Bayden yana saylanmoqçi. Uning imkoniyatlari qanday?
|23:38 / 27.04.202316 92821 min
Uning birinçi muddati qanday ötdi? Ukrainani qöllaş siyosati Joning reytingiga qanday ta’sir qildi? U bu safar ham Trampni yenga oladimi?
Patrick Semansky / AP / Scanpix / LETAPatrick Semansky / AP / Scanpix / LETA
25 aprel kuni erta tongda AQŞ prezidenti Jo Bayden ikkinçi prezidentlik muddatiga nomzodini qöyişini ma’lum qildi. Jo hozir 80 yoşda, uning reytingi juda pastligiça qolmoqda. Baydenning prezident sifatidagi dastlabki ikki yili turli muvaffaqiyatsizliklarga boy böldi. Şunga qaramay, Bayden bir neçta keng kölamli islohotlarni amalga oşirdi va ular kelgusi saylov kampaniyasining muhim qismi bölişi mumkin. «Meduza» naşri Baydenning birinçi prezidentlik muddatining oraliq natijalarini sarhisob qildi va uning qayta saylaniş ehtimoli qançalik yuqori ekanini örgandi.
Baydenning ikkinçi muddatga ham saylaniş uçun harakat qiliş qarori köpçilikni hayratda qoldirdi. Prezidentning özi ham, uning rafiqasi Jill ham bu haqda e’lon qiliş vaqt masalasi ekanini bir neça bor ta’kidlagandi. 25 aprel kuni ertalab e’lon qilingan videoda Bayden 2024 yilgi saylovlarda iştirok etişi aytilgan. Video «işni tugatib qöyiş» iborasi atrofiga qurilgan — Bayden sönggi oylarda bu iborani doimiy ravişda takrorlab kelmoqda (birgina fevral oyidagi Kongressga yillik murojaatida, u 13 marta bu gapni tilga oldi).
Amaldagi prezidetning ikkinçi muddatga nomzodini qöyişi ğayrioddiy hodisa emas: AQŞning 45 prezidentidan faqat olti nafari öz ixtiyori bilan qayta saylanişdan voz keçgan. Bu oxirgi marta 1968 yilda sodir bölgandi: Viyetnam uruşi tufayli maşhurligini yöqotgan Lindon Jonson partiya praymerizlarida ğalaba qozongan bölsa-da, ikkinçi muddatga öz nomzodini qöymaslikka qaror qilgan edi.
Şarhlovçilar Baydenning qayta saylaniş qaroriga faqatgina uning yoşi tufayli şubha bildirişmoqda: Jo hozir 80 yoşda, ikkinçi muddati oxiriga borib 86 yoşga töladi, bu AQŞdagi erkaklarning örtaça umr köriş yoşidan töqqiz yilga köproq. Şu bilan birga, prezident muntazam ravişda tibbiy körikdan ötib turadi. 2023 yil fevralida uning şaxsiy şifokori Bayden soğlomligi va prezident lavozimini egallaşga tayyorligini ma’lum qildi.
Nega Baydenning reytingi past?
Bayden boşqaruvini ma’qullaş reytingi 2021 yil kuzidan beri salbiy bölib qolmoqda. Bu Bayden ma’muriyati sönggi ikki yil içida boşdan keçirgan bir qator inqirozlar bilan boğliq.
Bayden Tramp tarafdorlari Kapitoliyga bostirib kirganidan ikki hafta ötib prezident lavozimiga kirişgandi. Tartibsizliklardan söng Adliya vazirligi mingdan ortiq odamga turli jinoiy ayblovlar qöydi. 607 nafar ayblanuvçining 58 foizi yetti kundan 10 yilgaça, örtaça ikki oydan qamoq jazosiga hukm qilindi.
Biroq tergov işlari hali ham davom etmoqda: hozir Adliya vazirligi Tramp va uning ma’muriyati vakillarining tartibsizliklardagi rolini örganmoqda. Avvalroq Vakillar palatasining öz tekşiruvini ötkazgan qömitasi ularga nisbatan ayblov qöyişni tavsiya qilgan edi. Baydenning özi bu tergovdan imkon qadar uzoqlaşdi. Boş prokuror Merrik Garland esa mustaqil maxsus prokuror Jyek Smitni, Kapitoliy işi bilan birga Trampning uyidagi maxfiy hujjatlarni saqlaş işini tergov qiliş uçun ham tayinladi.
