Ijtimoiy tarmoqlarda O‘zbekistondagi banklardan biri tajriba tariqasida bankomatlar orqali yirik miqdorda naqd pul yechish uchun 1,5 foizdan 3 foizgacha komissiya o‘rnatayotgani haqida xabar tarqaldi.
Bunda mazkur bankka qarashli bankomatlarda bir milliongacha naqd pul yechish uchun komissiya hozirgi kabi 1 foizni tashkil qiladi, summa kattalashgan sari komissiya foizlari ham oshib boraveradi.
Markaziy bank axborot xizmatining Kun.uz'ga izoh berishicha, qonunchilik nuqtayi nazaridan banklar pulni naqdlashtirish foizini o‘zlari mustaqil belgilaydi. Komissiya to‘lovining oshirilayotgani holati yuzasidan esa qo‘shimcha ma’lumot berilishi aytildi.
Bitta bankda tajriba tariqasida sinab ko‘rilayotgani aytilgan bu yangilik internetda muhokamalarga sabab bo‘ldi.
“Iste’molchilar uchun ham, banklar uchun ham manfaatli”
Naqdlashtirilgan pul miqdoriga qarab komission foizni ko‘tarib borishni yoqlayotganlar shu orqali poytaxtdan boshqa hududlarda bankomatlar bo‘shab qolaverishi muammosiga yechim topish mumkin deb hisoblamoqda. Ularning so‘zlariga ko‘ra, oxirgi bir necha oy ichida O‘zbekistonda naqd pulga talab sezilarli oshib ketgan.
Iqtisodchi Otabek Bakirovning fikricha, bunday chora talab va taklifni muvozanatlash uchun kerak.
“Asosan tashqi sabablar tufayli naqd pulga bo‘lgan talabning ortishi bankomatlar oldida uzun navbatlarni yaratmoqda. Banklar sutkasiga bir necha bor bankomatlarni to‘ldirayotgani yoki bu bo‘yicha regulyatorning ma’muriy nazorat tekshiruvlari o‘rnatilganiga qaramay, baribir muammo vaqti-vaqti bilan kun tartibiga chiqib qolmoqda.
Ko‘p guvoh bo‘layotganimizdek, odatda “barygalar” (tijoriy maqsadlarda naqd puldan foydalanuvchilar) katta miqdordagi naqdlikni yechib ketishadi, pensioner/ budjetniklarga esa naqd pul qolmaydi. Ya’ni naqd pulga nisbatan iste’mol xaridi uchun talabgorlarning talabi qondirilmay qoladi. Bankomatlardan chiqimlarning tarkibini ko‘rib, tahlil qilayotgan banklar bunga o‘zlari ishonch hosil qilishi mumkin. Bankomatga joylashtirilgan hajmi bo‘yicha 75-90 foiz naqdlikning yechilishi soni bo‘yicha 15-20 foiz tranzaksiya hissasiga to‘g‘ri keladi (hududlar va lokatsiyaga qarab).
Tabiiyki, bozor va biznes qoidalariga ko‘ra, talab va taklifni muvozanalash uchun katta miqdorda naqdlik yechish uchun yuqoriroq komissiyalar o‘rnatilishi iste’molchilar uchun ham, banklar uchun manfaatli qadam bo‘ladi. Jarayonning bunday yo‘lga qo‘yilishi naqd pulning tranzaksion tannarxi/xarajatlari va naqdlikka talab ancha baland bo‘lgan uzoq va chekka tumanlarda ayniqsa muhim”, deydi Bakirov.
