Qish kelib, kunlar sovishi bilan is gazidan zaharlanish holatlari ko‘payadi. 16 dekabr kuni prezident raisligida qish mavsumiga tayyorgarlik masalasida o‘tgan videoselektor yig‘ilishida joriy yilning o‘tgan davrida is gazidan zaharlanish oqibatida 106 kishi vafot etgani va 190 kishi zaharlangan hamda kuyish tan jarohati olgani aytildi. Shu ma'lumotning o‘ziyoq vaziyatga jiddiy yondashish kerakligini ko‘rsatadi. SSV matbuot xizmatining is gazidan zaharlanish borasidagi savollariga Respublika shoshilinch tibbiy yordam ilmiy markazi direktori Doniyor Alimov javob berdi.

— Is gazining xavfliligi uning hech qanaqa hidga ega emasligida. Holsizlanish sezmaguncha gaz borligi to‘g‘risida fikr yuritib bo‘lmaydi, uning eng kam miqdori ham zaharlanishga olib kelishi mumkin, — deydi D.Alimov. — Shuning uchun ham uni «sezdirmasdan o‘ldiruvchi» deb nomlashadi. Is gazi hosil bo‘lishining asosiy sababi – yonish maydonida yetarli kislorod mavjud emasligida bo‘ladi. Chala yonish vaqtida yoqilg‘ining to‘liq yonishi natijasida umuman zararsiz hisoblangan karbonat angidrid hosil bo‘lishi o‘rniga is gazi paydo bo‘ladi. 

— Is gazidan zaharlanish qanday holatlarda yuzaga kelishi mumkin?

— Bu ofatning bir necha sabablari bor. Asosan: 

  • yong‘in kuzatilayotgan vaqtda; 
  • ishlab chiqarishda turli organik moddalarni sintezlashda is gazidan foydalanish jarayonida;
  • yetarli havo aylanmaydigan sharoitlarda gazga moslashtirilgan moslamalarning havoni tortish mexanizmi ishdan chiqqanda yoki gazning yonishi uchun ventilyatsiya kanallariga havo yetarlicha kirib turmasa; 
  • uy sharoitlarida tabiiy gaz quvurlaridan gazning sizib chiqishlari va pechli isitish sharoitlarida pechlar qopqog‘i o‘z vaqtida yopilmaslik holatlarida.

Dunyo statistik ma'lumotlariga ko‘ra, is gazidan zaharlanish tufayli o‘lim ko‘rsatkichlari alkogoldan vafot etishdan so‘ng ikkinchi o‘rinni egallaydi. Masalan, AQShda bir yilda o‘rtacha 400 nafarga yaqin odam is gazidan ehtiyotsizlik sababli nobud bo‘ladi.

— Ushbu gazning odamga ta'sir qilish mexanizmi haqida nima deya olasiz?

— U avvalo qonga kirib, gemoglobin hujayralarini zararlaydi. Tabiiyki, shundan so‘ng gemoglobin kislorod tashish qobiliyatini yo‘qotadi. Odam bu gazdan qancha ko‘p nafas olsa, uning qonida shunchalik kam gemoglobin qoladi va organizm ham kam kislorod oladi. Is gazidan zaharlanishdan so‘ng gemoglobin hujayralarini tiklash uchun ko‘p vaqt talab etiladi.