Uch asr bilan yuzlashgan Huvaydo momo haqida ikki yil avval ham yozgan edik. Balki, kimlardir bu orada momoning ziyoratiga ham borishga ulgurgandir. 126 bahorni qarshilayotgan onaxon hamon hayot.
8 mart bayrami arafasida Kun.uz ijodkorlari Huvaydo momo Umarovani yana bir bor ziyorat qilish uchun Farg‘ona viloyatining Buvayda tumanida bo‘ldi.
Momoning fuqarolik pasportida tug‘ilgan sanasi – 1895 yilning 1 yanvari deb qayd etilgan. Huvaydo onaning suhbatida bo‘lib, momoning xotirasi hamon tiniq, gaplari dadil ekanligiga amin bo‘ldik. U kishining o‘tgan davr xotiralari – kolxozlashtirish, quloqlashtirish, ikkinchi jahon urushi, ocharchilik davrlarini aniq eslab, gapirib berishlaridan hayratga tushdik. Yonimizda tarix jonlangandek edi go‘yo.
Momo biz bilan suhbatda o‘tgan asr boshidagi davlat to‘ntarishi, ocharchilik kunlari, Katta Farg‘ona kanali qazilishida qilingan mehnatlar, urush vaqtlarida 9 gektarlab g‘o‘za maydonlarini ayol boshi bilan tunni tongga ulab bir o‘zi sug‘organligi haqidagi voqealarni eslab, hikoya qilib berdi.
«Hozirgi Farg‘ona kanalining qazilishida xotinlar ham, erkaklar ham birdek ishlagan. Kanalni hech kim qo‘li bilan kovlagan, demaydi. Keyin urush boshlandi. Kanalni qazishda ishtirok etgan zo‘r-zo‘r alp yigitlar urushga ketdi. Ko‘plari o‘sha yerlarning o‘zida qirilib ketdi. Yangiqo‘rg‘on avvallari cho‘l edi. Bu yerlarni tekislab, paxta joy qilganmiz. Bog‘ qilib yaratilishida ham mehnat qilganmiz. Bu yerlarni hozir ko‘rganlar cho‘l bo‘lgan deb o‘ylamaydi», — deya xotirlaydi Huvaydo momo Umarova.
Momoning ta'kidlashicha, ularning avlodida bir asrdan ziyod yashaganlar ko‘p bo‘lgan: masalan, momoning otasi Toshmat ota 101 yoshga, tog‘asi Mullaqodir ota 130 yil yashagan bo‘lsa, ammasi Saydiniso ona 125 yil umr ko‘rgan.
Huvaydo momoning bildirishicha, birinchi ro‘zg‘oridan farzand bo‘lmagan. Ikkinchi ro‘zg‘oridan ko‘rgan ikki farzandi ham turli kasalliklarga chalinib vafot etgan.
