qadar yeçilmay yurgandi. Yetimni kafili deganda xalqimiz uyiga olib borib, boqişni öylaydi. Yetimning kafili asli unday emas. Yetim bola özining onasini yoki katta onalari qolgan bölsa, şularning qaramoğida qolsin. Siz uyingizda turib, heç narsa tama qilmay, jannatni öylab, u bolaga yordam qilişingiz kafillik deyiladi. Nimaga desangiz, uyingizga olib kelsangiz, mahramlik bor: u qiz bola bölsa, sizga nomahram, öğil bola bölsa, ayolingizga yoki uyingizdagi qizlarga nomahram böladi-da, keyin noqulayliklar kelib çiqadi. Şundan qörqib, odamlar bu işdan töxtab turibdi.

— Umuman xayriya işlari qaçon va qaysi voqeadan boşlangandi?

— Yuqorida aytganimdek, özim qiyin holatda yaşaganim uçun faqirlarga yordam berişni doim orzu qilardim. Aslida, islom dinining köp joyida, Qur'onimizda rizq beriş, odamlarga yordam beriş, infoq qiliş haqida köp narsa keladi.

Ajoyib bir voqea böldi. Ramazonda xalqimiz zakot beradi. Bir ayol, bizga yaqinroq opamiz ramazonda zakotlarini berdilar va uni muhtoj odamlarga bering, dedilar. Muhtoj odamlarning har turi bor. Har turining uylariga kirib, yordam berib turib, bir joyda yetim bolalar bor ekan. Işonsangiz, şunaqangi oğir holatki, biz borgan kuni uylarida heç narsa yöq ekan. «Neça kundan beri heç narsalaringiz yöq?» desam, «Bir haftadan beri», deydi. Dadalari vafot qilgan, 3 nafar bola onalari bilan qolgan. «Qöni-qöşnilarga kirmadingizmi?» desam, «Qöni-qöşnilarim bizdan zerikdi-da», deydi. Ona işga yaramas ekan. Şu kuni qalbimga şu narsa qattiq örnadiki, «bu narsani yöqotiş kerak». Xalqimizning içida qöşnisidan ham eşigini berkitib oladigan odam qolmasligi kerak.

— Mana şu işlarni davom ettirişda, yana ham qöllab-quvvatlaşda saxiy odamlarning ham hissasi bor. Ular ham yordamini berib, şu narsaga hissa qöşaylik deydi. Lekin ayrim holatlarda biz bilamizki, xayriya sörovçi, muhtojligini bildiruvçi odamlar ham topilavermaydi. Siz ularni qanday topasiz?

— Ajoyib narsa bor. Qur'oni karimda xayriya qilmoqçi, bir narsa bermoqçi bölsangiz, şunday odamni topingki, u odam özining iffatidan faqirligini bildirmasin. Şunaqa odamlar bor. Hokimiyat eşigida navbatda turadiganlar boşqa. Xudo bizga buyurgan odamlar özlarining faqirligini bilmaydi, «tişini oqini körsatmaydi», deydiku. Unaqa odam xohlamaydi, «Yöq, men özimni eplayapman», deydi. Bir boramiz, ikki boramiz, uç boramiz. Bir narsa qilib, yalinib yurib. Nimaga yalinasiz boşqa sörab turganlar bor-ku? Yöq, mana bu qadrli. Hozir şu kunda katta bir oilamizga qöşgan 70 taça oilamiz bor. Bularning bolalarining oziq-ovqati, kiyim-keçagi, issiq-sovuğidan xabardor bölib turibmiz.

