Farg‘onada innovatsion biznes g‘oyalari startapida g‘olib bo‘lgan 65 tadbirkor pulini ololmayotgani aytilyapti

2023 yil iyul oyida Farg‘ona viloyatidagi tadbirkorlar orasida innovatsion biznes g‘oyalarini (startap) amalga oshirish istagida bo‘lgan tadbirkorlar o‘rtasida tanlov e’lon qilingan. Loyiha Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi huzuridagi Innovatsion rivojlanish agentligi, Qishloq xo‘jaligi vazirligi va Jahon banki bilan hamkorlikda tashkil etilgan.

Ma’lum bo‘lishicha, tanlovga Farg‘ona, Andijon va Namangan viloyatlaridan jami 128 ta ariza kelib tushgan. Ekspertlar ular ichidan texnik, moliyaviy va tashkiliy jihatdan eng yuqori ball to‘plagan va moliyalashtirish hajmi tanlov shartiga muvofiq 20 000 AQSh dollaridan oshmagan 65 ta eng yaxshi g‘oya va startaplarni tanlagan.

Tanlov mezonlarida ko‘rsatilishicha, dasturning taxminiy yakunlanish jarayoni 2023 yil iyun oyida, subgrant haqida bitim imzolash iyun oyida, loyihani jadallashtirish dasturi esa 2023 yil iyul oyining boshi va dekabr oyining oxirigacha tugatilishi belgilangan.

Dastur g‘oliblarining Kun.uz'ga qilgan murojaatida aytilishicha, g‘oliblarning startaplari 2024 yilning yanvar oyiga o‘tilganiga qaramasdan hali moliyalashtirib berilmagan.

G‘oliblardan bir Saidazim Jo‘raxonovning aytishicha, Innovatsion rivojlanish agentligi xodimlari avgust oyida yutganlardan xususiy firma ochishni va startap uchun mablag‘lar shu firmaga tushirib berilishini ma’lum qilgan. Murojaat qilayotgan tomon aytilgan vaqtda firma ochib, soliqni to‘lashni boshlagan.

“Telegram guruhida bizdan firma ochishni so‘raganlaridan keyin firma ochdik. Kimdir 2 oy, kimdir 6 oy oldin firma ochgan. Va soliqlarni ham to‘layapti. Men tanlovning 2 yo‘nalishida g‘olib bo‘lganman. Firmalarim uchun soliq to‘layapman. Lekin hali ularni ishga tushirib, foyda olganim yo‘q. Soliqdan foydaga kirmagan firmam uchun to‘lov qilishim kerakligi haqida xat kelyapti”, – deydi Saidazim Jo‘raxonov.

Tanlovning yana bir g‘olibi Sevara Abdujabborova ham xuddi shu muammoga duch kelayotgani aytdi.

“Mening loyiham bolalarni sog‘lomlashtirish markazi ochish bo‘yicha edi. Vazirlikka va mas’ul tashkilotlarga qilgan murojaatlarimizdan keyin, erta-indin hal bo‘ladi deb ortga surib kelishyapti. Ayrim hollarda yozma murojaatlarimiz javobsiz ham qoldi”, – deydi u.

Kun.uz holatga aniqlik kiritish uchun Innovatsion rivojlanish agentligi, Qishloq xo‘jaligi vazirligi va Jahon banki vakillari bilan bog‘landi.

Qishloq xo‘jaligi vazirligi matbuot xizmati Dilshod Nazirovning ma’lum qilishicha, g‘oliblar loyihasi tez orada moliyalashtiriladi, lekin ularga pul berish kerakligi tanlov shartlarida ko‘rsatilmagan.

“Loyihaning boshidan boshlab ijroga qaratilish nuqtai nazaridan moliyalashtirish belgilangan. Ya’ni pul emas. Pul ekvivalentidagi texnika-texnologiyalar va ish o‘rni yaratishga qaratiladi. Loyihaning shartida pul berish to‘g‘risida emas, loyiha moliyalashtirilishi haqida belgilangan”, – deydi u.

Innovatsion rivojlanish agentligining izohiga ko‘ra, loyihani moliyalashtirish Jahon banki hisobidan bo‘ladi va agentlik faqat tanlovni o‘tkazib, g‘oliblarni aniqlab bergan.

“Odatda biz g‘oliblarga firma ochishni aytganimizdan keyin 15 ish kunida mablag‘larini tushirib berishga harakat qilamiz. Bu safar pul Jahon bankiniki bo‘lgani uchun loyihani moliyalashtirish ularga yuklatilgan edi. Biz Jahon bankiga bir necha marotaba yozma va og‘zaki shaklda murojaat qilib, ishni tezlashtirib berishini so‘raganmiz”, – deydi agentlikning loyihaga biriktirilgan vakili.

Nega moliyalashtirish ortga surilayotganini Jahon banki matbuot xizmati vakili Ulug‘bek Po‘latov izohladi. Uning aytishicha, loyihalarning ba’zilarida asbob-uskuna bilan bog‘liq xarajatlar ko‘rsatilgan bo‘lsa, ayrimlarida xizmat turlari bilan bog‘liq xarajatlar ko‘rsatilgan.

“Jahon banki shu paytgacha pulning o‘zini berish uchun emas, asbob-uskunalarni sotib olib berish uchun loyihalarni moliyalashtirgan. Bu bizning tajribamizda birinchi marta bo‘lyapti. Shu paytgacha biz faqat asbob-uskunalarni xarid qilib berganmiz. Shuning uchun tashkiliy masalalar vaqt oladi”, – deydi u.

Biroq mas’ul loyiha qachon moliyalashtirilishi bo‘yicha aniq sana aytgani yo‘q.

“Ayni paytda agentlik bilan hamkorlikda tanlov g‘oliblarining biznes rejalaridagi tadbirlarni moliyalashtirishni nazarda tutuvchi hujjatlarni tegishli qonunchilik hamda Jahon banki talablari asosida ishlab chiqish jarayoni amalga oshirilmoqda. Moliyalashtirishni nazarda tutuvchi barcha mexanizmlar to‘liq yakunlanishi bilan tez orada startap loyihalari belgilangan tartibda moliyalashtiriladi”, – deb qo‘shimcha qildi Po‘latov.