Oliy malakali ilmiy kadrlarni attestatsiyadan o‘tkazish tizimi o‘zgaradi 

Prezidentning “Oliy malakali ilmiy va ilmiy-pedagog kadrlarni attestatsiyadan o‘tkazish tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori loyihasi e’lon qilindi.

Oliy malakali ilmiy va ilmiy-pedagog kadrlar attestatsiyasi tizimini takomillashtirish hamda uni ilg‘or jahon amaliyotiga moslashtirib borish bo‘yicha quyidagilar amalga oshirilgan:

• samarali ilmiy faoliyatga munosib shart-sharoitlar yaratish, iqtidorli yoshlarni ilmiy faoliyatga keng jalb etish va ularni qo‘llab-quvvatlash, dissertatsiyalar sifati va samaradorligini keskin ko‘tarish maqsadida 2017 yil 1 iyuldan boshlab dissertatsiya himoya qilish va tegishli fan tarmog‘i bo‘yicha falsafa doktori (PhD) va fan doktori (DSc) ilmiy darajalarini berishni nazarda tutuvchi oliy o‘quv yurtidan keyingi ta’lim ikki pog‘onali tizimi amaliyotga joriy etilgan;
• oliy ta’lim va ilmiy tashkilotlar huzuridagi amaldagi matematika, fizika, kimyo, biologiya, texnika va iqtisodiyot fanlari yo‘nalishidagi tegishli ilmiy darajalar beruvchi ilmiy kengashga talabgorlarni falsafa doktori (PhD) va fan doktori (DSc) ilmiy darajalarida mustaqil tasdiqlash vakolati berilgan;
• pedagogika fanlari yo‘nalishlarida talabgorlarni ilmiy unvonlarda mustaqil tasdiqlash vakolati Toshkent davlat pedagogika universiteti, «Toshkent irrigatsiya va qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti» Milliy tadqiqot universiteti hamda Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universitetiga berilgan;
• oliy ta’limdan keyingi ta’lim bir pog‘onali tizimi joriy qilingan xorijiy davlatlar ro‘yxati har yili o‘rnatilgan tartibda tasdiqlanadigan xalqaro reytinglarda birinchi 300 ta o‘rindan birini egallagan oliy ta’lim tashkilotlarida olingan falsafa doktori (PhD) yoki fan doktori (DSc) ilmiy darajasi to‘g‘risidagi hujjatlar O‘zbekistonda fan doktori (DSc) sifatida to‘g‘ridan to‘g‘ri tan olinishi yo‘lga qo‘yilgan;
• xalqaro reytinglarda birinchi 300 ta o‘rindan birini egallagan oliy ta’lim tashkilotlarida olingan professor, dotsent, katta ilmiy xodim va ularga tenglashtirilgan boshqa ilmiy unvonlar to‘g‘risidagi hujjatlar oliy ta’lim va ilmiy tashkilotlar kengashlari tavsiyasiga asosan O‘zbekistonda qo‘shimcha ekspertiza o‘tkazmasdan va boshqa sinovlarsiz to‘g‘ridan to‘g‘ri tan olinishiga ruxsat berilgan;
• binar (ikkitalik) himoya tizimi asosida ilmiy ishlanma yaratgan falsafa doktori (PhD) yoki unga tenglashtirilgan ilmiy darajaga ega talabgorga fan doktori (DSc) va ilmiy natijalarni amaliyotga tatbiq etgan talabgorga falsafa doktori (PhD) ilmiy darajalarini mustaqil holda berish vakolati tajriba tariqasida O‘zbekiston milliy universitetiga berilgan;
• “Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasi doirasida oliy malakali ilmiy va ilmiy-pedagog kadrlar attestatsiyasi jarayoni raqamlashtirilib, axborot tizimlari «Davlat fuqarolik xizmati yagona elektron axborot-tahlil tizimi» dasturiy-apparat kompleksiga integratsiya qilingan;
• falsafa doktori (PhD) va fan doktori (DSc) ilmiy darajalari bo‘yicha dissertatsiyalar matnini bir vaqtning o‘zida ko‘p tillarga (o‘zbek, rus, ingliz va boshqalar) o‘girgan holda ularni solishtirish imkoniyatiga ega bo‘lgan ko‘chirmachilikni aniqlash dasturiy-axborot tizimining amaliyotga joriy etilgan.

Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasi (OAK), Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi, Innovatsion rivojlanish vazirligi hamda Fanlar akademiyasining quyidagi takliflariga rozilik beriladi:

• O‘zbekiston xalqaro bitimlari va shartnomalari, O‘zbekiston prezidenti va hukumat hujjatlarida nazarda tutilgan hollarda mutaxassislarni maqsadli tayyorlash asosida xorijiy oliy ta’lim muassasalari tomonidan berilgan ilmiy darajalar to‘g‘risidagi hujjatlarni to‘g‘ridan to‘g‘ri (ekspertizadan o‘tkazmasdan) tan olish;
• dissertatsiya tayyorlamasdan oliy ta’lim va ilmiy tashkilotlar kengashlari qarori bilan nashr etilgan yakka mualliflikdagi monografiya taqdimnomasi muhokamasi asosida ilmiy darajalar beruvchi ilmiy kengash qaroriga ko‘ra falsafa doktori (PhD) ilmiy darajasini  berish;
• dissertatsiya tayyorlamasdan aniq vazifalarni hal etish bo‘yicha ilmiy ishlanmalar, ichki va tashqi bozorlarda talab yuqori bo‘lgan ilg‘or texnologik ishlanmalar muallifiga taqdimnomani Yoshlar akademiyasi kengashi tavsiyasi asosida falsafa doktori (PhD) ilmiy darajasini berish (tibbiyot fanlari bundan mustasno);
• dissertatsiya tayyorlamasdan muayyan tarixiy, siyosiy, arxitektura va san’atshunoslik yo‘nalishidagi tadqiqot natijalari bo‘yicha kamida to‘rtta ilmiy yangiligi taqdimoti O‘zbekiston tarixi telekanalida o‘tkazilgan va ilmiy yangiliklari badiiy yoki hujjatli filmlar ssenariylarida foydalanilganligi bo‘yicha taqdimnoma va ilmiy darajalar beruvchi ilmiy kengash qarori asosida tadqiqot muallifiga o‘rnatilgan tartibda tarix, siyosiy, arxitektura va san’atshunoslik fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) ilmiy darajasini berish;
• belgilangan talablarga javob bergan holda oliy ta’lim va ilmiy tashkilotlar kengashlari qarori bilan ilmiy darajalar beruvchi ilmiy kengashlarni mustaqil ravishda tuzish va xabardor qilish tartibida ro‘yxatga olish uchun OAKga yuborish;
• fan doktori (DSc) ilmiy darajasini beruvchi ilmiy kengash tarkibiga Xirsh indeksi kamida ikki bo‘lgan yuqori malakali va tajribali professor ilmiy unvoniga ega bo‘lgan fan nomzodi, falsafa doktorini (PhD) kiritish;
• dissertatsiyalarni yetakchi tashkilotda qo‘shimcha muhokamadan o‘tkazish tartibini bekor qilish;
• ilmiy darajalar beruvchi ilmiy kengashda talabgorlarni ilmiy darajada tasdiqlashni “ochiq” ovoz berish yo‘li bilan tasdiqlash amaliyotini yo‘lga qo‘ygan holda ilmiy kengashda ovoz berish jarayonini o‘tkazuvchi hisob komissiyasini tuzish va “yopiq” ovoz berish tartibini bekor qilish;
• barcha fanlar bo‘yicha dissertatsiyalar ilmiy seminarlardagi muhokamasi va ochiq himoyasini o‘tkazish jarayonini internet tarmog‘i orqali real vaqt rejimida kuzatish amaliyotini joriy etish (xizmat doirasida foydalanish uchun va boshqa grifli dissertatsiyalar bundan mustasno).