Mavzuga oid
Biroq, Bayden prezidentligining dastlabki oylaridagi asosiy muammo koronavirus epidemiyasi edi: uning inauguratsiyasi kunlarida AQŞda har kuni bir neça ming kişi uşbu kasallikdan halok bölayotgandi. Uç yil içida AQŞda kasallik va uning oqibatlari sabab bir milliondan ortiq odam vafot etdi, bu rivojlangan mamlakatlar orasida ham mutlaq, ham nisbiy jihatdan eng yuqori körsatkiçlardan biridir.
Şu bilan birga, Bayden ma’muriyati test tizimini keng miqyosda joriy etişga, şuningdek, vaksina işlab çiqarişni bir neça barobarga oşirişga erişdi. Buning şarofati bilan epidemiyaning birgina birinçi yilida 500 million dozadan ortiq vaksina tarqatildi va aholining qariyb 75 foizi emlandi. Ammo, Bayden ma’muriyati koronavirus mavzusini siyosatdan uzoqlaştira olmadi: mamlakatning çekka hududlarida emlaş darajasi past, ölim darajasi esa yuqori edi.
Hatto vaksinatsiya bilan boğliq qiyinçiliklar fonida ham, Baydenning ma’qullaniş reytingi birinçi olti oyda yuqoriligiça qolgandi — bu deyarli har yangi prezident davrida takrorlanadi.
Bayden ma’muriyati AQŞ qöşinlari Donald Tramp davrida «Tolibon» bilan erişilgan kelişuvga muvofiq Afğonistonni tark etişiga va’da berdi. Ammo bu kelişuv janglarni davom ettirgan afğon hukumati iştirokisiz amalga oşirilgandi. Natijada, 2021 yil 11 sentabrga belgilangan evakuatsiya «Tolibon»ning tezkor hujumi sababli avgust oyiga köçirildi. Evakuatsiya şoşilinç ötkazildi. Amerika elçixonasi xodimlari mamlakatni tark etişga urinayotgan minglab afğonlar tomonidan qurşab olingan Kobul aeroportiga şoşilinç tarzda yetkazildi. 26 avgust kuni esa aeroportga kiraverişda portlaş röy berdi, 160 ga yaqin kişi qurbon böldi, ular orasida 13 nafar amerikalik askar ham bor edi.
Bunday evakuatsiya Baydenning obrösiga jiddiy zarba berdi, uning reytingi 42-44 foizga tuşib ketdi va hanuz şu darajada saqlanib qolmoqda.
Taşqi siyosatdagi yana bir tendensiya Xitoy bilan munosabatlar yomonlaşuvi böldi. Ikki mamlakat örtasidagi raqobat ança vaqtdan beri davom etmoqda, Tramp davrida hatto töliq savdo uruşi ham boşlangandi. Lekin sönggi yillarda vaziyat oğirlaşdi. 2022 yil 2 avgust kuni Vakillar palatasining öşa vaqtdagi spikeri Nensi Pelosining Tayvanga rejadan taşqari taşrifi amalga oşirildi, 2023 yil yanvar-fevral oylarida esa Montana va Kanzasdagi AQŞ harbiy bazalari ustidan Xitoyning josuslik şarlari uçib ötdi.
Bundan taşqari, Bayden ma’muriyati Xitoy kompaniyalarga nisbatan sanksiyalar joriy qildi. Munosabatlar yomonlaşuvi AQŞda Tik-Tok’ni taqiqlaş va Xitoy bilan raqobat böyiça Vakillar palatasining alohida qömitasini yaratiş taklifi bilan tezlaşdi.
Inflatsiyaning sönggi yil 40 yil içidagi rekord darajada ösişiga taşqi siyosiy keskinlik ham ta’sir qildi. 2022 yilda inflatsiya eng yuqori çöqqiga çiqdi va 9,1 foizga taşkil etdi. Koronavirus inqirozidan çiqişdagi iqtisodiyotning keskin pasayişi ta’minot zanjirlari uzilişi va kompyuter çiplaridan tortib energiya taşuvçilarigaça bölgan keng turdagi tovarlar yetişmasligi bilan boğliq edi.
Rossiyaning Ukrainaga qarşi bosqini boşlanişi esa global oziq-ovqat, öğit, gaz va neft bozorlariga beqarorlik olib keldi. Federal zaxira tomonidan asosiy stavka bir neça bor oşirilganidan söng inflatsiya darajasi 5 foizgaça tuşdi, ammo yuqori narxlar hali ham jiddiy muammo bölib qolmoqda (buni ijtimoiy sörovnomalar ham tasdiqlaydi).
