Tabiat hodisalari, jumladan, vayronkor tayfunlar Yaponiya tarixining bir qismiga aylangan. Ularning ayrimlari shunchalik dahshatli bo‘lganki, soatlar ichida minglab odamlarni halok qilgan. Shulardan biri 1959 yilning 26-27 sentabr kunlari sodir bo‘lgan Vera tayfuni edi.
Tayfunning boshlanishi
Vera tayfunining kelib chiqishi 20 sentabr kuni ob-havo tahlilida kuzatilgan. O‘shanda tayfundan ogohlantirish markazi (JTWC) boshlangan to‘fonni tropik siklon deb tasniflamagan. Ammo Yaponiya meteorologiya agentligi tabiatning o‘sha kungi “bezovtaligini” tropik depressiya deb belgilagan.
Dovul dastlab g‘arbga ko‘chadi, lekin 21 sentabrda vaqtincha shimoliy yo‘nalishga o‘tdi. O‘sha kuni kechqurun JTWC tomonidan to‘fonni tahlil qilish uchun yuborilgan razvedka samolyoti dvigateli ishlamay qolgani sababli manzilga yetib bormaydi. Biroq bo‘ron bo‘yicha to‘plangan ma’lumotlar ogohlantirish markazining o‘sha kuni depressiyani tropik bo‘ron sifatida tasniflashi uchun yetarli edi. Qayta tasniflash natijasida JTWC tropik bo‘ronni Vera deb ataydi. Bu vaqtda tropik siklon g‘arbiy yo‘nalishda harakatlana boshlagandi.
22 sentabr kuni bo‘ron tomonga uchirilgan razvedka parvozlari Vera tez kuchayib borayotganini ko‘rsatadi. O‘sha kuni soat 18:00 dagi ma’lumotlar tahlilidan ko‘rinadiki, tropik siklon tayfunga aylanib ulgurgandi.
Vera tayfunining kengligi 250 kmga yetadi. Tayfun shamollari kuchayishda davom etadi va 23 sentabr kuni soat 12:00da yuqori cho‘qqiga chiqadi: o‘shanda razvedka samolyotlari 305 km/soat shamol tezligi haqida xabar bergan.
To‘fon 24 sentabrda shimoli-g‘arbiy yo‘nalishda harakat qiladi. So‘ngra asta-sekin shimolga, Yaponiya tomonga tezlasha boshladi. 26 sentabr kuni soat 9:00 da Vera Xonsyu hududiga birinchi ta’sirini o‘tkazadi. O‘sha paytda tayfun shamolining tezligi 260 km/soat bo‘lgan.
Vera yetkazgan zarar
Vera tayfuni oqibatida 5 mingdan ortiq kishi halok bo‘lgan, 15 ming kishi jarohatlangan hamda 400 ming kishi boshpanasiz qolgandi.
Xonsyu hududi qirg‘oqlarida ko‘tarilgan to‘fon toshqindan himoya tizimlarini vayron qilgan, kemalarni cho‘ktirgan, uylarni oqizib ketgandi. Zarar o‘sha paytda 600 mln dollarga (hozirgi 6 mlrd dollardan oshiq) yetgani aytiladi.
Tayfun Nagoyadan Tokiogacha bo‘lgan qirg‘oq bo‘ylab urilgan. Birinchi zarbani Yokogama va Tokio “qabul qilib” oladi: to‘lqinlar katta tezlikda shahar ko‘chalarini yorib o‘tgan. So‘ngra dovul markaziy Xonsyu hududi orqali quruqlikka ko‘chgan. Keyin esa Toyama, Yamagata, Akita va Niigata hududlarida vayronagarchilikka sabab bo‘lgan.
