Ikkinchi jahon urushida fashizm ustidan g‘alabaga faqatgina erkaklar mehnati bilan erishilmagan. Jasoratli ayollar ham o‘z hayotini xavf ostiga qo‘yib urush taqdiriga ta’sir ko‘rsatadigan maxfiy ma’lumotlarni topish va yetkazishda jonbozlik ko‘rsatgan. Bu xavfli ish bo‘lib, yakuni qiynoq, konsentratsion lagerga tushib qolish va hatto o‘lim bilan tugashi mumkin edi. Lekin ayollar g‘alabaga ishongan va harakat qilishgan. Quyida mana shu safda bo‘lgan eng mashhur josus ayollar haqida hikoya qilinadi.
Jozefina Beyker
1930 yillarda AQShda irqiy ayirmachilik avj ola boshlagan davrda afro-amerikalik Jozefina Beyker Parijga keladi va bu yerda raqqosa, qo‘shiqchi sifatida taniladi. Fransiya maxfiy xizmati razvedkachisi Jak Abteyning ma’lumotiga ko‘ra, Jozefina Fransiya fuqaroligini olgandan 2 yil o‘tgach urush boshlanadi va 1939 yilda Beyker xonim fransuzlar uchun maxfiy ma’lumot to‘plashda qatnashishni so‘raydi. Ish xavfiga qaramay Jozefina maxfiy xizmatda ishlashni o‘z xohishi bilan qabul qiladi va bu haqda "Fransiya mening shu holatga yetishimga sababchi bo‘ldi. O‘zimdagi barcha narsalarni Parij berdi. Endi men ular uchun jonimni berishga tayyorman", deydi.
Beyker xonim italyan va fransuz elchixonalari doirasidagi diplomatik kechalarda qatnasha boshlaydi va kim aslida agent yoki Fransiya xoini ekanini o‘rganishga harakat qiladi.
Nemislar 1940 yilda Fransiyani ishg‘ol qilgach, Jozefina bir muddat mamlakat janubida yashaydi va san’at yo‘nalishidagi chiqishlarini davom ettiradi. Amalda esa Abtey bilan birgalikda maxfiy tarzda ish faoliyatini davom ettiradi. 1941 yilda Fransiyaning Shimoliy Afrikasiga ko‘chib o‘tadi. Jozefina bu hududga turli fotosuratlar va maxsus siyoh bilan yozilgan maxfiy xatlarni kiyimlari orasida yashirib olib o‘tadi va ularni Sharl de Goll rahbarlik qilgan "Erkin fransuzlar" qarshilik guruhi agentlariga topshiradi.
Jozefina Beyker urush davridagi xizmatlari uchun hayotlik davridayoq fransuzlar tomonidan taqdirlangan.
Nur Inoyat Xon