Respublikaçilarning Baydenni tanqid qilişiga yana bir sabab Meksika bilan çegaradagi migratsiya inqirozi böldi. 2022 yil may oyida migrantlar soni rekord darajaga yetib, 224 ming kişini taşkil etdi. 2023 yilda bu körsatkiç pasayişni boşladi, ammo hali ham ança yuqori darajada qolmoqda.
Şu bilan birga, Bayden ma’muriyati Trampning migratiya islohotini birdaniga bekor qilmadi. Misol uçun, migrantlarni tezlaştirilgan deportatsiya qiliş dasturi, şuningdek, boşpana söraş arizasini çegarani kesib ötişdan oldin körib çiqiş qoidasi saqlanib qoldi. Ba’zi çora-tadbirlar 2023 yil may oyida öz faoliyatini töxtatadi, ularning örniga Oq uy allaqaçon migratsiya rejimini kuçaytiriş böyiça yangi çoralarni tayyorlamoqda. Ammo bu çeklovlar liberal faollar tanqidiga sabab bölmoqda va ular bu çekovlarga sudda e’tiroz bildirmoqçi.
Çegara patrul xizmati xodimi va Haitidan kelgan migrantlar Amerika-Meksika çegarasida. 2021 yil 10 sentabr
Paul Ratje / AFP / Scanpix / LETA
Nihoyat, demokratlar Vakillar palatasi ustidan nazoratni yöqotişi tufayli ham Baydenning pozitsiyasi zaiflaşdi. Respublikaçilar noyabr oyida, Kongressning quyi palatasida köpçilik örinni qölga kiritgaç, Bayden va uning oilasi, Afğonistondan qöşinlarning olib çiqilişi va Meksika bilan çegaradagi vaziyat yuzasidan bir qança tekşiruvlar boşladi. Bundan taşqari, konservatorlar defolt tahdidi ostida budjet taqçilligini keng kölamda qisqartirişni talab qilib, davlat qarzi limitini oşirişdan boş tortmoqda. Aftidan, Baydenning barça taşabbuslari endi muntazam Kongressda qolib ketadi.
Körinişidan hammasi juda yomon. Ammo Bayden nimadir yaxşi iş qilişga ulgurdimi?
Kongress quyi palatasidagi yöqotişlarga qaramay, oraliq saylovlar natijasi Baydenning haqiqiy ğalabasi böldi. Hukmron partiya uçun odatiy mağlubiyat örniga demokratlar Senatdagi fraksiyani köpaytirişga va bir neça gubernatorlik postini qölga kiritişga muvaffaq böldi. Uşbu muvaffaqiyat köp jihatdan prezident tomonidan olib borilayotgan islohotlar ommaviyligi bilan boğliq va bu islohotlar Baydenning yangi saylov kampaniyasi asosiga aylanişi mumkin.
Bayden ikki yil içida ijtimoiy ta’minot tizimini yangilaşga ulgurdi. U korporatsiyalar va eng boy amerikaliklar uçun soliqlarni oşirdi, mamlakatni tengsizlikni kamaytiriş va kam uglerodli iqtisodiyot yöliga ötkazdi. Barça loyihalar qisqartirilgan şaklda qabul qilindi, ammo şuning özini ham Oq uy uçun muvaffaqiyat deb hisoblanişi mumkin.
Birinçi islohot amerikaliklar va korona-inqirozidan çiqqan iqtisodiyotni qöllab-quvvatlaş uçun möljallangan 1,9 trillion dollarlik Amerika qutqaruv rejasi (American Rescue Plan) edi. U köpçilik amerikaliklar uçun bir qator naqd tölovlar, işsizlik böyiça yuqori nafaqalar, kiçik biznes kreditlari va bolalar nafaqalarini joriy qilişni öz içiga olgan. Uşbu reja şarofati bilan AQŞda qaşşoqlik darajasi taxminan uçdan birga, bolalar qaşşoqligi esa yarmidan köproqqa kamaydi.
Bundan taşqari, uşbu yordam köplab amerikaliklar uçun «moliyaviy yostiq» yaratdi, ular bu orqali özlariga mos iş qidirişga köproq vaqt sarflaşlari yoki hatto eskisini taşlab ketişlari mumkin böldi. 2022 yilda AQŞda rekord darajada — 50,5 million kişi işdan böşagan. Qisqa muddatli kelajakda bu mehnat bozorida tanqislik keltirib çiqardi, iş beruvçilarni iş haqini oşirişga majbur qildi.
