Xalqaro bolalar kuni dunyoda turlicha sanalarda nishonlanadi. Aksariyat g‘arb mamlakatlarida bu kun 20 noyabrga to‘g‘ri kelsa, barcha possovet hamda ba’zi dunyo davlatlarida 1 iyun Xalqaro bolalar kuni sifatida bayram qilinadi. Ma’lumotlarga ko‘ra, ayni vaqtda 145 dan ortiq davlat bu kunni bayram qiladi, aynan 1 iyunni nishonlovchi davlatlar soni 49 tani tashkil qiladi.
Bu kunda jamiki bolalarning haq-huquqlarini himoya qilish, ularning farovonligini ta’minlash masalalari ko‘tariladi, muammolarga bag‘ishlab tadbirlar o‘tkaziladi, bolalar ishtirokida ko‘ngilochar shoular uyushtiriladi.
Kunning qisqacha tarixi
Dunyo mamlakatlarining Xalqaro bolalar kunini nishonlash taklifi berilishi bir nechta sanalar bilan bog‘lanadi. Ba’zi manbalarda bu sana 1920 yil Turkiyada paydo bo‘lgani haqida ma’lumot keltirilsa, yana ba’zilarida 1950 yilda boshlangani aytiladi.
Lekin axborotlarning deyarli barchasida 1 iyun 1954 yilda BMT rezolyutsiyasi bilan bolalar huquqlarini himoya qilish, mehnatiga chek qo‘yish va ta’lim olish imkoniyatini kafolatlash maqsadida “Xalqaro bolalar kuni” sifatida ta’sis etilgani qayd etiladi.
Umumjahon bolalarni himoya qilish jamiyati sana haqida gapirar ekan, bolalarga nisbatan qarash, munosabatni o‘zgartirish hamda bolalar farovonligini oshirish zarurligini aytadi. Ya’ni “bola – inson, uning huquqlari – asosiy inson huquqlaridir. U xuddi shunday munosabatda bo‘lishga haqli va maxsus kunda shu masalalar eslanishi lozim”.
“Insoniyat eng yaxshisini bolalarga berishga majbur”
1925 yilda bolalar farovonligi bo‘yicha o‘tkazilgan butunjahon konferensiyasida 1 iyun “Dunyo e’tiborini bolalar bilan bog‘liq muammolarga qaratish” kuni deb e’lon qilingan. Unda qatnashgan mamlakatlar “insoniyat eng yaxshisini bolalarga berishga majbur” ekanini anglab yetgan. Shu sabab konferensiyada “Bola huquqlari bo‘yicha Jyeneva deklaratsiyasi” qabul qilingan. Hujjatga ko‘ra, 5 ta ustuvor vazifalar ilgari surilgan.
Ya’ni:
1. Bolaga moddiy va ma’naviy jihatdan normal rivojlanishi uchun zarur bo‘lgan vositalar berilishi;
2. Och qolgan bola ovqatlantirilishi, kasali davolanishi, qolog‘iga yordam berilishi, huquqbuzari o‘nglanishi, yetim va go‘dak bo‘lgani esa boshpana va yordam berilishi kerak;
