Matonatli insonlar: Farğonaning Kokilon qişloğida ötgan bir kun
|00:39 / 06.12.202134 8539 min
Xonadon qöriqçilari tong sahar öqişga otlangan uy bekasini katta yölgaça kuzatib qöyişga odatlangan. Egasining qoronği köçada yolğiz yurişdan qörqişini bilgan itlar har kuni u maşinaga ötirguniça kutib, söng uyga qaytadi.
Malohat opa Mamajonova Qöqon davlat pedagogika instituti 1-kurs talabasi. U Quvasoy şahri Kokilon mahallasida istiqomat qiladi. Uç farzandli bölganidan söng azaliy orzusi uşalib, oliygohga öqişga kirdi.
Qişloqning sodda va samimiy oilalari turmuş tarzi, matonatli insonlarning bugungi öy-xayollari bilan qiziqib, bir kun şu oilada mehmon böldik.
Oila boşliği Oybek Zokirov elektr payvandçi bölib işlaydi. Turmuş örtoği öqişdan kelguniça köçadagi yumuşlarini bajariş barobarida örtança öğli Firdavsbekni maktabga, kiçigi Muhammadziyoni boğçaga eltib qöyadi. Oilaning tönğiçi Abdulaziz esa bir neça yildan buyon Rossiyada işlar ekan.
Oybek akaning özi ham Rossiyada 18 yil davomida ustaçilik qilgan. Yaşab turgan uyini quriş uçun er-xotin Rossiyada işlab kelişgan. Ikki xona uy tiklaşga yetgulik mablağ jamğarilgaç, oila muhojirlikdan vatanga qaytgan.
Tuşlikdan keyin ona öqişdan qaytadi. Birgalaşib çoy içişgaç, uy bekasi şaftoli boğga ötin tergani çiqadi.
Nafasini rostlab olgan beka qişloq hayoti haqida sözlab berdi.
«Marğilondan Farğona şahriga turmuşga çiqqanman. Taqdir taqozosi bilan hovli uçun yer sotib olganimizdan keyin uç öğlimizni olib, işlaş uçun oilaviy Rossiyaga bordik. U yerda bir neça yil işlab, mana şu ikki xonali imoratni tikladik.
12 yil deganda Qöqon davlat pedagogika instituti talabasi böliş baxti nasib qildi. Har kuni soat 4:50da turaman. Nonuşta tayyorlab, söng yölga — şahar markaziga boriş uçun maşinaga çiqaman. Keyin u yerdan avtobusga ötirib, soat 8:30da birinçi paraga yetib boraman».
U rözğorda turmuş örtoğiga yordam beradi. Öqişga borib kelişiga bir kunda 50 ming söm pul sarflar ekan.
Mavzuga oid
«Dam olişga vaqtimiz deyarli bölmaydi. Qaçon dam olganimni, töğrisi, eslay olmayman. Haftada 3 kun institutga boraman. Qolgan kunlari farzand tarbiyasiga e'tibor qarataman.
Oila iqtisodini faqat erkak kişi zimmasiga qöyib qöyiş hozirgi zamon talabiga töğri kelmaydi. Ayol kişi birgalikda harakat qilsagina oilada baraka böladi. Şuning uçun ham birgalikda rözğor uçun xöjayinimga yordam beraman.
Marğilon şahrida onamning kiçik dökoni bor. Öqişdan böş kunlarim onamga dökonda qaraşaman. Uzoq masofaga borib öqiganim uçun köp pul ketadi. Qöqon şahriga borib kelişning özi bölmaydi».
Uy bekasi bir kun kelib qişloqda ham şaroitlar yaxşi tomonga özgarişiga umid qilib yaşaydi.
«Kontrakt tölovim 6 million 400 ming sömni taşkil qiladi. Stipendiya olmayman. Tölov-kontrakt summasining 1/3 qismini töladik. Ta'lim krediti olişga harakat qildik. Lekin amalga oşmadi. Summaning qolgan qismini tölaşga harakat qilyapmiz»
U qişloqda yaşaşning murakkabligi, yaxşi va yomon tomonlari haqida ham gapirdi.
