Yerdan taşqaridagi hayot: Özga sayyoraliklar bormi?
|02:53 / 29.03.202279 60011 min
Qariyb 2 yil oldin Pentagon noma’lum uçar jismlar tasviri tuşirilgan videolarni e’lon qilgaç, özga sayyoraliklar mavzusi qayta jonlandi. AQŞning ayrim razvedka xodimlari hukumat özga sayyoraliklar haqidagi haqiqatlarni ommadan sir tutadi degan fikrda. Xöş, noma’lum uçar jismlar haqida hozirgaça ilm-fanga nimalar ma’lum?
Özga sayyoraliklar kemasi deb e’lon qilingan ilk fotolar
Yer sayyorasidan taşqarida ham jonli yoki ongli mavjudotlarning bor yoki yöqligi bahsli bölib kelgan. Buni haqiqat deb, hatto özga sayyoraliklar kemasi suratlarini e’lon qilgan ilk odam Şveytsariya fuqarosi Billi Meyyer edi.
Billi Meyyer e’lon qilgan surat
U özga sayyoraliklar bilan aloqada bölgani haqida 1970 yillarda aytib çiqqan. Billi özga sayyoraliklarni ilk marta 5 yoşida körganini ta’kidlagan.
Billi Meyyer 1976 yilda namoyiş qilgan suratlar 1979 yilda AQŞ Harbiy-havo kuçlari sobiq uçuvçisi Vendel Stivens kitobida va keyinçalik AQŞning “X-Files” ilmiy-fantastik dasturi reklamasida ham paydo böladi.
Tasvirlar xiralaşgan, suzib yurgan şakldagi metall doğlarga öxşaydi. Şuning uçun ham ufolog (noma’lum uçar jismlarni örganuvçi mutaxassis)lar bu rasmlarga skeptik ruhda qaraşadi. Hozirgaça fotolar haqiqiy yoki soxtaligi böyiça aniq xulosa berilmagan.
Billi Meyyer e’lon qilgan surat
Boşqa noma’lum jismlar
Koinot bepoyon, undagi jismlarning son-sanoği çeksiz. Ulardan ayrimlari teleskoplarga tuşib qolib, insoniyatning noma’lum jismlarni aniqlaşga bölgan qiziqişini uyğotib yuboradi. 2017 yil 19 oktyabrda kanadalik astrofizik Robert Verik Havaida joylaşgan Haleakala observatoriyasidagi teleskop orqali Yerdan 33 million kilometr uzoqlikda bölgan jism uçib ötganini aniqlaydi. Unga ʻOumuamua deb nom beriladi.
ʻOumuamua obekti
ʻOumuamua – uzunligi 100–1000 metr, kengligi 35–167 metr atrofidagi jism bölgan. 2019 yilning iyul oyida astronomlar ʻOumuamua tabiiy obekt bölişi mumkin degan xulosaga kelişdi. Ayrimlar esa, uning notaniş texnologiya mahsuli degan fikrni ilgari surgan. Ammo ikkinçi fikrni isbotlaş uçun yetarli dalil topilmagan. 2021 yilning martida “ʻOumuamua’ Plutonga öxşagan Quyoş tizimidan taşqaridagi sayyora bölişi mumkin” degan taxminiy xulosa berilgan.
Mavzuga oid
ʻOumuamua'ga öxşaş yana bir noma’lum jism 2019 yilning 30 avgustida aniqlangan. Buni rus astronomi Gennadiy Vladimiroviç Borisov aniqlagan va unga 2 I/Borisov nomi berilgan. Hozir şunday koinotlararo noma’lum jismlarni örganiş böyiça Lyra loyihasi işga tuşgan.
2 I/Borisov obekti
Noma’lum uçar jismlar aks etgan videoga Pentagon izohi
Noma’lum uçar jismlar haqidagi şubhalarni qayta yuzaga çiqargan voqealardan biri 2020 yil aprelida Pentagon saytida e’lon qilingan NUJlar tasviri tuşirilgan 3ta video böldi. Videolar 2004 va 2015 yillarda olingan bölib, ularning haqiqiyligini AQŞ dengiz harbiy kuçlari ham tasdiqlagan. Voqea şov-şuvga sabab bölgandi. Bu böyiça AQŞ hukumatining uzoq kutilgan bayonoti esa 2021 yilning iyun oyida e’lon qilindi.
Unga köra, videoda tasvirga tuşirilgan jismlar aynan nima ekani aniq emas. Bayonotda noma’lum jism quş, dron kabi keng tarqalgan uçar obekt, AQŞ hukumati yoki biror xususiy taşkilotning yangi işlanmalari, muz parçasi kabi atmosferaviy hodisa yoki xorijiy raqobatçilar joylaştirgan texnologiyalar bölişi mumkinligi aytilgan.
