Ar-Riyod qazib olinadigan yonilg‘idan voz kechish to‘g‘risidagi rezolyutsiyani blokladi

Dubayda bo‘lib o‘tayotgan BMTning Iqlim o‘zgarishi bo‘yicha hadli konvensiyasi (COP28) ishtirokchilarining 28-konferensiyasida kelajakda qazib olinadigan energiya ishlab chiqarish va undan foydalanishni global bosqichma-bosqich to‘xtatish to‘g‘risidagi qaror so‘roq ostida qolmoqda. 5 dekabr, seshanba kuni tarqatilgan BMTning iqlim bo‘yicha ikki haftalik konferensiyasi yakuniy rezolyutsiyasi loyihasi kelajak uchun turli variantlarni o‘z ichiga oladi. Ulardan birida global «yashil o‘tish» mavzusi umuman tilga olinmagan, deb ta’kidlaydi AFP. 

Saudiya Arabistoni qazib olinadigan yonilg‘idan voz kechish qaroriga qarshi chiqdi. Qirollik energetika vaziri shahzoda Abdulaziz bin Salmon Bloomberg agentligiga bergan intervyusida uning mamlakati konferensiyadagi bir qator davlatlarning talablari bilan «mutlaqo» rozi emasligini hamda neft, gaz va ko‘mirdan voz kechish majburiyati bo‘lgan rezolyutsiyani ma’qullamasligini aytdi.

Iqlim bo‘yicha konferensiya qarorlari bir ovozdan ma’qullanishini talab qiladi, betaraf bo‘lgan davlatlar rozi bo‘lgan deb hisoblanadi. 

Rezolyutsiyaning bir nechta versiyalari 

Eng o‘zgaruvchan variant «qazib olinadigan yonilg‘idan tartibli va adolatli o‘tish» chaqirig‘ini o‘z ichiga oladi. Yakuniy rezolyutsiyaning yana bir versiyasi «atmosferadan tashlamalarni olib tashlash imkoniyatlari mavjud bo‘lmaguncha, qazib olinadigan yonilg‘ilarni bosqichma-bosqich yo‘q qilish bo‘yicha sa’y-harakatlarni tezlashtirish va energiya tizimida uglerod neytralligiga erishish uchun ulardan foydalanishni taxminan asrning o‘rtalarida yoki undan oldin kamaytirishni» talab qiladi. 

Bundan tashqari, yakuniy hujjat loyihasida ko‘mirdan foydalanishni davom ettirishga oid turli variantlar mavjud bo‘lib, ular joriy o‘n yillikning oxirigacha atmosferaga CO2 chiqaradigan ko‘mir yoqilg‘ili elektr stansiyalarini taqiqlash va yangilarini qurishni to‘xtatish, ulardan foydalanishni 2030 yilga qadar 2019 yilga nisbatan 75 foizga qisqartirishdan iborat. Bundan tashqari, yakuniy deklaratsiyadan ko‘mir elektr stansiyalari to‘g‘risidagi band butunlay chiqarib tashlanishi mumkin. 

Maqsad - 1,5 darajali isishni ushlab turish

Yakuniy hujjat loyihasi, shuningdek, 2030 yilgacha qayta tiklanadigan energiya ishlab chiqarish quvvatlarini uch baravar oshirish va energiya samaradorligi yillik yutuqlarni 2 foizdan 4,1 foizga ko‘paytirishni nazarda tutadi. Biroq, bu ixtiyoriy deb belgilangan. 

24 varaqdan iborat hujjatda global isishni 1,5 darajada ushlab turish maqsadi «ta’kidlanadi» va «tasdiqlanadi», shu bilan birga, yangi global harorat rekordlari va isib borayotgan iqlimning tobora aniq ta’siridan xavotir bildiriladi. Bundan tashqari, qaror loyihasida ilmiy xulosalar keyingi chora-tadbirlar uchun asos bo‘lishi zarurligi qayd etilgan. Hujjat loyihasi 8 dekabrdan boshlab vazirlar yig‘ilishlarida muhokama qilinadi. 

Germaniya butun dunyo bo‘ylab ko‘mir, neft va gazdan voz kechishga erishmoqchi 

Ko‘pgina mamlakatlarning qarshiliklariga qaramay, Germaniya hukumati Dubayda qazib olinadigan yonilg‘idan global voz kechish qarori qabul qilinishini istayapti. «Maqsadimiz aniq: kelajak qayta tiklanadigan energiyaga tegishli. Bunday yonilg‘i davrining oxiri bu yerda - COP28’da ko‘rinishi kerak», dedi Germaniya hukumatining iqlim bo‘yicha komissari Jyennifer Morgan. 

O‘z navbatida, Iqtisodiy hamkorlik federal vazirligi davlat kotibi Yoxen Flasbart iqlimni muhofaza qilish maqsadlariga erishish uchun qazib olinadigan yonilg‘idan voz kechish zarurligini aytdi. «Albatta, biz uni imkon qadar tezroq tark etishimiz kerak», dedi u.

Qazib olinuvchi yonilg‘idan voz kechish - COP28’dagi eng munozarali masala

Dubayda 200 ga yaqin davlatdan 97 ming vakil ishtirok etayotgan konferensiyada global miqyosda ko‘mir, neft va gazdan voz kechish eng bahsli masalalardan biriga aylandi. BAA va boshqa bir qancha davlatlar qazib olinadigan energiya manbalariga tayanishni davom ettirmoqchi va uglerodni ushlash va saqlash kabi texnologiyalardan foydalanmoqchi. Biroq, mutaxassislar ularni ilmiy jihatdan bahsli, juda qimmat va yaqin kelajakda keng miqyosda foydalanish uchun yaroqsiz deb baholaydi. 

BMT bosh kotibi Antoniu Guterrishga ko‘ra, qazib olinadigan yonilg‘idan foydalanishni to‘liq to‘xtatishgina insoniyatga global isishni Tselsiy bo‘yicha 1,5 darajada ushlab turish imkonini beradi. «Fan aniq ko‘rsatyapti: 1,5 daraja chegarasi, agar biz barcha qazib olinadigan yonilg‘ini yoqishni to‘xtatsak, real bo‘ladi», dedi u. COP28 konferensiyasi 12 dekabrda tugaydi.