Uçarlar uçun “saxiylik”. 170 km/soat tezlikda harakatlangan haydovçi faqat jarima bilan qutulib qolişi adolatdanmi?

Masalan, turli mamlakatlarda aholi yaşaş hududida 105 km/soat tezlikda harakatlangan haydovçiga qöllanadigan jazo quyidagiça:

• Germaniyada – 3 oygaça haydovçilik huquqidan mahrum qiliş, jazo ballari qöşiş va 680 yevrogaça jarima;
• Fransiyada – 1500 yevro miqdorida jarima va haydovçilik guvohnomasidan 3 yil muddatgaça mahrum qiliş;
• Italiyada – 532 yevrodan 2127 yevrogaça jarima, 1 oydan 3 oygaça haydovçilik huquqidan mahrum qiliş;
• Ispaniyada – 600 yevro va 6 balli jarima, 3 oy haydovçilik guvohnomasidan mahrum qiliş;
• Buyuk Britaniyada – 2500 funt sterling va 6 balli jarima, haydovçilik huquqidan mahrum qiliş.

Avstriyada esa jazo yanada qattiq. Aholi punktlari köçalari böylab ruxsat etilgan tezlikdan soatiga 80 kilometrdan, şahar taşqarisida esa 90 kilometrdan ortiq tezlikda harakatlangan haydovçilarning avtomaşinalari musodara qilinadi.

Yöllarni potensial qotillardan tozalaş kerak

Oşirilgan tezlikni ölçovçi radarlar qöyilayotganiga qaramasdan, avtohalokatlar kamaymayapti. Har kuni respublikaning qaysidir qismida katta tezlikda kelayotgan avtomaşina inson ölimiga sabab bölyapti. Xususan, 2023 yilda yöl-transport hodisalari natijasida 1568 nafar bola jarohatlangan, 263 bola hayotdan köz yumgan. Joriy yilning dastlabki 5 oyida esa 359 nafar öquvçi bilan boğliq avariya sodir etilgan va 65 nafar öquvçi halok bölgan.

Şu kabi dahşatli xabarlar fonida bloger Qobil Xidirov yöl harakati xavfsizligi sohasini butunlay qayta körib çiqişga çaqirdi.

“Yöllarda bolalarning ölimi uçun siyosiy javobgarlik bölişi kerak. Yöl harakati xavfsizligi xizmati butunlay tugatilişi kerak. Bu xizmat va uning rahbariyati özini oqlamadi. Işining samarasi yöq, faoliyati teskari va mantiqsizlikdan iborat. Yöl harakati xavfsizligi strategiyasi butunlay qayta körib çiqilişi kerak”, deydi Qobil Xidirov.

E’tibor bilan kuzatsak, holat şu darajaga borganki, ba’zilar tezlikni oşirgani uçun yozilgan önlab jarima qoğozlarini uyalmasdan internetda köz-köz qiladi. Önlab jarimalar bu aslida şarmandali holat-ku? Bunaqa aşaddiy qoidabuzarlar jamiyatning köziga qaray olmasligi kerak emasmi?

Antiradar, avtoraqamni oson yeçib oladigan, yaşiradigan qurilmalarning reklamalari ham haddan taşqari köpaygan. Aslida bu ham jazodan qutulib qoliş va qoidabuzarlikni tarğib qilişning körinişi aslida.

Yöllardagi ölim bilan boğliq avtohalokatlarning katta qismi belgilangan tezlik me’yorini oşiriş natijasida kelib çiqayotgani sir emas. Şu jihatdan, qoidabuzar haydovçilar uçun jarima ballari tizimi zudlik bilan joriy etilişi, bu tizimni şunça paytdan beri ortga surib kelganlar siyosiy javobgarlikka tortilişi, aholi punktlarida tezlik rejimini nazorat qilişni kuçaytiriş kerak.

Qolaversa, yöl qurilişi va yöllarda harakatlanişni taşkil etişga nisbatan yondaşuvlar ham mutlaqo qayta körib çiqilişi kerak.

Şaharlar köçalarini avtobanga aylantirişni töxtatiş, piyodalar ötiş joylarini svetoforlar va kameralar bilan jihozlaş, yöl çiziqlari va boşqa vositalar orqali tartibli va xavfsiz yöl harakatini taşkil etiş böyiça zamonaviy yondaşuvlarni joriy etiş zarur.

Vaziyat şuni körsatyaptiki, bunday dadil va kompleks qadamlarsiz minglab insonlar, eng açinarlisi murğak bolalar hayotini saqlab qoliş butkul imkonsiz.