Eng kam maoş oladigan işçilarning maoşi sezilarli darajada oşdi: agar 2019 yilda barça işçilarning deyarli yarmi soatiga 20 dollardan kam maoş olgan bölsa, hozir ularning uçdan bir qismi şunça maoş oladi. Köp yillardan beri birinçi marta oliy ma’lumotga ega bölmagan işçilarning iş haqi universitet bitiruvçilarinikiga qaraganda tezroq ösib bormoqda. Oxirgi 40 yil davomida kuçayib borayotgan iş haqi tengsizligi esa taxminan törtdan birga kamaydi. Şuningdek, işsizlik darajasi 3,4 foizga tuşdi — bu sönggi yarim asrdagi rekord daraja.
Baydenning navbatdagi qadami AQŞda doimiy ravişda kam moliyalaştiriladigan infratuzilmani keng kölamda isloh qiliş böldi. Tramp ham buni va’da qilgandi, lekin uning ma’muriyatining ustuvor yönalişi korporatsiyalar va millionerlar uçun soliqlarni kamaytiriş edi — hukumatning barça tarmoqlari töliq nazoratga olinganiga qaramay, infratuzilmaga sarmoya kiritiş rejasi memga aylandi va Kongressgaça yetib bormadi. Baydenning rejasi kattaroq edi: uning islohoti nafaqat texnik inşootlarga investitsiyalar kiritişni, balki maktablar va qariyalar uylari kabi ijtimoiy infratuzilmani yangilaşni ham öz içiga olgandi.
Respublikaçilar qarşiligi Oq uyni xarajatlar paketini ikkiga bölişga majbur qildi. Birinçi paket infratuzilmaning öziga investitsiyalar kiritişni öz içiga oldi: avtomobil yöllari, temiryöllar hamda köpriklar quriş va ta’mirlaş, jamoat transporti, portlar va aeroportlarni modernizatsiya qiliş, keng tarmoqli internet va elektr transportini quvvatlantiriş stansiyalari tarmoğini rivojlantiriş uçun önlab milliard dollar mablağ ajratildi.
Islohotning bu qismi şu qadar ommabop böldiki, Senatdagi 50 respublikaçidan 19 nafari demokratlarga qöşildi. Loyiha budjeti 550 milliard dollarga qisqartirildi (yana 650 milliard dollar mavjud dasturlarni qöllab-quvvatlaşga yönaltiriladi), biroq şunda ham uşbu qonun loyihasi baribir 70 yildagi eng yirik infratuzilma investitsiyalari paketi bölib qolmoqda. Biroq, 2024 yil noyabrida bölib ötadigan prezidentlik saylovlarigaça bor-yöği 145 milliard sarflanadi (va ulardan foydani yanada uzoqroq kutiş kerak).
Loyihaning ikkinçi qismi dastlab Senatdagi konservativ demokratlar bilan kelişmovçiliklar tufayli töxtab qoldi. Qiyin ötgan muzokaralardan söng senatorlar ba’zi soliq böşliqlarini yopiş va korporativ soliqlarni oşiriş, şuningdek, millionlab amerikaliklar uçun dori-darmon narxini pasaytirişga kelişib oldi. Islohot, şuningdek, iqlim va energetika sohasiga rekord darajadagi sarmoya kiritişni nazarda tutadi: uylarning energiya samaradorligini oşiriş uçun soliq imtiyozlari beriş, elektr transport vositalarini sotib oliş, quyoş panellari va şamol turbinalarini örnatiş. Bu issiqxona gazlari çiqindilari uluşini 2005 yildagi eng yuqori çöqqiga nisbatan 40 foizga kamaytirişga yordam berişi kutilmoqda.
Şu bilan birga, uşbu qonun loyihasi yangi «Inflatsiyani pasaytiriş töğrisida qonun» nomi bilan qabul qilindi va muzokaralar davomida xarajatlar ikki trilliondan 737 milliard dollarga kamaytirildi. Bundan taşqari, undan köplab yangiliklar, masalan, doimiy bolalar nafaqasini joriy etiş olib taşlandi.