Pentagon saytida e’lon qilingan noma’lum uçar jismlar
Voqeadan keyin Pentagon 2021 yil avgustida NUJlarni örganiş uçun Unidentified Aerial Phenomena Task Force'ni taşkil qildi. Ma’lumotlarga köra, oxirgi 20 yilda Pentagon e’lon qilgan videoga öxşaş 144ta örganilmagan samoviy hodisa kuzatilgan.
Ufologlar AQŞ özga sayyoraliklar haqidagi dalillarni bosti-bosti qilib keladi degan fikrda. Şuning uçun ham AQŞ jamiyati bir neça yillardan beri hukumatdan haqiqatlarni talab qilib keladi, turli çiqişlar qiladi.
Özga sayyoraliklarga AQŞning sobiq prezidentlari munosabati
Noma’lum uçar jismlar haqidagi qaraşlar AQŞ saylov kampaniyalarini ham çetlab ötmagan. Masalan, Hillari Klinton saylov kampaniyasi menejyeri Jon Podesta mavzuga amerikaliklar qiziqişini yaxşi bilib, vaziyatdan foydalangan. U saylovçilarga Klinton saylansa, özga sayyoraliklar haqida hukumatning maxfiy hisobotlarini e’lon qilişiga va’da beradi.
Massaçusetsda suratga olingan noma’lum jismlar. 1952 yil
Donald Tramp AQŞ prezidentligi vaqtida özga sayyoraliklar haqida bilganlarini hatto oilasiga ham oşkor qilmasligini aytgan.
“Özga sayyoraliklar haqida bilganlarimni aytmayman, ammo ular juda qiziq”, – degan Tramp.
AQŞning 44-prezidenti Barak Obama esa jurnalistlarga hukumatda noma’lum uçar jismlar yoki kosmik kemalarni örganadigan laboratoriya yöq degan fikrni aytgan. Ammo bu mavzuda öz şaxsiy qaraşlarini ham yaşirmagan.
“Töğri, osmonda qandaydir jismlar, izlar bor, ammo biz ularning qanday harakat qilgani va trayektoriyasini tuşuntirib beriş imkoniga ega emasmiz. Ammo insonlar buni çuqurroq örganişga harakat qilişdan töxtaşmaydi”, – degan u.
AQŞning ayrim razvedka xodimlari esa noma’lum uçar jismlar haqidagi ma’lumotlar ommaga oşkor qilinganidan köproq ekaniga işonadi.
Özga sayyoraliklarni izlayotgan davlatlar
AQŞning sobiq senatori Harri Ridning aytişiça, dunyoda bu mavzuni örganayotgan yana bir neçta davlatlar bor.
Noma’lum uçar jismlar böyiça Xitoy va Rossiyada ham tadqiqotlar bor. Şuning uçun bu mavzuni biz ham örganganimiz ma’qul, degan u 2019 yil Nevada Newsmakers naşriga bergan intervyusida.
Isroil kosmik boşqarmasi sobiq rahbari Xaim Eşed mahalliy gazetalardan biriga bergan intervyusida Trampning Yer va özga sayyoraliklar örtasida şartnoma borligini aytiş arafasida ekani, ammo “ommaviy ğalayon” paydo bölişidan qörqib, fikrini özgartirganini ma’lum qilgan.
NASA özga sayyoraliklar haqida nima deydi?
NASA agentligining asosiy maqsadlaridan biri – koinotda hayot mavjudligiga oid belgilarni qidiriş. Hozirgaça NASA Yerdan taşqarida hayot borligi haqida aniq dalil topmagan. Biroq u “biz koinotda yolğiz emasligimizni isbotlovçi va şunga oid asosiy savollarga javob topiş uçun” Quyoş sistemasini tadqiq qilib keladi. Agentlikning astrobiologiya dasturi Yerdan taşqaridagi hayotning paydo bölişi, rivojlanişi kabilarni örganadi.
Agentlik özga sayyoraliklarni doimiy ravişda qidirmaydi. Biroq sun’iy yöldoşlari orqali dunyoning boşqa kosmik agentliklari bilan hamkorlikda Yer atmosferasi haqida keng qamrovli ma’lumotlar yiğadi. Ma’lumotlar noma’lum jismlarni aniqlaş uçun maxsus yiğilmagan, istalgan odam ulardan foydalanişi mumkin.
"Yerdan taşqarida hayot bölişi mumkin va albatta, buning ehtimoli bor. Fan doimo yangi narsa topiş maqsadida rivojlanadi. Biroq biz hali Yerdan taşqarida hayot borligini aniqlaganimiz yöq. Ammo uni qidirişda davom etamiz”, – deyilgan agentlik saytida.