Shunday tartib o‘rnatiladiki, unga muvofiq 2023 yil 1 yanvardan boshlab:

• falsafa doktori (PhD) va fan doktori (DSc) ilmiy darajalari dissertatsiyalari sifatini oshirish va ko‘chirmachilik (plagiat) holati oldini olish maqsadida dissertatsiyalarni ilmiy darajalar beruvchi ilmiy kengashlar qoshidagi ilmiy seminarlarda ko‘rib chiqish jarayonida ilmiy jamoatchilik tomonidan internet tarmog‘i orqali elektron ekspertizadan o‘tkazish yo‘lga qo‘yiladi (xizmat doirasida foydalanish uchun va boshqa grifli dissertatsiyalar bundan mustasno);
• falsafa doktori (PhD) va fan doktori (DSc) ilmiy darajalariga talabgorlar tomonidan Scopus va Web of Science xalqaro ilmiy-texnik bazalar ro‘yxatidagi nufuzli ixtisoslashgan ilmiy nashrlarda maqolalar chop etish talabi bosqichma-bosqich joriy qilinadi;
• oliy ta’limdan keyingi ta’lim institutlariga talabgorlarni qabul qilishda ular tayyorgarlik darajasini baholash sifatini oshirish va ular mazkur institutlarga qabul qilinganidan keyingi davrini to‘laligicha tadqiqot sifatiga qaratish maqsadida malakaviy imtihonlarni qabul qilish amaliyoti bekor qilinadi;
• oliy ta’lim va ilmiy tashkilotlar nufuzi va mas’uliyatini oshirishda falsafa doktori (PhD) va fan doktori (DSc) ilmiy darajalari dissertatsiyalari mavzularini OAKda ro‘yxatga olish va ularni e’lon qilish amaliyoti bekor qilinadi;
• dissertatsiyalar ilmiy natijalarini e’lon qilish tavsiya etilgan milliy va xalqaro jurnallar ro‘yxatini tasdiqlash amaliyoti bekor qilinib, fan tarmoqlari xususiyatlarini e’tiborga olgan holda jurnallar ilmiy darajalar beruvchi ilmiy kengashlar tomonidan mustaqil ravishda tan olinishi yo‘lga qo‘yiladi;
• dissertatsiya tadqiqotlari natijalarini amaliyotga joriy qilish samaradorligini oshirish maqsadida amaliyotga joriy qilingan ishlar hamda ular iqtisodiy/ijtimoiy samarasi to‘g‘risidagi ma’lumotlarni ular joriy qilingan tashkilotlar hamda bo‘ysunuviga ko‘ra tegishli vazirliklar va idoralar, tashkilotlar hamda Qoraqalpog‘iston va viloyatlar, Toshkent shahar hokimliklari veb-saytida e’lon qilish joriy etiladi (xizmat doirasida foydalanish uchun va boshqa grifli dissertatsiyalar bundan mustasno);
• barcha fanlar bo‘yicha professor ilmiy unvonini olish uchun yakka mualliflikda monografiya (yoki yakka va jamoaviy tarzda monografiya) chop etish joriy qilingan holda, ijtimoiy-gumanitar fanlar bo‘yicha fan doktori (DSc) ilmiy darajasi dissertatsiyasi bo‘yicha monografiya e’lon qilish bekor qilinadi;
• talablar yagonaligini ta’minlash maqsadida talabgorlarni ilmiy darajalar va ilmiy unvonlarda mustaqil tasdiqlash vakolati berilgan ilmiy darajalar beruvchi ilmiy kengashlar hamda oliy ta’lim va ilmiy tashkilotlar kengashlari tomonidan tasdiqlangan attestatsiya ishlari OAK tomonidan monitoring qilib boriladi.

Sinov tariqasida uch yil muddatga 2023 yil 1 yanvardan boshlab:

• jamiyatni ma’naviy yuksaltirish va ta’lim-tarbiya jarayoni sifatini oshirishda muhim ahamiyat kasb etgan tarix, falsafa, filologiya, yuridik, arxitektura, san’atshunoslik, pedagogika va psixologiya fanlari bo‘yicha talabgorlarni falsafa doktori (PhD) va fan doktori (DSc) ilmiy darajalari mustaqil tasdiqlash vakolati oliy ta’lim va ilmiy tashkilotlar huzuridagi ilmiy darajalar beruvchi ilmiy kengashlarga;
• ilmiy unvonlarda mustaqil tasdiqlash vakolati akademik va moliyaviy mustaqillik berilgan oliy ta’lim tashkilotlari hamda O‘zbekiston Fanlar akademiyasi tizimidagi ilmiy tashkilotlar kengashlariga beriladi.