«Bu yerda narsalar pul bilan ölçanmaydi. Masalan, yozda şaftoli, gilos va olma kabi mevalar pişadi. Odamlar mevalarni ham bir-biriga oçiqköngillik bilan beradi. Bu qişloqda hamma bir-birini taniydi. Yoşi uluğ, ma'naviyatli insonlar köp qişloğimizda.
Noqulay tomonlari haqida gapirsam, qişloq şahardan uzoqda. Markaziy supermarketlar yöq. Ehtiyoj uçun şaharga borişga töğri keladi. Rözğor xarajatlarini şahardan taşib kelamiz. Sumka töla narsa bilan 3 kilometrlab yöl bosib, uyga piyoda kelamiz. Qişloqlarimiz rivojlanişi, imkoniyatlar yaratilişiga umid qilib yaşaymiz».
Uy bekasi imorat quriş uçun Rossiyaga oilaviy ketganlari haqida esladi. Oila 10 yil ijarada yaşagan.
«Öz uyingda yaşaş, qörğoning bölişi, farzandlaring bilan bir piyola issiq çoyni, bir qoşiq ovqatni xotirjamlik bilan içişni biz haqiqiy baxt, deb bilamiz.
Turmuş örtoğim Rossiyaga işlaş uçun ketganidan keyin bolalarimni olib ortidan bordim.
Musofirçilikda oson emas. Farzandlarim Rossiyada dastlabki 6 oy mobaynida uyda ötirişdi. Keyin ularni boğça va maktabga joylaştirdik. Ta'lim muassasasiga joylaştiriş ham oson bölmadi. Musofirçilikda ming xil xayol. Ming xavotirda turasiz. Farzandlarim boğçada yaxşi yuribdimikan, degan xayollar ötadi.
Sankt-Peterburg şahri çekkasidagi «Şişkina Lampuşki» degan zooparkda işladik. Turmuş örtoğim hayvon örgatuvçi, men esa hayvonlar oziq-ovqat ta'minotçisi bölib işladik.
U yerda namgarçilik yuqori edi. Har kuni yomğirli kun bölardi. Har zamon quyoş çiqqanini körib közimizdan yoş çiqib ketardi. Ota-onangizni soğinasiz. Jigarlaringizni körgingiz keladi.
U yerda ortiqça yeb içilmaydi. Topgan pulimizning bir qismini uyga jönatsak, bir qismini öz ehtiyojlarimiz uçun işlatar edik.
Pul topiş uçun zooparkda Özbekistonda mavjud bölmagan yovvoyi hayvonlar bilan işlaganman. Hayvonlar ham inson mehrini his qilarkan. Inson ularga qança mehr bersa, özimizning özbek tilida gapirsak ham zooparkdagi hayvonlar buni his qilişardi. Oçiqköngil bölib işlasangiz boşliqlar ham buni bilişadi. Evaziga oylikni ham vaqtida tölaşadi».
Oila 14 yil avval Kokilon qişloğidan yer sotib olgan. Ötgan yili karantin paytida er-xotin mana şu uyni qurayotgandi.
«4 yil davomida yiğgan pulimizni olib kelib, uyni 9 oyda tikladik. Imkon qadar uyni bitkazib, köçib çiqişga harakat qildik.
Yaşaşga uyimiz bölmagani uçun yanvarda Rossiyadan keliboq uy qurişga kirişganmiz. Qişda çillani çilla, sovuqni sovuq demadik. Karantin ayni kuçaygan paytda ham bittalab ğiştlarini terib, uyni birgalaşib tiklaşga harakat qildik. Maqsad — uyimizni tezroq bitiriş edi.
9 oyda 2 xonali uyni tiklaşga erişdik. Uy qurilişida ustalar ham yordamlaşdi. Asosiy işlarini xöjayinimning özi qilgan. Turmuş örtoğim Rossiyada köp yillar işlagani uçun qölidan köp hunar keladi».