“Boşqa sayyoralardan yuborilgan signal Yergaça yetib kelmaydi”
Özbek astrofizigi, fizika-matematika fanlari doktori, professor, Jahon Fanlar Akademiyasi a’zosi Bobomurod Ahmedov Yerdan taşqarida ham jonli mavjudotlar borligiga işonadi. Faqat masofa juda uzoq bölgani uçun ular Yerga yoki Yerdan ularga yuborilgan signal yetib bormaydi.
Olimning sözlariga köra, hozir köplab ekzosayyoralar aniqlanyapti va ularning har birida qandaydir turdagi hayot bor. Ular juda ziç yulduzlar orasida joylaşgan. Va atrofida fazoviy hodisalar ham tez-tez röy beradi. Balki şuning uçun u yerda ma’lum turdagi hayot rivojlanişiga imkon yöqdir.
“Yer esa juda sokin va xavfsiz joyda joylaşgan, – deydi Ahmedov. – Turli astronomik hodisalar Yerga xavf tuğdirmaydi va bu joyda yaşaş uçun şaroit bor. Yerdan taşqarida ongli mavjudotlar borligi haqida hozirça bizga heç narsa ma’lum emas. Bor bölsa ham ular va Yer örtasidagi masofa juda uzoq va ular yuborgan signal bizgaça yetib kelmaydi”.
Islom dinining munosabati
Özga olamlarning mavjud yoki yöqligi borasida islom olimlari turli mulohazalarni bildirişgan. Bu mavzuda musulmon odamning munosabati qanday bölişi kerakligi borasida diniy ulamo Mubaşşir Ahmadning javobini keltirişni lozim topdik.
“Va siz bilmaydigan narsalarni yaratadir”(“Naxl surasi, 8-oyat).
— Boşqa yulduz va sayyoralarda ham hayot mavjudligi haqida ilmiy izlanişlar olib borilayotganiga ham yarim asrdan ortiq vaqt bölib qoldi. Qirq yildirki, mana şu maqsadda simsiz tölqinlar xizmatidan foydalanilmoqda. Öttiz yildan buyon falakşunos olimlar koinotdan yuboriladigan işoralarni uşlab qoliş uçun unga quloq tutmoqdalar.
Özim ham ilm olamida biror kaşfiyot bölsa, Qur’on va ilm örtasini boğlovçi ba’zi ziyolilarning tutgan yöllarini ma’qullamayman. Ularning dinga ğayratlarini kamsitmagan holda aytaman, ilmiy kaşfiyotlar va Qur’on örtasini muvofiqlaştiriş va ta’vilga bunday mukkasidan ketmaslik kerak. Çunki u kaşfiyotlar borasidagi keyingi izlanişlarning notöğri natijaga kelinganini körsatsa, Qur’on oyatlari ham ularni ehtimol tutgan, degan fikrimiz bilan Allohning kalomiga zulm qilgan bölamiz. Bunda boğliqlik körişda ehtiyot böliş yoki işni qat’iylik va jazmdan uzoq holdagi ehtimol çegarasida töxtatiş lozim.
Qur’oni karimni tafsir qilgan mufassirlarimiz şunday örinlarda ehtiyot va hazirlik maslagida bölişgan. “Ehtimol”, “monelik yöq” singari sözlarni aytişga majbur bölişgan. Masalan, imom Nasafiy öz tafsirlarida Alloh taoloning: “Osmonlar va yerning yaratilişi hamda (Alloh) ularda tarqatib-yoyib yuborgan jonivorlar Uning (qudrati ilohiyasiga dalolat qiladigan) oyat-alomatlaridandir. U Özi xohlagan vaqtida ularni jamlab-yiğib olişga qodirdir” (“Şuro” surasi, 29-) oyatini tafsir qilib, deydilar: “Jonivorlar yer yuzidagina böladi. Lekin mazkurlarning hammasi, ya’ni osmonlar va yerga ham uni nisbat beriş joizdir. Osmonlarda maxluqlarni yaratganlik ehtimoli uzoqmas”.
Inson qat’iy qaror qilolmagan narsalarda eng töğri yöl mana şunday böladi. Agar osmonlarda tirik mavjudotlar borligi aniq bölsa: “... ularda tarqatib-yoyib yuborgan jonivorlar”, oyati bu haqiqatga teskari kelmaydi.
Agar unda tirik jonzot borligi aniq bölmasa, unda oyat mufassir oçiq aytgan körinişda qolaveradi. Vallohu a’lam.
Zuhra Abduhalimova tayyorladi.
Mazkur material Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Din işlari böyiça qömitaning dinşunoslik ekspertizasidan ötkazilgan.
