«Tolibon» Afg‘onistonni egallagach, ko‘plab harbiylar O‘zbekistonga qochishga va shu orqali jon saqlashga urindi. Avgust oyi o‘rtalarida afg‘on armiyasining harbiy uchuvchilari O‘zbekiston hududiga o‘tib, Surxondaryodagi paxta maydoniga qo‘ngani aks etgan video internetda tarqaldi. Xo‘sh, o‘sha uchuvchilarning holi ne kechdi? Ular qancha edi o‘zi? Reuters axborot agentligi uchuvchilar bilan telefon orqali gaplashib, bu borada surishtiruv tayyorladi.
Uch haftadan buyon Termizda qolayotgan harbiy uchuvchilar AQSh ularni evakuatsiya qilishini intizor bo‘lib kutmoqda. Askarlar ularga yetarlicha tibbiy xizmat taqdim etilmayotganini aytib o‘tishgan. Shuningdek, ular faqat egnidagi kiyim-bosh bilan qolib ketgan. «Agar bizni Afg‘onistonga qaytarishsa, ular (toliblar) bizni o‘ldirishi 100 foiz aniq», deydi uchuvchilardan biri Reuters bilan suhbatda.
Ma'lum bo‘lishicha, Termizdagi avval koronavirus bemorlarini davolash uchun qurilgan lagerda 465 nafar afg‘onistonlik bor.
«Tolibon» bosimi
Afg‘on armiyasi uchuvchilarining Termizda evakuatsiyani kutib yotgani AQSh prezidenti Jo Baydenni tanqid qilish uchun yana bir asos bo‘ladi. U shundog‘am armiyani olib chiqib ketishi va tartibsiz evakuatsiya sabab ko‘p tanqidlarga uchradi. AQSh hukumatining sobiq va hozirgi vakillari hukumat Termizdagi uchuvchilar evakuatsiyasini paysalga solayotganini tanqid qilishmoqda. Ularning fikricha, «Tolibon»ning qochoqlarni qaytarish borasida so‘rovi sabab ikki o‘rtada O‘zbekiston noqulay ahvolda qolmoqda.
AQSh senatining Qurolli kuchlar qo‘mitasini boshqaruvchi demokratlar vakili bo‘lgan senator Jyek Rid Termizda qolayotgan afg‘on uchuvchilari taqdiridan xavotirda ekanini ma'lum qilgan: «Bu uchuvchilar toliblar qo‘liga tushmagani yaxshi bo‘ldi. Birinchidan, ularning xavfsizligi uchun. Ikkinchidan, bu insonlar maxsus o‘rgatilgan harbiy mahoratga ega», deydi senator Rid Reuters bilan suhbatda.
AQShning O‘zbekistondagi sobiq elchisi Jon Herbstning fikricha, uchuvchilarning Termizda qolayotgani sabab O‘zbekiston toliblar bosimiga uchrab, noqulay holatda qoladi. «O‘zbekiston toliblar bilan yaxshi munosabat o‘rnatishga urinayotgan vaqtda shu muammo sabab ular bilan teskari bo‘lib qolishni istamaydi. O‘z navbatida, ular biz bilan ham munosabatlar yomonlashishini xohlamayapti», degan ayni vaqtda siyosiy tahlilchi bo‘lib ishlayotgan janob Herbst. Uning fikricha, bu vaziyatda mamlakatlar muvozanatni saqlovchi harakatni amalga oshirishi kerak.
