Kuzatuvchilarda endi buyog‘iga armanlar ozarlar bilan totuv yashay olarmikan, ozarboyjonlar Qorabog‘dagi armanlarni qisishtirmaydimi, ularni Armanistonga ko‘chishga majbur qilmaydimi, degan xavotirlar mavjud.
Eng avvalo, Qorabog‘ hududida yashab kelayotgan armanlar bundan sarosimaga tushib qolishgan. Ularning orasida shoshilinch Qorabog‘ni tark etishga kirishganlari ham bor.
Bungacha ham «Arsax» (armanlar Qorabog‘ni shunday atashadi) mustaqilligini tan olmagan, nihoyat Qorabog‘ Ozarboyjonning bo‘linmas hududi ekaniga iqror bo‘lgan Armaniston Respublikasi ham sulh muzokaralarida qorabog‘lik millatdoshlari bo‘lgan armanlar kelgusida Ozarboyjon tarkibida xavfsiz yashashi, bosimga uchramasligini talab qilib keladi.
Ozarboyjon 1992 yildan keyin Armaniston va dunyoning turli chekkalaridan hududga ko‘chirib keltirilgan armanlarni deportatsiya qilishiga avvaldan shama qilib keladi. Faqat ajdodlari azaldan shu hududda yashab kelganlargagina Ozarboyjon fuqaroligi taqdim etiladi. Turli ma’lumotlarga ko‘ra, Armaniston va Rossiya u yoqda tursin, Suriya, Livan va Turkiya kabi davlatlardan ham millati arman bo‘lgan fuqarolar Qorabog‘ga ko‘chib kelib joylashishgan.
Ularning aksariyati Birinchi va Ikkinchi Qorabog‘ urushida va turli partizanlik harakatlarida Ozarboyjonga qarshi jang ham qilishgan.
Ozarboyjon va armanlar o‘rtasidagi munosabatlar sof milliy ixtilof. Milliy ixtiloflar sobiq SSSRning boshqa respublikalarida ham yuz bergan. Lekin Abxaziyada gurjilar, Gurjistonda abxazlar bemalol yurishadi. Dnestrbo‘yida moldovanlar, Moldovada ruslar bosimga uchramasdan bemalol umrguzaronlik qilishadi.
Lekin ozarboyjon va arman millati o‘rtasida munosabat unday emas. Masalan, Armanistonda birorta ozarboyjon yo‘q. Qorabog‘ hisobga olinmasa, aholisi 10,2 mln bo‘lgan Ozarboyjonda ham armanlar soni u qadar ko‘p emas: turli hisob-kitoblarga 15–20 ming atrofida. Qorabog‘ bilan qo‘shib hisoblansa Ozarboyjondagi armanlar soni 120 ming chiqadi.