2022 yil avgust oyida Bayden tomonidan faol ilgari surilgan CHIPS qonuni qabul qilindi. Unga köra, ilmiy tadqiqotlar uçun 280 milliard dollar, şu jumladan, AQŞda yarimötkazgiç çiplari işlab çiqaradigan zavodlar quriş uçun 53 milliard dollar ajratildi. Bu taşabbus bilan Bayden Trampning AQŞda işlab çiqarilgan tovarlarni sotib olişga çaqiruvçi «iqtisodiy millatçiligi»ga taqlid qiladi. Va aftidan, bu strategiya işlamoqda: 2022 yilda yangi sanoat korxonalarini qurişga kiritilgan sarmoya 108 milliard dollarga yetgan.
Öşanda Bayden ta’lim kreditlari böyiça qarzlar bekor qilinişini e’lon qildi. Bu qadam uzoq vaqtdan beri kutilayotgandi: Amerika talabalari krediti qarzining umumiy miqdori deyarli 1,6 trillion dollarni taşkil etadi. Biroq, kreditni hisobdan çiqariş dasturi sud tomonidan vaqtinça bloklangan. Hozirda uning konstitutsiyaga muvofiqligi Oliy sudda körib çiqilmoqda.
Baydenning yana bir eski va’dasi – qurol nazoratini kuçaytiriş edi. Prezidentligining ikki yili davomida u özining qöllovi bilan qabul qilingan va 1994 yildan 2004 yilgaça amalda bölgan avtomatlarni sotişga qöyilgan taqiqni tiklaşga faol ravişda da’vat qildi. Ammo Milliy öqçilar taşkiloti va respublikaçi senatorlarning qarşiliklari tufayli bu taqiq tiklanmadi. Şunga qaramay, Texas va Nyu-Yorkdagi ommaviy qotilliklardan söng, Kongress baribir qurol sotib olişga yangi çeklovlar kirituvçi qonun loyihasiga ovoz berdi.
Taşqi siyosatda Baydenning asosiy muvaffaqiyati – Rossiya bilan uruşda Ukrainani qöllab-quvvatlovçi içki va xalqaro koalitsiyalarni saqlab qoliş böldi. Baydenning pozitsiyasi respublikaçilar va söl qanot demokratlar tomonidan faol tanqid qilinadi — har ikki tomonning populistlari prezident mamlakat içidagi muammolarga e’tibor qaratişi kerak, deb hisoblaydi. Ammo Oq uy konsensusni saqlab qolişga muvaffaq böldi. Prezidentning özi ham uning ma’muriyati Kiyevni qança kerak bölsa, şunça qöllab-quvvatlaşini bir neça bor ta’kidladi.
Umuman olganda, uruş boşlanganidan beri Bayden ma’muriyati Kiyev uçun harbiy, moddiy va moliyaviy yordam körinişida 35 milliard dollardan ortiq mablağ ajratgan. Şuningdek, prezident taklifi bilan Rossiya, uning mansabdor şaxslari, Rossiya Federatsiyasi bilan aloqador şaxslar va kompaniyalarga nisbatan köplab sanksiyalar joriy etildi.
Bayden Ukrainaga moliyaviy va harbiy yordam körsatuvçi AQŞning NATOdagi ittifoqçilari birligini saqlab qolişga muvaffaq böldi. 2022 yilda Yevropa davlatlarining mudofaa sohasiga sarflagan xarajatlari jami 13 foizga oşdi, bu 1989 yildan buyon eng sezilarli ösiş böldi. Trampning NATO davlatlariga qöygan mudofaa xarajatlarini oşiriş haqidagi talablari Bayden davrida amalga oşirilgani esa öziga xos istehzoli holat.
Bayden özining sevimli «aviator» közoynagida. 2022 yil 6 oktyabr
Drew Angerer / Getty Images
Umumiy fon qanday? Bayden saylovlarda ğalab qozona oladimi?
Prezidentlik saylovlari 2024 yil 5 noyabrida bölib ötadi. Respublikaçilar partiyasi va Demokratlar partiyasi kelasi yil yoziga qadar öz nomzodlari töğrisida yakuniy qaror qabul qilişi kerak. Prezident partiyasining nufuzli siyosatçilari amaldagi prezidentning ikkinçi muddatga saylaniş huquqini deyarli har doim hurmat qiladi va odatda unga qarşi çiqmaydi – masalan, 2020 yilgi praymerizda (partiyaning içki saylovi) ikkinçi örinni egallagan Berni Sanders allaqaçon Bayden nomzodini qöllab-quvvatlaşini ma’lum qildi. Biroq bu praymerizda prezidentning umuman raqiblari bölmaydi, degani emas.