Oila boşliği turmuş örtoğining institutdagi kontraktini tölaş va ikki xonali uy yoniga qöşimça uy soliş uçun yana Rossiyaga ketmoqçi.
«Turmuş örtoğimning hozirgi kunda işlari vaqtinça bölib turibdi. Qişda montaj va ustaçilik işlari kam bölyapti. Ular endilikda yana Rossiyaga ketadi. Farzandlarim ehtiyoji uçun ham, kontrakt tölovimni tölaş uçun daromad keladigan joy yöq. Hali oldinda 4-5 yil öqiş turibdi. Şularni hisobga olib turmuş örtoğim yana Rossiyaga borişlari kerak.
Öğillarim uçun yana 4 xona uy solişimiz kerak. Maşina olişimiz kerak. Oldimizda şunday rejalarimiz bor. Rözğordan orttirib biror narsa qila olmadik».
Malohat Mamajonova yana qişloq muammolari haqida töxtaldi.
«Qişloğimizga içimlik suvi yetib kelmagan. Hammaning uyida quduq bor. Qişloq yerlarida 12-14 metrdan suv çiqadi. Quduq suvi içişga yaroqlimi yaroqli emasmi bilmaymiz, hali laboratoriya tekşiruvidan ötmagan. Ilojsizlikdan şu suvdan foydalanamiz. Tindirib, qaynatib içişga majburmiz.
Svet masalasida aytadigan bölsak, yaqin örtada transformator joylaşmagan. Qişloqda kundan kunga aholi soni ortib boryapti. 5 km uzoqlikda joylaşgan fermadan liniya tortib kelganmiz. Öşa liniyada ham 155 volt yonadi, xolos. 220 voltga bormaydi.
Qiş-qirovli kunlarda svet köp öçadi. Çunki gorsvetning ham bu yerda aybi yöq. Hamma uyni isitişga töğri kelgani uçun nagruzka köpayib ketadi. Qişloğimiz odamlari ötin, kömir, tappi yoqib, elektr isitkiç bilan isinyapti.
Köçalarimizga maşina kirişi uçun şaroit yöq. Asfaltlanmagan. Qişloqda 5ta mahalla bor bölsa, biror joyga çiroq örnatilmagan. Keçasi hamma yoq zim-ziyo böladi. Tulki yoki çiyaböri uy jonivorlariga hujum qiladi.
Yaqinda keçasi farzandimning tösatdan soğligi yomonlaşdi. Tez tibbiy yordam çaqirdik. Ular bir yarim soat davomida köçamizni axtarişibdi. Tasavvur qiling, öşa paytda onaning ahvoli qanday böladi.
Gaz quvurni ötgan yili haşar yöli bilan 4ta mahalla ahli tortib keldi. Ikki köçaga gaz quvuri tortilmay qolib ketdi. Mahallagaça 300 metr qoldi, xolos. Mahallamizga quvurni tortib keliş uçun 9 million söm mablağ ketar ekan.
Aksariyat aholi kam ta'minlangan, özimizga öxşagan oylikka yaşayotgan oddiy insonlar bölgani uçun mablağ yiğa olmayapmiz. Homiy ham topilmayapti».
* * *
Uy bekasining gaplariga quloq tutib, qişloqda yaşaşning öziga yaraşa maşaqqati bölişini yana bir bor his qilasiz.
Odamlarda tinim yöq... Qöşni ayol ğiçirlatganiça quduqdan suv tortdi. Qaysidir uydagi möridan tutun çiqdi. Hovli röparasidagi şaftolizorda boğbon öğli bilan arava yetaklab ötib ketdi. Daraxtlarning tilla rangga kirgan barglari istar-istamay şitirlaganiça yerga tökiladi.
Taqdirini şu zamin bilan boğlagan matonatli insonlar umrguzaronlik qilayotgan qişloq bilan xayrlaşdik...
