Bu illatning ikki azim daryo oralig‘ida istiqomat qilib, dunyo tamadduniga ko‘p daholar yetishtirib bergan yurtimizda yuzaga kelgani achinarli hol. Buning uchun har birimiz, ayniqsa, noahil tilshunoslarimiz aybdor, deb hisoblayman. Yanada ochiqroq aytsam, ayrim tilshunoslar bahs-u munozaralarda o‘zgalar fikri asosliroq ekanligiga ishonch hosil qilsalar-da, baribir «qaysarlik» qilaveradilar.
Men – tilshunos emasman, lekin 40 yillik pedagogik faoliyatim davomida original o‘quv adabiyotlari yaratish ustida ham mehnat qilganman. Xususan, oliy o‘quv yurtlari talabalari uchun 3 jildlik «Fizika kursi» darsligi, «Fizikadan ruscha-o‘zbekcha qisqacha lug‘at», abituriyentlar uchun «Fizika», «Fizikadan test namunalari va izohlari» shular jumlasidandir. Qayd etilgan adabiyotlar haqida kitobxonlar-u mutaxassislar tomonidan ko‘p yaxshi fikrlar bildirilgan. Shu bois tilshunoslarimiz bilan muloqot qilishga va o‘z fikrlarimni bayon etishga haqliman, deb o‘ylayman.
Avvalo, xotiramda saqlanib qolgan bir lavhani bayon etmoqchiman. Sovet ittifoqi qulashi arafasida qadimda qo‘llangan ba'zi fizikaviy o‘lchov birliklarini aniqlashtirib olish maqsadida taniqli sharqshunos olim, akademik Ubaydulla Karimovning uyiga borgandim. Ustoz bir necha shogirdi bilan suhbatlashayotgan ekan. Men ham davraga qo‘shildim.
Suhbat qatnashchilari: «Buyuk ajdodlarimiz asarlari, tariximizga oid risolalar va qo‘lyozmalar arab yozuvida bitilgan. Zamondoshlarimiz va keyingi avlodlarimiz bu manbalardan boxabar bo‘lishlari uchun O‘zbekistonda arab yozuviga o‘tishimiz kerak», degan fikrni bildirishdi.
Suhbat yakunida akademik o‘z fikrlarini quyidagicha bayon etdilar: «Fikrlaringizda vatanparvarlik, ma'rifatparvarlik tuyg‘ulari ufurib turibdi. Lekin biz — sharqshunoslar umumta'lim maktablarida arab yozuvini fakultativ dars sifatida o‘rganishni tashkil qila olsak, siz bildirgan fikrlarni amalga oshirish yo‘lida katta qadam tashlagan bo‘lamiz. Fikrlaringizni butkul inkor etmayman. Ëzuv isloh qilinishi kerak. Bu fikrni boshqa soha vakillari bilan muhokama qilib pishitish kerak. Arab yozuviga o‘tish kerakmi yoxud lotin yozuvining asliga yaqinlashgan o‘zbek yozuvini vujudga keltirish kerakmi? O‘ylaylik, har tomonlama fikrlaylik...»
Allomaning bu so‘zlarini oxirgi vaqtlarda tez-tez xotirlayman. Chunki biz lotin alifbosini joriy qilayotganda shoshqaloqlik qilib yozuv islohotini boshi berk ko‘chaga kiritib qo‘ydik va keyin ko‘p vaqtimizni bir-birimizni ayblashga sarfladik.
Mayli, endi «O‘tgan ishga o‘kinma», degan xalq maqoliga rioya qilib kelajak haqida o‘ylaylik.
Ming shukrki, yaqinda lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosiga o‘zgartirishlar kiritish haqidagi qonun loyihasi muhokama uchun e'lon qilindi. Loyiha bilan tanishdim — to‘rt yil avval yozuvimizni isloh qilish ustida faoliyat ko‘rsatayotgan ishchi guruhga taqdim etgan takliflarim loyihaga deyarli mos kelganini ko‘rib xursand bo‘ldim. Qisqacha tahlil qilaman.
