Eksportchilar uyushmasi raisi Muxtor Umarov Kun.uz muxbiriga bergan intervyusida dalalarda tonnalab giloslar sotilmay turib qolgani, piyoz narxi 300 so‘mga tushib ketgani haqida gapirgandi. Mazkur muammoga oydinlik kiritish maqsadida fermer va mas'ullar bilan bog‘landik.
Surxondaryo viloyatida o‘nlab gektar yerlarga ekilgan piyozlar yetilgan bo‘lishiga qaramay, dehqonlar tomonidan nobud qilinmoqda. Bunga sabzavot narxi keskin tushib ketgani va mahsulotga bo‘lgan talab pastligi sabab qilib ko‘rsatilmoqda.
«Qumqo‘rg‘on Chorbog‘i» fermer xo‘jaligi rahbari Abdurasul Sharopovning aytishicha, bu yilgi piyoz hosili yaxshi bo‘lsa-da, narxlar achinarli darajada past. Shu sababli hosilni yig‘ishtirib olish ikki karra moliyaviy zarar keltiradi. Undan ko‘ra, piyozning ustidan traktorda haydab yuborib, o‘rniga boshqa ekin ekilgani yaxshiroq.
«Bizda 1 kilo piyoz narxi 300 so‘m. Bu yil 5 gektar yerga piyoz ekkan edik. Afsuski, uning 3 gektari ustidan traktorda haydab yuborib, o‘rniga paxta ekishga majbur bo‘ldik. Chunki bu narx bilan xarajatlarni qoplash ilojsiz. Bir nafar odam kuniga 65 ming so‘mdan ishlaydi, 6 oy ekin tagiga qarab o‘tiramiz. Unga o‘g‘it solamiz, suv beramiz. Buncha muddat yerni bo‘shatmay ushlab turish ham xarajat. 1 gektar yerdan hech bo‘lmaganda 80 tonna hosil olardik. Arzimagan narxni ko‘rib, traktorga 75 litr kerosin quydik-da, 3 gektar piyozning ustidan haydab tashladik. Ko‘p fermerlar shunday qilishdi. Piyoz o‘rniga paxta ekildi», deydi fermer.
Piyoz narxi nega arzonlab ketdi? Fermer, dehqon xo‘jaliklari va tomorqa yer egalari kengashi raisi o‘rinbosari Husniddin Karimov narxlar pasayishiga sabab bo‘lgan omillarni sanadi.
«Bu yil Markaziy Osiyoda ob-havo deyarli bir xil haroratda bo‘ldi. Shu sababli bizning piyozlar Qozog‘istonniki bilan teng yetildi. Bu O‘zbekiston piyozlari sotilmay qolib ketishining asosiy sabablaridan biri.
Avvallari Surxondaryo piyozi Qozog‘istonnikidan 20 kun oldin chiqardi. Bu vaqt ichida ancha tonna mahsulotni sotib bo‘lardik. Bu yil esa «propka» bo‘lib qoldi. Dehqonlar, fermerlar, tomorqa yer egalari piyozni sotishyapti, lekin foyda qilishmayapti. Vaholanki, ular hosil va daromadni 9 oy kutishgan edi.
Eng yomon tomoni – dehqonlarning oldindan tuzilgan shartnomasi yo‘qligi. Tadbirkorlarning 80 foizi ular bilan shartnoma tuzishga va mahsulotni oldindan sotib olishga rozi. Lekin tizim yo‘lga qo‘yilmagan. Dehqonlar bozorga qarab sotamiz, deyishadi. Yo‘q, endi bunday amaliyotdan voz kechish kerak. Odamlar hosilni oldindan baholab sotib, masalan, may oyida 20-30 mln so‘m daromadim bor, deydigan tizimga o‘tishimiz kerak», dedi u.
