O‘zbekiston prezidenti Shavkat Mirziyoyev 2 mart kuni Boku shahrida Qo‘shilmaslik harakati Muloqot guruhining sammitida ishtirok etdi.
Qayd etish joizki, davlat rahbari o‘z nutqida ta’kidlagan 2030 yilgacha tabiiy ofatlar xavfini kamaytirish bo‘yicha global platforma – Senday hadli dasturi asosida Qo‘shilmaslik harakati ishtirokchilari faoliyatini kuchaytirish zarurligi bo‘yicha tashabbus juda muhim ahamiyatga ega.
Prezident darajasida bu masalaga alohida e’tibor qaratilishi bejiz emas. Zero, hozirgi vaqtda favqulodda vaziyat va tabiiy ofat xavfi, bunday salbiy holatlardan ko‘rilayotgan iqtisodiy zarar ko‘lami oshib borishi nafaqat O‘zbekiston, balki butun Markaziy Osiyo mintaqasiga xos xususiyatdir.
Yuqori xavf, birinchi navbatda, Markaziy Osiyoda o‘rtacha haroratning ko‘tarilish sur’ati jahon ko‘rsatkichidan oshib ketishi bilan bog‘liq. 1900 yildan buyon Er yuzida o‘rtacha harorat 1,1°S ga oshgan, mintaqamizda esa o‘rtacha yillik harorat 1,6°S yoki 13,2°S dan 14,8°S ga ko‘tarilgan. Shu bilan birga, taxminlarga ko‘ra, 2050 yilga kelib havo harorati yana 1,5°-3°S’ga oshishi mumkin.
Orol dengizi halokati tufayli sodir bo‘layotgan iqlim o‘zgarishi jahondagi o‘rtacha ko‘rsatkichdan 2 barobar kuchliroq bo‘lib, so‘nggi 50-60 yil ichida mintaqadagi muzlik maydoni, qariyb, 30 foiz qisqarishiga olib keldi. 2050 yilga kelib muzlik sathi yana 45-60 foiz qisqarishi kutilmoqda. Bu bahorgi oqim ko‘payishi, yozgi oqim tubdan pasayishiga sabab bo‘ladi.
Ushbu holatlar istiqbolda ekstremal ob-havo hodisalari – erta bahorda tog‘ ko‘llari toshishi, suv toshqini, sel, ko‘chki, shuningdek, yozgi vegetatsiya davrida qurg‘oqchilik, o‘rmon yong‘ini, chang-tuz bo‘ronlari tez-tez yuz berishiga olib kelishi mumkin.
Shu bilan birga Markaziy Osiyo mintaqasida tabiiy ofatdan yillik yo‘qotish 10 milliard dollarga yetib, iqtisodiy o‘sishni 1-2 foiz cheklab qo‘ygan.
Iqlim o‘zgarishiga qarshi chora ko‘rilmasa, Markaziy Osiyo mamlakatlari suv tanqisligiga, qurg‘oqchilik, sel, qum bo‘roni holatlari ko‘payishiga duch keladi. Oqibatda qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishida beqarorlik yuzaga keladi, oziq-ovqat xavfsizligiga tahdid paydo bo‘ladi.
Bunday sharoitda O‘zbekiston rahbari tomonidan Senday hadli dasturi Global platformasi asosida faoliyatni kuchaytirish bo‘yicha ilgari surilgan takliflar juda muhim ahamiyat kasb etadi. Tez o‘zgaruvchan iqlim sharoitida ofat xavfini kamaytirish masalasini hal qilish kelajakdagi tahdid va xavfni, monitoringning yangi usullari ishlab chiqilishini hisobga olgan holda, kompleks xususiyatga ega bo‘lishi lozim.