Odatda yetim bolalarning atrofidagi qöşnilari, qarindoşlari tomonidan bizga izhor böladi. Öşa oilani keyin topib bordik. Borayotib, men telefon qildim: «Haqiqatan ham sizning eringiz vafot etganmi?» Yonlarida köçada avariya bölgan ekan. Ikkita kiçkina bolasi qolgan. «Biz sizga yordam bermoqçi edik». «Yöq, hozir kelmanglar, men hozir bir kişidan qarz olgani ketyapman», deb qoldilar. «Töxtab turing, biz yaxşi bir xabar bilan ketyapmiz», deb bordik. Borib şu narsani taklif qilsak, bu ayol aytadiki, «men ehson ololmayman, men hunarmandman. Hozir bir kişidan qarz olib, çok maşina olib, iş yuritmoqçiman». Keyin biz iltimos qildik: «Çok maşinani biz olib beraylik, siz unda qança yaxşi işlar qilsangiz, farzandlaringizni boqsangiz, şogird çiqarsangiz, şu savobingizga şerik bölamiz». Zörğa köndirdik. Mana ajoyib işlar bölyapti, köplab şogirdlar çiqarişyapti, ikkita yetim bolasini boqyapti. Umid qilamanki, şu işga kim qança yordam bersa, sadaqayi joriyaga yordam bergan böladi.

Kafillikka oliş jarayonining bittasini sizga aytib beray. Bu işlar qanday böladi? Yaqinda bir ayol telefon qildi. «Domla bir narsa söramoqçi edim: xöjayinim ötganiga qirq kun böldi». Odatda muslima ayollar erlari ölganidan keyin idda ötirişadi. «Yoş bolam «smes» içadi, erim ança vaqt kasal bölgani uçun qiynalib qoldik. Agar hozir işga çiqmasam, bizda oziq-ovqatdan taqçillik kuçli bölyapti», — deb mendan sörayapti. «Şunga men işga çiqsam, gunohkor bölmaymanmi, şuni sizdan söramoqçi edim», — deydi. Xayriya işimizdan bexabar ekan. Keyin men u ayolga aytdimki, «Singlim, siz işga çiqmaysiz. Işga çiqsangiz, gunohkor bölasiz. Dunyoda neçta musulmon erkak: neçta akangiz, neçta ukangiz bor ekan, gunohkor böladi. Sizni idda ötirguningizça boqib bera olişmasa. Hozir şoşmay turing, yetib boramiz», — dedik. Şom mahali edik. Xuftondan keyin keçroq yetib bordik. Haqiqatan ham bir ajoyib oila ekan: yoş bolalari ham dindor, namozxon, Qur'on öqiydigan. Keyin biz özimizni taniştirdik. Bizni şunday faoliyatimiz ham bor desak, haligi ayol «Yöq, men özim işlab pul topaveraman», — deydi. «Mayli, işlab pul topavering, faqat idda ötirişingiz kerak. Bu eringizning hurmati. Ungaça biz sizni ta'minlab turamiz», — dedik.

Keyin u ayoldan bizga plastik kartasini berişini aytdik. Ularning kimligini heç qayerda aytmaymiz. «Dunyoda neçta musulmon aka-ukalaringiz, birodarlaringiz borligini köring», — deb ijtimoiy tarmoqqa şu plastik kartani joylaştirdim. Bu ayol bir oyda 800 ming sömga işlarkan. Plastik kartani keçki payt joylaştirgan bölsam, ertasi kuni ertalab soat 11gaça şu ayolning ikki yarim yil işlab topadigan puli kartaga tuşdi. Aksiyani yopdik, töxtatdik. Pulni ayolga berdik. Endi iddadan keyin yana ikki yil  bolalarining yonida emizikli bolasini boqib ötirsa böladigan böldi, alhamdulillah.

— Bundan asl maqsad nima: ularning holidan xabar oliş, barçasidan közlangan maqsad nima?

— Asosiy maqsad – Allohning roziligi. Payğambarimiz alayhissalomning rusça aytganda «missiyasi» bor edi. Missiya – Allohning roziligini topiş va odamlarni öşa yerga yetaklaş. Bizning ham maqsadimiz şu – Allohning roziligini topiş va orqamizdan juda ham köp odamlarni yetaklab boriş.

Alişer Rözioxunov suhbatlaşdi.
Tasvirçi va montaj ustalari Nuriddin Nursaidov, Asad Allanazarov.