– O‘zbekistonda ayol bo‘lib tug‘ilishning oson va qiyin tomoni nimada?
– Joriy yilning 1 martidan boshlab Oila va xotin qizlar qo‘mitasi prezidentimiz tomonidan jamiyatda ayol mavqeyini yangi bosqichga olib chiqish uchun tuzildi. Joylarda oilalarni qo‘llab-quvvatlash, xotin-qizlar faoliyatini yuzaga chiqarish bo‘yicha juda katta amaliy harakatlar uchun asos yaratildi. Inson Vatanni tanlay olmaydi. Shaxsan o‘zim O‘zbekistonda ayol bo‘lib tug‘ilganimdan afsuslanmayman. Havas qilsa arziydigan tarixning davomchilari bo‘lib yashashni baxt deb bilaman. Qaysi yurtda bo‘lishidan qat’iy nazar, ayol degan buyuk nomni sha’nini saqlash, oilada ayolning o‘rnini belgilash va shunga munosib bo‘lish ayollarimizning bo‘ynidagi eng qiyin vazifa deb bilaman.
– O‘zbekistonda ko‘p yillar davomida Xotin-qizlar qo‘mitasi faoliyat yuritdi. Keyinchalik Mahalla vazirligi tashkil etildi. Yaqinda o‘zingiz aytganingiz kabi Oila va xotin-qizlar qo‘mitasi tashkil etildi. Bunga siz rahbarlik qilib kelyapsiz? Bu tizimda nega buncha ko‘p o‘zgarishlar bo‘lganini izohlab bersangiz? O‘z vaqtida bu tashkilotga Elmira Bositxonova, Tanzila Norboyeva rahbarlik qilgan. Ularning xatolari nimadan iborat bo‘ldi-yu, siz kelganingizdan keyin bu tizimda nimalar o‘zgardi?
– Mustaqillikning ilk yillaridan oilalarga va xotin-qizlarga e’tibor berish boshlangan. 1995 yilda xotin-qizlar qo‘mitalari tuzildi va ularning rahbarlari hokim o‘rinbosarlariga tenglashtirildi, vazir o‘rinbosari lavozimlari joriy etildi. Juda katta amaliy ishlar olib borildi. Lekin hamma davrda ham o‘sha davrga oid siyosat yuritilgan. Keyingi davrlarda ham bu jarayon to‘xtab qolgani yo‘q va hozirda ham belgilab berilgan 100 ta maqsadda ayollarning mavqeyini oshirish va ularni qo‘llab-quvvatlashning aniq rejasi tuzib chiqilgan. Biz ham ana shu maqsad asosida o‘zimiz uchun vazifalarni belgilab olganmiz. Bizdan avvalgi rahbar ayollar ham o‘sha davr ruhi va o‘sha davr maqsad-vazifalari asosida juda ham yaxshi ishlarni amalga oshirishgan. Ammo bugun o‘zgarishlar katta. Nafaqat bizda, balki dunyo miqyosida ham jarayonlarga munosabatlarning ortib borishi yaqqol ko‘zga tashlanmoqda.
– Har bir davrning o‘z ruhi bo‘lishi tabiiy. Ammo shakl o‘zgarishi bilan tizimda nimalar o‘zgaradi?
– Birinchidan, dastlabki yillarda ayollarning jamiyatdagi mavqeyini oshirish, ularning rahbarlik lavozimlarida faoliyat yuritishini ta’minlash haqida juda kam o‘ylangan. To‘g‘ri, u yillarda ham dasturlar bo‘lgan va amaliy ishlar olib borilgan. Lekin muammolarni o‘sha davrlarda ochiq ayta olmasdik. So‘nggi 5-6 yilda muammolarni aytishni o‘rgandik, ularni hal etish borasida huquqiy yechimlarimiz bor. Tizimdagi o‘zgarishlarga to‘xtaladigan bo‘lsam, bugun tashkilot jamoat tashkiloti sifatida emas, balki davlat qo‘mitasi sifatida faoliyat olib bormoqda. Mahallalarda ham xotin-qizlar faollari ish olib bormoqda. Ilgari murojaat qilgan ayollargagina yordam berilgan. Hozir esa bu ishlar xonadonbay tarzida olib borilmoqda.