Faqat ikkita taniqli demokrat saylovda iştirok etişini rasman e’lon qildi: Marianne Uilyamson va kiçik Robert Kennedi.
Uilyamson motivatsion ma’ruzaçi va şaxsiy ösiş böyiça bir qança besseller kitoblar muallifi, u teleboşlovçi Opra Uinfrining «ma’naviy ustozi» sifatida ham şuhrat qozongan. Marianne 2020 yildayoq demokratlarning prezidentlik praymerizida qatnaşişga urinib körgan, biroq reytingi pastligi sababli birinçi ştatdagi ovoz berişdan oldin poygadan çiqib ketgan.
Kiçik Robert Kennedi — AQŞning 35-prezidenti Jon Kennedining jiyani va uning ukasi, sobiq boş prokuror Robert Kennedining öğli (ikkisi ham suiqasd oqibatida öldirilgan). U özini aşaddiy anti-vaksinator sifatida körsatadi va köp yillardan beri oçiqdan oçiq fanga qarşi pozitsiyani egallab keladi: masalan, siyosatçi vaksinalar bolalarda autizm spektri buzilişiga olib kelişini bir neça bor ta’kidlagan. Aynan şu sababli, bir vaqtlar nufuzli siyosiy klan vakili bölgan köplab qarindoşlari undan uzoqlaşdi va uning ijtimoiy tarmoqlardagi bloglari hamda akkauntlari bloklandi. Bundan taşqari, kiçik Kennedi Ukrainaga yordam berişga qarşi.
Ikkala raqobatçining ham imkoniyatlari past, biroq Bayden ular bilan debatlarda qatnaşiş yoki qatnaşmasligini hal qilişi kerak.
Respublikaçilarning praymerizlari esa ança raqobatbardoş: olti nafar siyosatçi allaqaçon öz nomzodini rasman ilgari surgan. Iştirokçilar soni köp bölişiga qaramay, ekspertlar köp yillik favoritlarni ğalaba uçun asosiy da’vogarlar deb hisoblamoqda: Donald Tramp va Florida gubernatori Ron Desantis. Gubernator hali praymerizda iştirok etişini rasman e’lon qilmagan, ammo saylovoldi kampaniyasini aniq boşlagan.
Ron Desantis. Foto: The New York Times
Ron Desantis — Respublikaçilar partiyasidagi dong taratayotgan yulduz bölib, 2022 yilda gubernatorlik uçun saylovda deyarli 20 foiz farq bilan ikkinçi muddatga qayta saylandi. Uning rahbarligi ostida Florida iqtisodiyoti haqiqiy yuksalişga erişdi. Bundan taşqari, 44 yoşli siyosatçi 80 yoşli Bayden va 76 yoşli Tramp bilan soliştirganda ayniqsa yorqinroq körinadi.
Şu bilan birga, Desantis abortni çeklaş, qurol olib yurişni osonlaştiriş va transgender ötiş operatsiyalarini taqiqlaş kabi AQŞ jamoatçiligi uçun nomaqbul qonun loyihalarini imzoladi. Gubernator ştat maktablari va universitetlarida ham «gender mafkurasi»ga qarşi faol kuraş olib bormoqda.
Sörovnomalarga köra, Desantis Bayden uçun juda noqulay raqib böladi — ammo praymerizda mağlub bölgan Tramp boşqa respublikaçini qöllab-quvvatlaşdan boş tortişi mumkin. Desantis va Tramp konservativ elektoratni özaro ikkiga böliş orqali, Baydenga ğalabani özlari sovğa qiladi — bunday voqea AQŞ tarixida avval ham sodir bölgan.
Lekin, Trampning Respublikaçilar partiyasidan prezidentlikka nomzod bölişi ehtimoli ança yuqori — bu saylovda mağlub bölgan, ammo qasos olişdan umidini uzmagan sobiq prezidentning juda kam uçraydigan namunasi. Tramp rasman jinoiy işda ayblanganiga qaramay, poyga peşqadami bölib qolmoqda. Va bu hatto uning respublikaçilar orasida maşhurligini ham oşirdi.
Biroq Baydenning Trampga qarşi poygasi antireytinglar raqobatiga aylanib qoliş xavfi bor: yaqinda ötkazilgan sörovnoma natijalariga köra, amerikaliklarning 70 foizi Baydenning saylovda qatnaşişini istamaydi, 60 foizi esa Trampning saylovlarga borişiga qarşi.
