Ucharlar uchun “saxiylik”. 170 km/soat tezlikda harakatlangan haydovchi faqat jarima bilan qutulib qolishi adolatdanmi?

Masalan, turli mamlakatlarda aholi yashash hududida 105 km/soat tezlikda harakatlangan haydovchiga qo‘llanadigan jazo quyidagicha:

• Germaniyada – 3 oygacha haydovchilik huquqidan mahrum qilish, jazo ballari qo‘shish va 680 yevrogacha jarima;
• Fransiyada – 1500 yevro miqdorida jarima va haydovchilik guvohnomasidan 3 yil muddatgacha mahrum qilish;
• Italiyada – 532 yevrodan 2127 yevrogacha jarima, 1 oydan 3 oygacha haydovchilik huquqidan mahrum qilish;
• Ispaniyada – 600 yevro va 6 balli jarima, 3 oy haydovchilik guvohnomasidan mahrum qilish;
• Buyuk Britaniyada – 2500 funt sterling va 6 balli jarima, haydovchilik huquqidan mahrum qilish.

Avstriyada esa jazo yanada qattiq. Aholi punktlari ko‘chalari bo‘ylab ruxsat etilgan tezlikdan soatiga 80 kilometrdan, shahar tashqarisida esa 90 kilometrdan ortiq tezlikda harakatlangan haydovchilarning avtomashinalari musodara qilinadi.

Yo‘llarni potensial qotillardan tozalash kerak

Oshirilgan tezlikni o‘lchovchi radarlar qo‘yilayotganiga qaramasdan, avtohalokatlar kamaymayapti. Har kuni respublikaning qaysidir qismida katta tezlikda kelayotgan avtomashina inson o‘limiga sabab bo‘lyapti. Xususan, 2023 yilda yo‘l-transport hodisalari natijasida 1568 nafar bola jarohatlangan, 263 bola hayotdan ko‘z yumgan. Joriy yilning dastlabki 5 oyida esa 359 nafar o‘quvchi bilan bog‘liq avariya sodir etilgan va 65 nafar o‘quvchi halok bo‘lgan.

Shu kabi dahshatli xabarlar fonida bloger Qobil Xidirov yo‘l harakati xavfsizligi sohasini butunlay qayta ko‘rib chiqishga chaqirdi.

“Yo‘llarda bolalarning o‘limi uchun siyosiy javobgarlik bo‘lishi kerak. Yo‘l harakati xavfsizligi xizmati butunlay tugatilishi kerak. Bu xizmat va uning rahbariyati o‘zini oqlamadi. Ishining samarasi yo‘q, faoliyati teskari va mantiqsizlikdan iborat. Yo‘l harakati xavfsizligi strategiyasi butunlay qayta ko‘rib chiqilishi kerak”, deydi Qobil Xidirov.

E’tibor bilan kuzatsak, holat shu darajaga borganki, ba’zilar tezlikni oshirgani uchun yozilgan o‘nlab jarima qog‘ozlarini uyalmasdan internetda ko‘z-ko‘z qiladi. O‘nlab jarimalar bu aslida sharmandali holat-ku? Bunaqa ashaddiy qoidabuzarlar jamiyatning ko‘ziga qaray olmasligi kerak emasmi?

Antiradar, avtoraqamni oson yechib oladigan, yashiradigan qurilmalarning reklamalari ham haddan tashqari ko‘paygan. Aslida bu ham jazodan qutulib qolish va qoidabuzarlikni targ‘ib qilishning ko‘rinishi aslida.

Yo‘llardagi o‘lim bilan bog‘liq avtohalokatlarning katta qismi belgilangan tezlik me’yorini oshirish natijasida kelib chiqayotgani sir emas. Shu jihatdan, qoidabuzar haydovchilar uchun jarima ballari tizimi zudlik bilan joriy etilishi, bu tizimni shuncha paytdan beri ortga surib kelganlar siyosiy javobgarlikka tortilishi, aholi punktlarida tezlik rejimini nazorat qilishni kuchaytirish kerak.

Qolaversa, yo‘l qurilishi va yo‘llarda harakatlanishni tashkil etishga nisbatan yondashuvlar ham mutlaqo qayta ko‘rib chiqilishi kerak.

Shaharlar ko‘chalarini avtobanga aylantirishni to‘xtatish, piyodalar o‘tish joylarini svetoforlar va kameralar bilan jihozlash, yo‘l chiziqlari va boshqa vositalar orqali tartibli va xavfsiz yo‘l harakatini tashkil etish bo‘yicha zamonaviy yondashuvlarni joriy etish zarur.

Vaziyat shuni ko‘rsatyaptiki, bunday dadil va kompleks qadamlarsiz minglab insonlar, eng achinarlisi murg‘ak bolalar hayotini saqlab qolish butkul imkonsiz.